V SA/Wa 56/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. "L." Sp. z o.o. w Ł. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu uiszczenia kary pieniężnej lub rozłożenia jej spłaty na raty postanawia: odrzucić skargę. Spółka z o.o. Zakłady [...] z siedzibą w L. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą z dnia 11 grudnia 2015 r. na postanowienie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej: "Prezesem Urzędu") z dnia [...] września 2015 r. w przedmiocie odmowy odroczenia terminu uiszczenia kary pieniężnej lub rozłożenia jej spłaty na raty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. – w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie – kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Ponadto, stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedmiotem skargi złożonej w niniejszej sprawie jest postanowienie Prezesa Urzędu z dnia 29 września 2015 r., wydane na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 184 ze zm.; zwanej dalej: "u.o.k.k."). Zgodnie z tym przepisem, Prezes Urzędu może na wniosek przedsiębiorcy, osoby zarządzającej lub innych osób, o których mowa w art. 108, odroczyć uiszczenie kary pieniężnej albo rozłożyć ją na raty ze względu na ważny interes wnioskodawcy. Jednocześnie, w myśl ust. 7 omawianego przepisu, rozstrzygnięcie Prezesa Urzędu w przedmiocie odroczenia uiszczenia kary pieniężnej albo rozłożenia jej na raty następuje w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Mając zatem na uwadze, iż zaskarżone postanowienie jest postanowieniem, na które – stosownie do treści art. 113 ust. 7 u.o.k.k. – zażalenie nie przysługuje, tym samym nie podlega ono również zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Oceniając natomiast zaskarżalność postanowienia Prezesa Urzędu z dnia [...] września 2015 r., jako postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, bądź też – jak tego domaga się skarżąca – jako aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż rozstrzygnięcia wydawane przez Prezesa Urzędu nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. W orzecznictwie akcentuje się, iż postępowanie toczące się przed Prezesem Urzędu ma charakter szczególny, regulowany zarówno przepisami u.o.k.k., jak i poprzez liczne odesłania w tej ustawie, przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, kodeksu postępowania cywilnego i kodeksu postępowania karnego. Postępowanie przed Prezesem Urzędu określane jest jako administracyjne postępowanie szczególne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., sygn. akt SK 27/03 i powołane w nim orzeczenia). Poglądy te, mimo zmiany stanu prawnego, nie straciły na aktualności, tak jak i teza zawarta w artykule Zbigniewa Kmieciaka "Postępowanie w sprawach ochrony konkurencji a koncepcja procedury hybrydowej", iż założenia trybu postępowania przed Prezesem UOKiK są na tyle złożone, że "dyskusyjne, a w każdym bądź razie niewystarczające, staje się oznaczenie go mianem postępowania administracyjnego lub szczególnego postępowania administracyjnego" (publ. Państwo i Prawo 2002/4/31). Autor tej publikacji postępowanie przed Prezesem UOKiK określił mianem "procedury hybrydowej". Termin ten wykorzystywany jest zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, przy czym dla oznaczenia postępowania, w którym sprawa jest na początku rozpatrywana przez organ administracji publicznej a w wyniku odwołania jest rozpatrywana przez sąd powszechny. Decydując się na wprowadzenie (a w zasadzie kontynuację z poprzednich rozwiązań) takiego szczególnego postępowania przed Prezesem Urzędu, ustawodawca w art. 81 i art. 82 u.o.k.k., wyłączył możliwość zarówno zaskarżania wydanych przez Prezesa Urzędu orzeczeń w drodze administracyjnej, sądowoadministracyjnej, jak i stosowania w odniesieniu do nich nadzwyczajnych trybów ich wzruszania. Niewątpliwie zgodzić się należy ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że przepis art. 81 ust. 1 u.o.k.k. przesądza, iż sądem właściwym do rozpatrywania środków zaskarżenia od rozstrzygnięć wydawanych w toku postępowania przed Prezesem Urzędu jest sąd cywilny (sąd ochrony konkurencji i konsumentów), a postępowanie odwoławcze jest postępowaniem sądowym (nie zaś sądowoadministracyjnym). Wprowadzenie takiego rozwiązania uzasadnia się ograniczonym zakresem kognicji sądu administracyjnego. Sąd ten bada skargi od orzeczeń organów administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem. Natomiast sąd ochrony konkurencji i konsumentów rozpatruje odwołania nie tylko w oparciu o kryterium legalności, ale także celowości i zasadności (tak również: K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz). Przy takim modelu postępowania w sprawach określonych w u.o.k.k., racjonalnym jest wyłączenie możliwości zaskarżenia rozstrzygnięć wydanych przez Prezesa Urzędu w oparciu o przepisy cyt. ustawy w drodze administracyjnej, sądowoadministracyjnej, jak i stosowanie w odniesieniu do nich nadzwyczajnych trybów ich wzruszenia. Niewątpliwie żaden przepis prawa nie wyłącza właściwości sądu ochrony konkurencji i konsumentów w sprawach z zakresu praktyk ograniczających konkurencję (por. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2009 r. o sygn. akt II GSK 749/08). W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż zaskarżone postanowienie Prezesa Urzędu z dnia [...] września 2015 r. nie podlega w żadnym zakresie kontroli sądu administracyjnego, w konsekwencji czego skarga ulega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z wyłożonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę odrzucić, o czym orzekł – na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – w sentencji postanowienia.