V SA/Wa 569/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) Sędzia NSA - Piotr Piszczek Asesor WSA - Joanna Gierak Protokolant - Rafał Dul po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia decyzji o rozłożeniu na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] października 2006r. Nr [...]; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r., nr [...], Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (powoływany dalej jako "Prezes Kasy") uwzględnił wniosek S. Z. z dnia 21 listopada 2005 r. i na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 98, poz. 25 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.u.s.r.") rozłożył spłatę należności z tytułu składek za okres 03.2000 r. do 02. 2005 r. na 40 rat w wysokości i terminach płatności określonych w załączniku do decyzji. ( k. 144, 143 akt adm. ). W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że niniejszy układ ratalny zostaje zawarty pod warunkiem : -spłacania bieżących składek ubezpieczeniowych w obowiązującym terminie, -spłacania wyznaczonych rat w podanych wysokościach i terminach. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Prezes Kasy na podstawie art.36 ust.l pkt.10 oraz art. 41a ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998r. Nr 7, poz. 25 z późn. zm.), stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia [...].01.2006r o rozłożeniu spłaty zaległości za okres 2000.3 - 2005.2 na raty w części nieopłaconej należności tj. składek za okres od 2001.1 do 2005.2. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że układ ratalny został zerwany w związku z brakiem wpłat składek nieobjętych układem ratalnym tj. od 2006.1 do 2006.3, a był to jeden z warunków zawartego układu ratalnego. Poinformował również, że niezapłacone kwoty zadłużenia wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, liczonymi od następnego dnia po upływie ustawowego terminu płatności, są natychmiast wymagalne. Zadłużenie na dzień 24.10.2006r stanowi kwotę 4601,80 złotych należności głównych plus odsetki karne na dzień wpłaty. Ponadto poinformowano, że nie opłacone należności będą ponownie dochodzone w trybie egzekucji administracyjnej. W piśmie z dnia 7 listopada 2006 r. ( data nadania w UPT ) skarżący wniósł o "anulowanie" ww decyzji wskazując, że raty spłaca w terminie, jest w trudnej sytuacji finansowej, nie uwzględniono jego wcześniejszych wniosków o umorzenie odsetek od należności z tytułu składek. Wniósł o wskazanie przyczyn zerwania układu ratalnego bez uprzedniego wezwania go w tej sprawie. Rozpatrując wniosek z dnia 7 listopada 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy załatwionej decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr jw., Prezes Kasy decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 41a ust. 1 pkt 2 u.u.s.r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie ma możliwości przywrócenia układu ratalnego z dnia [...].01.2006r ponieważ układ ratalny został zawarty pod warunkiem spłacania bieżących składek ubezpieczeniowych w obowiązującym terminie oraz spłacania wyznaczonych rat w podanych wysokościach i terminach o czym skarżący został poinformowany w decyzji z dnia [...].01.2006r znak [...]. Wskazał, że w razie chwilowych trudności finansowych, skarżący mógł zgłosić się do PT KRUS w N.. przed upływem terminu płatności kolejnych składek bieżących nie objętych układem ratalnym w celu udzielenia ulgi w spłacie , poprzez odroczenie terminu płatności a w konsekwencji układ ratalny nie zostałby zerwany. Monity wzywające do wpłaty składek wraz z odsetkami były wysyłane narastająco po upływie kolejnych kwartałów. Podniósł, że po przeprowadzeniu wizytacji w gospodarstwie stwierdzono, że warunki mieszkaniowo bytowe są bardzo dobre i przewyższają sytuację gospodarstw z danego terenu. Prowadzenie działalności gospodarczej stanowi dodatkowe źródło dochodu. Układ ratalny jest tak konstruowany, że raty opłacane są w miesiącach , w których nie przypadają płatności składek bieżących dlatego też terminowe ich regulowanie jest jednym z warunków podtrzymania układu ratalnego. Na powyższą i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy skarżący pismem z dnia 21 grudnia 2006 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że decyzje są krzywdzące, bowiem spłacał terminowo i nadal spłaca należności objęte układem ratalnym. Podkreślił, że przed wydaniem decyzji nie był informowany, że z powodu płatności bieżącej może utracić prawo do ratalnego spłacania zaległości. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego . Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."/), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 .p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, o czym stanowi art. 135 p.p.s.a. Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji brany jest pod uwagę stan prawny, który miał zastosowanie w chwili wydawania tej decyzji. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd dopatrzył się naruszeń prawa materialnego i procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, która wymagała ich wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Stan prawny, mający znaczenie dla dokonania takiej właśnie oceny, oraz wnioski z niego płynące dla spornego okresu, przedstawiają się następująco. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 10 u.u.s.r. Prezes Kasy, jako centralny organ administracji rządowej (art. 2 ust. 2 u.u.s.r.) wydaje decyzje w sprawach, o których mowa w art. 41a i 55 tej ustawy. W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 6 pkt 13b u.u.s.r. przez "należności z tytułu składek" rozumie się składki, należne od nich odsetki i koszty upomnienia. Stosownie do przepisu art. 41a ust. 5 u.u.s.r. jeżeli dłużnik nie opłaci w terminie odroczonej składki lub ustalonych przez Kasę rat, kwota niezapłaconych składek staje się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia następującego po dniu, w którym upływa termin płatności wynikający z art. 40. Z kolei " kwota niezapłaconych składek", o której mowa w tym przepisie, to kwota składek niezapłaconych, a objętych decyzją o rozłożeniu na raty. Z powyższego uregulowania wynika, że tylko w takim przypadku ( nie opłacenia w terminie odroczonej składki lub ustalonych przez Kasę rat ) Prezes Kasy podejmuje decyzję o wygaśnięciu decyzji o odroczeniu lub rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Określenie innych, pozaustawowych warunków w decyzji o rozłożeniu zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie na raty, narusza przepis art. 41a u.u.s.r. i postanowienia w tym zakresie są bezskuteczne. W niniejszej sprawie Prezes Kasy w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] stycznia 2006 r. poinformował skarżącego, że układ ratalny został zawarty pod warunkiem spłacania bieżących składek ubezpieczeniowych w obowiązującym terminie oraz spłacania wyznaczonych rat w podanych wysokościach i terminach. Jak wskazano wyżej, taki sposób rozstrzygnięcia nie znajduje oparcia w przepisach u.u.s.r. Zgodnie z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r., będącym materialnoprawną podstawą rozłożenia na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie, brak jest możliwości uzależnienia układu ratalnego obejmującego określone kwoty od jakichkolwiek dodatkowych warunków. Wskazany przepis tego typu rozwiązania nie przewiduje, a zatem organ nie może uzależniać skuteczności wydanego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia ( układu ratalnego ) od spełnienia przesłanek, których przepisy prawa nie przewidują. W tej sytuacji bezpodstawne jest również twierdzenie, że w przypadku niedotrzymania warunków, na jakich zostanie zawarty układ ratalny, powyższa decyzja straci moc. Reasumując, jeśli w ocenie Prezesa Kasy wystąpiły przesłanki do rozłożenia na raty określonych kwot, wymienione w sposób wyraźny we wskazanym wyżej przepisie - w sprawie Skarżącego tak uznano - to objęcie tych kwot układem ratalnym ma charakter bezwarunkowy, z wyłączeniem sytuacji określonej w art. 41a ust. 5 u.u.s.r., która stanowi ustawową przesłankę wygaśnięcia układu. Wprowadzając więc nieprzewidziany prawem warunek układu ratalnego, Prezes Kasy w sposób istotny naruszył art. 41a ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 5 u.u.s.r., gdyż niejako uzupełnił jego normatywną treść o konieczność spełnianie wymogu, którego przepis ten nie przewiduje. Skoro zatem jest bezsporne, że skarżący terminowo dokonywał spłaty rat należności objętych układem z dnia [...] stycznia 2006 r., a wskazany w tej decyzji warunek spłaty składek nie objętych układem był bezskuteczny - to brak było podstaw do wydania zaskarżonych decyzji o wygaśnięciu decyzji o rozłożeniu na raty przedmiotowych należności. W szczególności przesłanki takiej nie może stanowić powołany w decyzji z dnia [...].10.2006r. jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia przepis art. 41a ust. 5 u.u.s.r., skoro dotyczy on sytuacji nie płacenia w terminie ustalonych przez Kasę rat, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Powołany natomiast w decyzji z dnia [...].11.2006r. utrzymującej ww decyzję przepis art. 41a ust.1 pkt. 2 u.u.s.r. nie odnosi się do stanu faktycznego, dotyczy bowiem umarzania składek. W konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Kasy z dnia [...].11.2006r. i poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...].10.2006r. zostały wydane z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego ( art. 41a u.u.s.r. ) Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 135 .p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.