V SA/Wa 549/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi A. W. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... listopada 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez A. W. (dalej: Skarżąca) jest rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja, organ) z ... listopada 2013 r. nr ... o odmowie przyznania pomocy w ramach działania Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym. W dniu ... kwietnia 2013 r. Skarżąca złożyła do Agencji wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013. W odpowiedzi na wezwanie organu do uzupełnienia dokumentów Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z ... września 2013 r. nr ... wystawione przez KRUS Placówkę Terenową w I. z którego wynikało, że Skarżąca podlegała w okresie od ... stycznia 2001 r. do ... kwietnia 2013 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik (małżonka). Zaświadczenie wskazywało, że w okresie od ... kwietnia 2013 r. do ... maja 2013 r. Skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, natomiast od ... maja 2013 r. ponownie Skarżąca zgłosiła się do ubezpieczenia społecznego rolników w pełnym zakresie jako rolnik (małżonka). W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ powołał się na treść § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania ‘’Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 139, poz. 883 ze zm; dalej: rozporządzenie) zgodnie z którą pomoc jest przyznawana osobie fizycznej podejmującej we własnym imieniu działalność gospodarczą, która spełnia warunki określone w § 4 pkt 1 lit. b, d-g. Wskazał, że zgodnie z § 4 pkt 1 lit. d rozporządzenia - o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która nie podlega przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. W ocenie organu w sprawie Skarżącej nie zostały spełnione warunki ubiegania się o przyznanie pomocy, określone w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, tj. wymóg niepodlegania przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. Pismem z ... grudnia 2013 r. nr ..., po przeanalizowaniu wezwania Skarżącej do usunięcia naruszenia prawa, organ poinformował Skarżącą, że nie doszło do naruszenia prawa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. § 4 pkt 1 lit. d) w związku z § 9 ust. 1 oraz § 18 ust. 6 rozporządzenia oraz wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W motywach skargi wskazano, że § 4 pkt 1 lit. d) rozporządzenia nie wspomina aby niepodleganie przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie miało trwać w sposób ciągły od momentu złożenia wniosku do momentu przyznania pomocy, tj. zawarcia umowy. Wyjaśniono, że Skarżąca utraciła zatrudnienie i aby podlegać w ogóle ubezpieczeniu ponownie zgłosiła się do ubezpieczenia społecznego rolników od dnia ... maja 2013 r. i podlegała temu ubezpieczeniu do dnia ... listopada 2013 r. Od dnia ... listopada 2013 r. z tytułu podjęcia nowego zatrudnienia, zgłosiła się do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w ZUS, a więc od tej daty nie podlega przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. Skarżąca stwierdziła, że w momencie składania wniosku, tj. ... kwietnia 2013 r. spełniała warunek niepodlegania przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. Podobnie w momencie przypuszczalnego terminu zawarcia umowy o udzielenie pomocy, tj. od dnia ... listopada 2013 r. również spełnia ten warunek. Skarżąca oświadczyła, że zwróciła się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z prośbą o pisemną interpretację przepisów rozporządzenia. Z odpowiedzi, którą otrzymała pismem z ... stycznia 2014 r. wynika, że stanowisko ARiMR jest sprzeczne z prawem. Minister wskazał, że warunek niepodlegania przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników powinien być spełniony w momencie ubiegania się o przyznanie pomocy tj. w dniu złożenia wniosku oraz w dniu przyznania pomocy, tj. podpisania umowy przyznania pomocy. Skarżąca podzieliła powyższe stanowisko Ministra i podkreśliła, że spełniała warunki udzielenia pomocy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173; dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich) stanowi § 4 pkt 1 lit. d) w związku z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z treścią § 4 pkt 1 lit. d) rozporządzenia o pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która nie podlega przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. W myśl § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia pomoc jest przyznawana osobie fizycznej podejmującej we własnym imieniu działalność gospodarczą, która spełnia warunki określone w § 4 pkt 1 lit. b, d-g i której został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwanych dalej ‘’numerem identyfikacyjnym’’. Należy również wskazać, że zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc jest przyznawana jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1. Stosownie do treści art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich pomoc w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ jest przyznawana na podstawie umowy zawieranej, pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Z powyższym przepisem koresponduje treść § 20 ust. 1 rozporządzenia, który stanowi że w przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie pomocy Agencja wyznacza niezwłocznie wnioskodawcy, w formie pisemnej, termin zawarcia umowy, nie dłuższy niż 14 dnia od dnia otrzymania wezwania. Zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich do postępowań w sprawach przyznania pomocy na podstawie umowy prowadzonych przez podmioty wdrażające nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, a także skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Przepisy art. 21 ust. 2 i 3 ustawy stosuje się odpowiednio. W przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy (art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich). Interpretacja powyższych przepisów wskazuje jednoznacznie, że niedopuszczalne jest zawarcie umowy o przyznanie wnioskowanej pomocy w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ w sytuacji niespełnienia przez wnioskodawcę warunków przyznania pomocy określonych w rozporządzeniu z dnia 17 lipca 2008 r., wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu obszarów wiejskich, ponieważ sytuacja taka determinuje organ, zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy, do wydania rozstrzygnięcia o odmowie przyznania pomocy. W rozpoznawanej sprawie organ ustalił, że Skarżąca w okresie od ... stycznia 2001 r. do ... kwietnia 2013 r. podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim. Przez okres od ... kwietnia 2013 r. do ... maja 2013 r., w tym w dacie złożenia wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania ,,Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’, Skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu rolniczemu. Natomiast od dnia ... maja 2013 r., do czasu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia w dniu ... listopada 2013 r., Skarżąca podlegała ponownie ubezpieczeniu społecznemu rolników w pełnym zakresie. Z załączonego do wezwania do usunięcia naruszenia prawa zaświadczenia ZUS Oddział w B. Inspektorat w I. z ... listopada 2013 r. wynika, że Skarżąca od ... listopada 2013 r. została zgłoszona do ubezpieczenia emerytalnego, ubezpieczeń rentowych, ubezpieczenia chorobowego, ubezpieczenia wypadkowego oraz ubezpieczenia zdrowotnego – jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Od powyższej daty Skarżąca nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników co nie może jednak uzasadniać uwzględnienia skargi w rozpatrywanej sprawie. Podkreślenia wymaga, że w dacie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia ([...] listopada 2013 r.) Skarżąca nie spełniała wymogu z § 4 pkt 1 lit. d rozporządzenia, tj. warunku niepodlegania przepisom o ubezpieczeniu społecznym rolników w pełnym zakresie. Powyższa okoliczność, niesporna w rozpatrywanej sprawie, uniemożliwiała pozytywne rozpatrzenie wniosku Skarżącej o przyznanie pomocy, a tylko w takiej sytuacji Agencja, zgodnie z treścią powołanego już powyżej § 20 ust. 1 rozporządzenia zobligowana jest do niezwłocznego wyznaczenia wnioskodawcy terminu zawarcia umowy o przyznanie pomocy w ramach działania ‘’Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’. Wobec powyższych rozważań Skarżąca nie może skutecznie podnosić, że skoro w momencie złożenia wniosku o przyznanie pomocy oraz ,,przypuszczalnego’’ terminu zawarcia umowy o przyznanie pomocy (od ... listopada 2013 r.) spełniała warunek przyznania pomocy (niepodleganie przepisom o ubezpieczeniu rolniczym w pełnym zakresie) to pomoc taka powinna zostać jej przyznana. Stanowisko Skarżącej oparte jest na nieuzasadnionym – w świetle mających zastosowanie w rozpatrywanej sprawie przepisów prawa – założeniu, że pomimo niespełnienia warunków przyznania pomocy (na etapie rozpatrywania wniosku oraz w dacie wydawania przez organ rozstrzygnięcia) organ powinien wyznaczyć Skarżącej termin podpisania umowy przyznającej pomoc a następnie badać i uwzględnić spełnienie przez Skarżącą przesłanek udzielenia pomocy. Podkreślić należy, że zmiana okoliczności faktycznych, która zaistniała po dacie wydania rozstrzygnięcia, w trybie art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, nie ma wpływu na prawidłowość tego rozstrzygnięcia. Postępowanie z wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania ’’Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ kończy się – w sytuacji nie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie pomocy – odmową przyznania pomocy. Do postępowania tego nie mają, co do zasady, zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym również zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Organ rozpatrujący wezwanie Skarżącej do usunięcia naruszenia prawa (nie będące środkiem odwoławczym w administracyjnym toku instancyjnym) nie mógł uwzględnić zmiany stanu faktycznego zaistniałego po wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na zakończenie tej części rozważań należy stwierdzić, że dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Agencji nie ma istotnego znaczenia okoliczność, że ubezpieczenie Skarżącej w ZUS-ie ustało z dniem ... maja 2013 r. z przyczyn niezależnych od Skarżącej i dlatego z dniem ... maja 2013 r. Skarżąca powróciła do ubezpieczenia w KRUS-ie. Omówione powyżej przepisy regulujące kwestię przyznania pomocy w ramach działania ‘’Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw’’ nie przewidują jakiegokolwiek zwolnienia wnioskodawcy ze spełnienia wymogu przewidzianego w § 4 pkt 1 lit. d rozporządzenia, w tym także w sytuacji powołanej przez Skarżącą. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie niespełnienie przesłanki z § 4 pkt 1 lit. d) rozporządzenia nie budzi wątpliwości w związku z czym Agencja prawidłowo zastosowała § 18 ust. 6 rozporządzenia, który stanowi, że nie stosuje się przepisów o wezwaniu do uzupełnienia nieprawidłowości lub braków wniosku (§18 ust. 3 i ust. 4 pkt 2 rozporządzenia), jeżeli zachodzą niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy. Odnosząc się do stanowiska Ministra Rolnictw i Rozwoju Wsi zawartego w piśmie z ... stycznia 2014 r. powołanego przez Skarżącą Sąd stwierdza, że nie ma ono mocy wiążącej dla organu w rozpatrywanej sprawie ani dla Sądu rozpatrującego skargę na rozstrzygnięcie Agencji zawarte w piśmie z ... listopada 2013 r. Reasumując w ocenie Sądu nieuzasadnione są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów § 4 pkt 1 lit. d w związku z § 9 ust. 1 oraz § 18 ust. 6 rozporządzenia. Sąd nie stwierdził również by w sprawie doszło do naruszenia innych przepisów o charakterze materialnym czy proceduralnym. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i oddalić skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.