V SA/Wa 567/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Asesor WSA - Marian Wolanin (spr.), Protokolant - Anna Lew-Starowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne oraz Fundusz Pracy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję z dnia [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia należności w łącznej kwocie 16.865,78 złotych z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne (za okres 4/2000, 7/2000, 9/2000-11/2001), ubezpieczenie zdrowotne (za okres 9/2000-11/2001) i Fundusz Płacy (za okres 3-4/2000, 7/2000, 9/2000-11/2001) wraz z odsetkami. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że prowadząc pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych na podstawie zaświadczenia z dnia [...] marca 1992 r., wydanego przez Burmistrza Miasta R., J. M. nie dopełnił obowiązku opłacania składek na obowiązkowe ubezpieczenia. Na podstawie przedłożonych dokumentów oraz przeprowadzonego wywiadu majątkowego ustalono, iż J. M. pobiera świadczenie przedemerytalne w wysokości 642,62 zł. brutto oraz jest zatrudniony na umowę o pracę od dnia [...] czerwca 2006 r. w charakterze kierowcy w firmie [...] S. L., na 1/4 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 300,00 zł. miesięcznie, posiada samochód osobowy marki [...] o wartości 500,00 zł. Nie posiada majątku nieruchomego, mieszka natomiast z konkubiną w mieszkaniu stanowiącym jej własność. Nie ma na utrzymaniu członków rodziny. Działalność gospodarcza była prowadzona samodzielnie, dlatego brak jest osób, które współdziałały i czerpały korzyści materialne z działalności, a przez to brak osób trzecich mogących odpowiadać za powstałe zadłużenie. Na tej podstawie organ uznał brak zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz.887, ze zm.) oraz art. 28 ust. 3a powołanej ustawy w związku z §3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasada umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, ze zm.), do umorzenia zaległych należności z tytułu ubezpieczenia. W ocenie organu, J. M. osiągał bowiem na dzień orzekania wynagrodzenie w wysokości zapewniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb. Sytuacja materialna jest bardzo trudna, niemniej jest to sytuacją szczególnie drastyczną. Prowadzona jest egzekucja ze świadczenia przedemerytalnego, istnieje też możliwość podjęcia egzekucji za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, a z argumentacji zawartej we wniosku o umorzenie w żaden sposób nie wynika, aby sytuacja finansowa uniemożliwiała spłatę długu. Nawet ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy jako obecnie trudnej, nie rodzi obowiązku umorzenia spornych należności, ponieważ intencja ustawodawcy, wynikająca z art. 24 ust 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, powinna być interpretowana w kierunku zapewnienia organowi rentowemu możliwości wyegzekwowania należności z tytułu składek także wtedy, gdy zobowiązany podmiot przeżywa chwilowe trudności, związane z utrzymującym się obecnie brakiem możliwości uregulowania zaległości. Oznacza to więc, że także w rozpatrywanej sprawie nie można ostatecznie przesądzić całkowitej nieściągalności istniejącego długu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r., J. M. zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa, poprzez błędne ustalenia faktyczne i pominięcie słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu skargi J. M. wskazał, iż jest chorym człowiekiem utrzymującym się z zasiłku przedemerytalnego w kwocie 605 zł., natomiast wynagrodzenie z umowy o pracę będzie otrzymywał tylko do końca grudnia 2006 r., jako z umowy zawartej na czas określony. Zaległości powstały, gdy skarżący podupadł na zdrowiu i musiał zlikwidować swoja działalność, dlatego nie powstały one z winy lub ze złej woli skarżącego, lecz są wynikiem losowego zdarzenia. W konsekwencji wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległych zobowiązań. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2006 r. wydana została w warunkach materialnoprawnych określonych w art. 28 ust. 2 - 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887, ze zm.), według którego, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, określonej w cytowanym przepisie, bądź mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Warunki dopuszczalności umorzenia zaległości pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określone natomiast zostały w §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365), według którego Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności albo przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, iż wobec skarżącego prowadzona była egzekucja zaległych należności, która okazała się skuteczna w wyniku zajęcia przez ZUS świadczenia przedemerytalnego w kwocie 160,66 złotych miesięcznie. Oznacza to, iż ocena organu w zakresie braku podstaw do umorzenia zaległości z racji skutecznej ich ściągalności jest, w kontekście art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, prawidłowa, skoro ściągalność tej zaległości, chociażby w niewielkich kwotach miesięcznych wobec pełnej wysokości zadłużenia, wyklucza zastosowanie powołanego art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W ocenie Sądu, prawidłowo zostało również ustalone przez organ orzekający, iż skarżący nie spełnia warunków do fakultatywnego umorzenia zaległości, określonych w §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Wprawdzie skarżący jest osobą przewlekle chorą, posiadającą, ustalony stosownym orzeczeniem, umiarkowany stopień niepełnosprawności, co zostało udokumentowane w aktach sprawy liczną dokumentacją medyczną. Nie spełnia to jednak w szczególności warunku wynikającego z §3 ust. 1 pkt 1 i 3 powołanego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., tj. niemożliwości ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną opłacenia tych należności, jako pociągającego zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, bądź w przypadku przewlekłej choroby zobowiązanego pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Po comiesięcznym potrąceniu - na poczet zaległej należności - dopuszczalnej kwoty w wysokości 160,66 złotych oraz poniesieniu kosztów z tytułu utrzymania mieszkania, skarżącemu pozostaje kwota 407 złotych (jak podano na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r.), która w ocenie Sądu była wystarczająca do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, uwzględniając nawet stan rodzinny skarżącego, jako wspólne zamieszkiwanie z konkubiną w jej mieszkaniu (§3 ust. 2 powołanego rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.). Również przewlekła choroba skarżącego, nie wykluczyła wykonywania przez niego pracy w charakterze kierowcy, chociażby w wymiarze tylko 1/4 etatu, którą skarżący nadal wykonuje, co potwierdził na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2007 r. i z której uzyskuje dochód przeznaczany na utrzymanie. Skarżący nie przedstawił przy tym jakichkolwiek dowodów, poza dokumentacją medyczną, na ponoszenie kosztów leczenia w wysokości uniemożliwiającej zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych w ramach uzyskiwanych dochodów. Umorzenie zaległości z tytułu ubezpieczenia społecznego, w warunkach określonych w powołanym §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stanowi wyjątek od ustawowego obowiązku ich uiszczenia, dlatego też może nastąpić jedynie w udokumentowanej sytuacji braku środków na zaspokajanie podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego, gdy posiadane środki przeznaczone zostaną na spłatę tych zaległości. Sytuacja skarżącego została właściwie oceniona przez organ orzekający, jako niespełniająca warunków uzasadniających zastosowanie wobec niego umorzenia zaległości. Należy przy tym wskazać, iż organ orzekający dokonywał oceny tej sytuacji na dzień wydania zaskarżonej decyzji, dlatego też każda zmiana stanu faktycznego, szczególnie pogorszenie się sytuacji dochodowej skarżącego, uprawnia go do ponownego wnioskowania o umorzenie zaległości. Nie można również wykluczyć dopuszczalności skorzystania przez skarżącego, na co wskazał organ orzekający, z prawa do ubiegania się o rozłożenie spłaty zaległości na raty, nie jest to jednak przedmiotem niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono, jak w sentencji.