V SA/Wa 552/09

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lutego 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Wraz ze skargą na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa M. W. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i małoletniej córki. Jedynym źródłem jej utrzymania jest gospodarstwo rolne, z którego miesięczny dochód wynosi ... zł brutto. Skarżąca wskazała, iż jest osobą niezamężną i ma na utrzymaniu dziecko oraz posiada liczne zobowiązania, w tym kredyt inwestycyjny na kwotę obecnie ... . Z majątku posiada dom o pow. ... m² oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha. Nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Córka również nie posiada żadnego majątku. Ponadto skarżąca wskazała, iż działający w jej imieniu pełnomocnik świadczy pomoc prawną nieodpłatnie. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżąca wskazała, iż miesięczne wydatki związane z utrzymaniem własnym oraz dziecka, jak również utrzymaniem miejsca zamieszkania wynoszą łącznie około ... zł. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, lokat ani majątku ruchomego znacznej wartości. W marcu 2009 r. otrzymała zasiłek rodzinny na dziecko w kwocie ... zł, oraz prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka w kwocie ... zł. Nie pobiera innych zasiłków, zapomóg ani alimentów. W bieżącym roku skarżąca uzyskała również dopłaty do gruntów rolnych w kwocie ... zł. Jeśli chodzi o zobowiązania finansowe wskazała, iż rata kredytu inwestycyjnego wynosi rocznie ... zł plus odsetki w wysokości około ... zł miesięcznie. Ponadto zgodnie z umową kredytową z dnia ...kwietnia 2009 r. zaciągnęła kredyt na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej w kwocie ... zł z terminem spłaty do dnia ...04.2010 r. Miesięczny dochód gospodarstwa rolnego został wyliczony przez skarżącą na podstawie zaświadczenia Urzędu Gminy W.. Do dodatkowego oświadczenia skarżąca załączyła m.in. wskazane zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego, umowę o kredyt nawozowy, decyzję w sprawie wymiaru podatku oraz wyciągi z rachunku bankowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 §1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z §3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Sytuacja materialna skarżącej jest trudna i uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia zarówno od obciążającego ją na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi (w kwocie 200 zł), jak i od pozostałych mogących wystąpić w przyszłości kosztów sądowych. Wysokość bowiem dochodów z gospodarstwa rolnego pozwala wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej i małoletniej córki, która pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. Nadesłane dokumenty potwierdzają, iż skarżąca nie posiada oszczędności pieniężnych, otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko oraz spłaca kredyty inwestycyjne zaciągnięte na zakup gospodarstwa oraz jego poprawne dalsze funkcjonowanie. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.