V SA/Wa 562/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia ... października 2012 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat za przechowywanie broni w depozycie p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący wystąpił - na urzędowym formularzu PPF - z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną, posiada dom o pow. ... m², nieruchomość rolną ... m² oraz działkę budowlaną oko. ... m². Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Dochody Skarżącego i jego małżonki ze świadczeń emerytalnych wynoszą ... zł, natomiast koszty utrzymania nieruchomości wynoszą ... zł. W dodatkowym oświadczeniu Skarżący wskazał, iż ponosi wydatki związane z utrzymaniem miejsca zamieszkania w wysokości ... zł (telefon – ... zł, światło ... zł, ogrzewanie – ... zł, woda – ... zł, wywóz nieczystości – ... zł, wywóz śmieci - ... zł, podatek od nieruchomości – ... zł. Skarżący wyjaśnił, iż świadczenia emerytalne wynoszą netto ... zł. Wydatki związane z zakupem żywności, ubrań i środków czystości wynoszą około ... zł miesięcznie. Skarżący wskazał, iż posiada samochód z ... r. o wartości ... zł. Wraz z dodatkowym oświadczeniem Skarżący nadesłał zaświadczenia o wysokości emerytur, decyzję w sprawie podatku od nieruchomości, rachunki za wywóz śmieci, nieczystości płynnych, wodę, gaz, prąd i telefon. Skarżący nie nadesłał, pomimo oświadczenia, wyciągu z posiadanego rachunku bankowego, ograniczając się do wyjaśnienia, iż nie posiada lokat i jest zadłużony na ... zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T. j. Dz. U. z 2012, Nr 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Wniosek Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykonał należycie zarządzenia z ... kwietnia 2013 r., którym został wezwany m. in. do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanego rachunku bankowego. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona nie wyzbywa się środków, w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że posiadając stałe źródło dochodów nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie. Stwierdzić zatem należało, iż wnioskodawca nie przedstawił istotnych dla oceny wniosku dokumentów, wobec czego nie było możliwe dokonanie wyczerpującego porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, biorąc pod uwagę to, iż zarówno Skarżący jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodów. Powyższe stanowisko jest również prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11 podkreślono, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przywołać warto również stanowisko wyrażone w postanowieniu z 5 listopada 2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10, w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (orzeczenia dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione wątpliwości powodują, iż nie można dokonać pełnej oceny, czy strona spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. Jednocześnie stwierdzić również należy, iż pomimo ciężkiej sytuacji finansowej na jaką wskazuje skarżący nie wszystkie środki finansowe znajdujące się w jego dyspozycji są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne). Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie samochodu osobowego. Bez względu na rodzaj pojazdu tzn. jego markę i rok produkcji nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z posiadaniem i eksploatacją samochodu (koszty ubezpieczenia, paliwa i napraw). Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Z nadesłanych dokumentów wynika, iż Skarżący ponosi miesięczne koszty utrzymania miejsca zamieszkania w wysokości... zł, w tym około ... zł za gaz (wartość średnia przyjęta na 6 m-cy sezon grzewczy tj. ... zł x 3, oraz 6 m-cy, w których ogrzewa się wyłącznie wodę tj. około ... zł/ miesiąc). Zgodnie z oświadczeniem wydatki Skarżącego na żywność, leki i ubranie wynoszą około ... zł. Mając zatem powyższe na uwadze oraz wysokość dochodów ze świadczeń emerytalnych (ok. ... zł) nie wykazano zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.