V SA/Wa 572/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Jakubiec-Kudiura (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi "A." Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości długu celnego i wysokości podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. "A." Sp. z o.o. z siedzibą w S., dalej: "spółka" albo "skarżąca" wystąpiła z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr) o przyznanie prawa pomocy poprzez całkowite bądź częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że przyczyną złożenia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych jest znaczna liczba spraw celnych czekających na rozpoznanie przez Sąd oraz obowiązek zapłaty zobowiązań publicznoprawnych określonych w decyzjach Urzędu Celnego. Dodatkowo podkreśliła, iż kosztów tych nie mogła przewidzieć wobec długotrwałości postępowania administracyjnego. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, iż jej kapitał zakładowy wynosi 604.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 2.490.702,55 zł, natomiast w ostatnim roku obrotowym spółka uzyskała zysk w wysokości 664.801,40 zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe z następującymi stanami kont: B. B. S. A. – 5.428,11 zł, M. B. S. A. – 2.223,48 zł oraz K. B. S. A. – 3.303,72 zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, referendarz sądowy zarządzeniem z 16 maja 2011 r. wezwał spółkę do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, że zobowiązania wobec urzędu celnego wynosiły 134.180 zł oraz 97.225 zł i zostały uregulowane. Odnośnie zobowiązań wobec Sądu skarżąca wskazała, że zapłaciła 4.054 zł tytułem wpisów sądowych, natomiast wnioski o przyznanie prawa pomocy złożyła w sprawach, w których wpisy sądowe wynoszą łącznie 2.054 zł. Wydatki związane z funkcjonowaniem spółki (stałe i zmienne) stanowią kwotę 2.632.100,93 zł. Skarżąca przedstawiła również wyciągi bankowe z ostatnich 3 miesięcy. Postanowieniem z 17 czerwca 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia. Wskazała, że nie ma dostatecznych środków pieniężnych nawet, na bieżącą działalność. Na skutek sytuacji w przetwórstwie kazeiny ma problemy z płynnością finansową i nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. W jej ocenie potwierdzeniem trudnej sytuacji finansowej są dane wynikające z załączonych do sprzeciwu dokumentów: bilansu i rachunku wyników, sprawozdania finansowego za 2010 r. oraz raportów kasowych. Do sprzeciwu nie załączyła jednak wskazanych dokumentów. Stwierdziła również, że oceniając jej sytuację finansową należy rozdzielić kwestię przychodów księgowych z rzeczywiście otrzymanymi środkami pieniężnymi, a zasady rachunkowości powodują zatarcie rzeczywistego obrazu finansowego. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dokumentów, których nie załączyła do sprzeciwu, spółka w dniu 22 sierpnia 2011 r. nadesłała sprawozdanie finansowe za 2010 r. oraz raporty kasowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie i pozostałych sprawach wszczętych przez skarżącą, w których nie uiszczono wpisu, wynoszą 4.089 zł (stan na 07.10.2011 r.) oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Analiza oświadczeń zawartych w urzędowym formularzu PPPr oraz dodatkowo złożonych dokumentach prowadzi do stwierdzenia, że spółka na prawo pomocy nie zasługuje, bowiem nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedstawionego sprawozdania finansowego za 2010 r. wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach (uzyskała przychody w kwocie 71.008.829,77 zł). Koszty uzyskania przychodów wyniosły 69.776.130,17 zł, a zysk netto - 688.780,20 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała, że posiada środki trwałe (grunty, budynki, urządzenia techniczne, środki transportu) o wartości 2.490.702,55 zł, co stanowi znaczny majątek. Pamiętać należy, że zastosowanie przez ustawodawcę w art. 246 § 2 p.p.s.a. pojęcia "środków" nie może zostać ograniczone wyłącznie do środków pieniężnych (zob. postanowienie NSA z 19 października 2005r., sygn. akt I FZ 467/05), a w świetle utrwalonej linii orzecznictwa przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 61/04). Taka zaś sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Skarżąca uzyskała dochód z działalności gospodarczej w ostatnim roku i posiada majątek. Dysponuje więc możliwościami zgromadzenia środków finansowych w drodze gospodarowania posiadanymi dobrami, co wynika choćby z przeprowadzanych doraźnie transakcji handlowych. Wysokość uzyskiwanych przychodów i wielkość posiadanego majątku jest nieproporcjonalna do wysokości wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 600 zł, a w pozostałych sprawach 3489 zł. Skarżąca dotychczas wpłaciła na konto Sądu 7898 zł tytułem wpisów sądowych. Ostatnia wpłata w wysokości 100 zł została zaewidencjonowana 13 września 2011 r. Zauważyć również należy, że skarżąca posiada środki finansowe na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 16.961,80 zł, a więc wyższej od łącznej kwoty wpisów do uiszczenia, których była wzywana i których nie uiściła (4089 zł). Nie można również uznać za zasadny argumentu, że zapłata wpisu sądowego może spowodować utratę przez spółkę płynności finansowej. Istotne jest, że spółka płynność finansową nadal posiada, a ewentualnej jej utraty, z uwagi na rozmiar spółki (kapitał zakładowy - 604.000 zł) i zakres prowadzonej przez nią działalności (przychody - 71.008.829,77 zł), nie można łączyć bezpośrednio z koniecznością zapłaty wpisu sądowego, nawet w pełnej kwocie we wszystkich sprawach wszczętych przez skarżącą. Biorąc pod uwagę powyższe, jak również okoliczność, że koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącą, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, uznać należy, że przyznanie skarżącej prawa pomocy nie jest zasadne. Zwrócić uwagę należy również na to, że spółka dokonała zapłaty należności wynikających z decyzji organów celnych oraz zapłaciła wpisy sądowe w sprawach , których występowała o prawo pomocy, np. w sprawie VSA/Wa 1436/10. Dokonanej wyżej oceny w żaden sposób nie może zmienić to, że spółka jako podmiot uczestniczący w obrocie gospodarczym jest zobowiązana z innych tytułów, jak na przykład z tytułu zaciągniętych kredytów. Wskazać trzeba, iż konieczność spłacania kredytu bankowego nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, gdyż zobowiązania prywatnoprawne nie korzystają z takich preferencji w stosunku do wpisu sądowego. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.