V SA/Wa 551/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu działania "ułatwienia startu młodym rolnikom"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J. P. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. P. złożyła w dniu [...] kwietnia 2009 r. w [...] Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Przedmiotowy wniosek poddano weryfikacji pod kątem kompletności oraz terminowości złożenia dokumentów, sporządzenia wniosku na obowiązującym formularzu, jak również spełnienia kryteriów odnoszących się do wieku wnioskodawcy oraz do daty wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego oraz rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej. Stwierdzono, iż z dokumentów z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że w dniu [...] lipca 2002 r. wnioskodawczyni ukończyła studia magisterskie uzupełniające w [...] we W. na kierunku Technologia Żywności i Żywienie Człowieka. Po dokonaniu weryfikacji zaświadczenia z Uniwersytetu [...] we W. organ stwierdził, iż nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie pomocy. Wobec powyższego Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. wydał w dniu [...] września 2009 r. decyzję nr [...], w której odmówił przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" uzasadniając to niespełnieniem przez Stronę warunku określonego w § 6 ust. 1 i 2 oraz § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 200, poz. 1443, z późn. zm.) - zwanego dalej "rozporządzeniem". Strona wniosła odwołanie od przedmiotowej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W swym odwołaniu podała, iż nie zgadza się z decyzją organu I instancji, gdyż zakres jej studiów obejmował 120 godzin przedmiotów związanych z rolnictwem. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest przyznawana osobie fizycznej, która posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia szczegółowy wykaz kierunków studiów, zawodów i specjalności oraz tytułów kwalifikacyjnych w zakresie rolnictwa, a także rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych określa załącznik do rozporządzenia. W ust. 1 załącznika wskazano, iż w przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w pkt 1-6 za kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej uznaje się kierunki studiów, w ramach których zakres kształcenia albo standardy kształcenia obejmują treści związane z rolnictwem w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin. Odnosząc się do zarzutów strony podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, iż zakres kształcenia realizowany w trakcie studiów, które ukończyła wnioskodawczyni nie obejmował treści związanych z rolnictwem w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin. Mając na uwadze powyższe, Prezes Agencji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przyznanie pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" określone w § 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia, w związku z czym nie można przyznać stronie pomocy. Na powyższą decyzję pismem z dnia 5 lutego 2010 r. J. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji; 2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisach. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w toku postępowania przepisów § 2 ust. 1 pkt. 1 lit. d oraz § 6 ust. 2 rozporządzenia oraz ust. 1 poprzez dokonanie błędnej wykładni pojęcia "zakres kształcenia albo standardy kształcenia obejmują treści związane z rolnictwem"; 2. przepisów postępowania tj. art. 8, art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na nienależytym wyjaśnieniu przesłanek, którymi kierował się organ rozstrzygając sprawę, niedostatecznym umotywowaniu rozstrzygnięcia, nienależytym poinformowaniu skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw skarżącej. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Oceniając zaskarżoną decyzję organu odwoławczego z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Istotą sporu w sprawie jest kwestia znaczenia jakie dla przyznania pomocy skarżącej jest zakres kształcenia realizowany w trakcie studiów, które ukończyła wnioskodawczyni. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 lit d rozporządzenia pomoc finansowa w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest przyznawana osobie fizycznej, która posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia szczegółowy wykaz kierunków studiów, zawodów i specjalności oraz tytułów kwalifikacyjnych w zakresie rolnictwa, a także rodzaje dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji zawodowych określa załącznik do rozporządzenia. W ust. 1 załącznika wskazano, iż w przypadku ukończenia studiów na kierunku innym niż wymienione w pkt 1-6 za kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej uznaje się kierunki studiów, w ramach których zakres kształcenia albo standardy kształcenia obejmują treści związane z rolnictwem w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wniosła o merytoryczne wyjaśnienie dlaczego wskazane w zaświadczeniu Uniwersytetu [...] we W. z [...] lipca 2009 r. przedmioty, które w jej ocenie obejmują treści związane z rolnictwem nie zostały uznane za spełniające przesłanki z rozporządzenia. W ocenie strony skarżącej nie są zrozumiałe i oczywiste przyczyny, dla których organ stwierdził, że wymienione w zaświadczeniu przedmioty nie spełniają kryterium stawianego w pkt 1 załącznika do rozporządzenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien więc uwzględnić całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a następnie na tej podstawie dokonać oceny poszczególnych dowodów i ustalić w ten sposób stan faktyczny. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę ponownie organ II instancji ograniczył się do stwierdzenia, że zakres kształcenia realizowany w trakcie studiów, które ukończyła wnioskodawczyni nie obejmował treści związanych z rolnictwem w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin, stanowiącym kwalifikacje zawodowe przydatne do prowadzenia działalności rolniczej. Podnoszone przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego zarzuty dotyczące braku merytorycznego wyjaśnienia stronie dlaczego w ocenie organu przedmioty takie jak [...], [...] i [...], [...], [...], [...] nie obejmują treści związanych z rolnictwem, nie zostały wyjaśnione w toku dalszego postępowania. Powyższe uchybienia dają podstawę do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej uchylenia. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. SA 810/81, ONSA 1981, z. 1, poz. 4). Brak przedstawienia przekonywujących motywów działania organów administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., ale i art. 8 oraz 11 k.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 maja 2005 r., sygn. IV SA/Wa 156/05, Legalis). Poza tym zauważenia wymaga, że Prezes Agencji w odpowiedzi na skargę próbował uzasadnić rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji. Działanie to jednak jest spóźnione i tym samym nieprawidłowe. W świetle ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiedź na skargę nie może być traktowana jako uzupełnienie uzasadnienia decyzji (por. wyroki z dnia 25 maja 2001 r., sygn. akt III SA 2024/00; z dnia 13 grudnia 1995 r., sygn. akt III SA 341/95; z dnia 27 czerwca 2001 r., sygn. akt V SA 3659/00). Wywody i okoliczności, które podniesiono dopiero w odpowiedzi na skargę, nie stanowiły przedmiotu postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji i nie zostały zawarte w jej uzasadnieniu, dlatego też nie mogą być przedmiotem oceny sądu. Odpowiedź na skargę, jak wynika z jej nazwy, umożliwia organowi przedstawienie swojego stanowiska co do zarzutów zgłoszonych w skardze. Za bezskuteczne należy zatem uznać powoływanie nowych okoliczności przemawiających za zasadnością stanowiska organów orzekających. Mając powyższe okoliczności na uwadze, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji, ponieważ niezbędne jest przedstawienia przekonywujących motywów działania organu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w zakresie dokonanych ustaleń dotyczących przesłanki ukończenia studiów, w ramach których zakres kształcenia albo standardy kształcenia obejmują treści związane z rolnictwem w wymiarze łącznym co najmniej 120 godzin. W ocenie Sądu, w celu dokonania wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego niezbędne jest odniesienie się przez organ odwoławczy do kwestii wskazania w standardach kształcenia dla kierunku studiów technologia żywności i żywienia człowieka, określonych w załączniku nr 104 do rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 r. w sprawie standardów kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształceni, a także trybu tworzenia i warunków, jakie musi spełniać uczelnia, by prowadzić studia międzykierunkowe oraz makrokierunki (Dz. U. Nr 164, poz. 1166, z późn. zm.), iż w przypadku studiów drugiego stopnia liczba godzin zajęć nie powinna być mniejsza niż 900, w sytuacji gdy minimalna liczba godzin zajęć zorganizowanych obejmujących ramowe treści kształcenia została ustalona na poziomie 315 godzin. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.