V SA/Wa 58/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] i [...] - wspólników spółki cywilnej "[...] na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych oddala skargę. Przedmiotem skargi J.B, i W. B. – wspólników spółki cywilnej "E." (dalej: "Strona", "Wspólnicy" lub "Skarżący") jest decyzja Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z [...] 2018 r. znak: [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezes Zarządu PFRON", "Fundusz") z [...] 2017 r. znak: [...], odmawiającą Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres od lipca do grudnia 2005 r. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu [...] 2005 r. Strona – J. B. i W. B. prowadzący do [...] 2005 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy spółki cywilnej "E." s.c. J. B., W. B. - przekazała do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniosek o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres sprawozdawczy obejmujący lipiec i sierpień 2005 r. W dniach [...] 2005 r. i [...] 2006 r. Strona przekazała do PFRON wnioski o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych (Wn-D) za okres sprawozdawczy obejmujący odpowiednio: [...] 2005 r. oraz [...] 2005 r. Ww. wnioski zostały przekazane zgodnie z terminem określonym w art. 26c ust. 1 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 511 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", w brzmieniu obowiązującym w tym okresie. W dniu [...] 2005 r. Fundusz uzyskał informację o prowadzeniu przez Agencję [...] pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w [...] (sygn. akt: [...]) postępowania wobec spółki "E." w związku z podejrzeniem wyłudzenia środków publicznych na szkodę PFRON, tj. przestępstwem, o którym mowa w art. 286 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137 ze zm.), dalej: "K.k.". W związku z powyższym przedstawione Stronie w dniu [...] 2005 r. saldo dofinansowania za [...] 2005 r. zostało przez Fundusz anulowane, o czym pracodawca został poinformowany za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań. Pismem z [...] 2005 r. Strona wystąpiła do PFRON w sprawie wstrzymanej wypłaty dofinansowania za [...] 2005 r. Fundusz postanowieniem z [...] 2005 r., na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., zawiesił postępowanie w sprawie wypłaty dofinansowania za [...] 2005 r. do czasu uzyskania uprzedniego orzeczenia co do kwestii popełnienia czynu określonego w art. 286 K.k., będącej przedmiotem postępowania prowadzonego pod nadzorem Prokuratury Okręgowej w [...]. W [...] 2011 r. Sąd Okręgowy w [...] (sygn. akt: [...]) uznał J. B. za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w okresie od [...] 1999 r. do [...] 2005 r. w G, reprezentując "E." s.c. J. B., W. B., działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zatrudnionych w zakładzie pracy chronionej, wielokrotnie wprowadził w błąd PFRON składając okresowe wnioski o wypłatę świadczeń, w treści których poświadczał nieprawdę odnośnie faktu zatrudnienia pracowników niepełnosprawnych oraz wypłaty należnych wynagrodzeń pracowniczych, w wyniku czego uzyskał nienależne środki pomocowe w łącznej kwocie 164 081,15 zł. Wyrok jest prawomocny od 31 maja 2012 r. Wobec powyższego w dniu [...] 2015 r. Prezes Zarządu PFRON wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania w sprawie wypłaty dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy obejmujący [...] 2005 r. W dniu [...] 2012 r. J. B. złożył oświadczenie o potrąceniu wierzytelności powstałej w związku ze wstrzymaniem przez PFRON wypłat dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiące od [...] 2005 r. w łącznej kwocie 159 183,21 zł wraz z ustawowymi odsetkami z przysługującą Funduszowi wierzytelnością z tytułu obowiązku naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę kwoty 164 081,15 zł nałożonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z 3 czerwca 2011 r. W związku z powyższym w dniu [...] 2016 r. Prezes Zarządu PFRON wydał decyzję znak: [...] o odmowie wypłaty Stronie dofinansowania za miesiące [...] 2005 r. Organ I instancji wskazał, że należność Strony wobec Funduszu wynika z wyroku karnego i została orzeczona na podstawie art. 46 § 1 K.k., natomiast dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jest instytucją sfery publicznoprawnej. Instytucja potrącenia, o której mowa w art. 498 - 505 Kodeksu cywilnego to instytucja cywilistyczna, której zastosowane na gruncie należności wynikających ze stosunków prawnych innych niż prywatnoprawne nie znajduje zastosowania. Organ I instancji dodał, że zgodnie z art. 505 pkt 3 K.c. nie mogą być umorzone przez potrącenie wierzytelności wynikające z czynów niedozwolonych. Przysługujące Funduszowi od Strony wierzytelność w kwocie 164 081,15 zł wynikała właśnie za stwierdzenia prawomocnym wyrokiem przez Sąd dopuszczenia się przez J. B. na szkodę PFRON czynu opisanego w art. 286 § 1 K.k. w zb. z art. 297 § 1 K.k. i w związku z tym także z tego powodu nie mogła podlegać potrąceniu. Fundusz zaznaczył, że zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004 r. do 29 lipca 2007 r., miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Na dzień ustalenia sald za miesiące [...] 2005 r. Wnioskodawca posiadał zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu wynikające z niewykonania przez niego ww. prawomocnego wyroku Sądu. Wobec powyższego Fundusz ustalił Stronie dofinansowanie za ww. miesiące w wysokości 0,00 zł. Wskazano, że do dnia [...] 2016 r. Strona nie wykonała ww. wyroku, tym samym istniała na ten dzień zaległość w zobowiązaniach, co oznacza brak podstaw do zmiany stanowiska organu. Po rozpatrzeniu odwołania, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] 2016 r. znak: [...], uchylił decyzję Prezesa Zarządu PFRON z [...] 2016 r. w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji zarzucił Funduszowi naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. przez nieumożliwienie stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z [...] 2017 r. [...]; [...] odmówił Stronie wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres [...] 2005 r. W treści uzasadnienia wskazano, że pismami z [...] i [...] 2016 r. poinformowano Stronę m.in., że zaległość w zobowiązaniach wobec PFRON, wynikająca z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 3 czerwca 2011 r. i wynosząca 164 081,15 zł została spłacona w dniu [...] 2016 r. Tym niemniej Prezes Zarządu PFRON podkreślił, że informacja o saldzie przysługującego dofinansowania została wysłana po terminie, o którym mowa w art.26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji. Termin na wyjaśnienie niezgodności między kwotą dofinansowania ustaloną przez Fundusz, a kwotą dofinansowania wnioskowaną przez stronę wynosi 14 dni od otrzymania przez stronę informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia za miesiące [...] 2005 r., tj. w dniu [...] 2016 r. Na ten dzień Strona posiadała nadal ww. zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu wynikającą z niewykonania prawomocnego wyroku z 3 czerwca 2011 r. Po rozpoznaniu odwołania, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z [...] 2018 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Funduszu. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości (bez względu na tytuł ich powstania) w zobowiązaniach wobec Funduszu. Jak przyznał Minister, pracodawca złożył terminowo wnioski o wypłatę miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych (Wn-D) za okres [...] 2005 r., jednak po otrzymaniu wniosku Fundusz nie podjął czynności związanych z uzgodnieniem salda, gdyż uzyskał informację o prowadzeniu postępowania wobec "E." s.c. w związku z podejrzeniem wyłudzenia środków publicznych na szkodę PFRON. Minister wyjaśnił, że wobec powyższego procedura uzgodnienia salda była przeprowadzona ze znacznym opóźnieniem, już po upływie terminu określonego w art. 26 c ust. 4 a ustawy o rehabilitacji, a istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma dokładne określenie dnia, do którego należy odnieść ustalenie stanu salda. Strona, pomimo wezwania nie potwierdziła zgodności salda za sporne miesiące i nie wykonała prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 3 czerwca 2011 r.. Tym samym istniała zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu. Wspólnicy zaskarżyli opisane wyżej rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 75 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a także dowolną ocenę przez organ zebranego materiału dowodowego skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że organ zobowiązany był w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy wydać decyzję o odmowie wypłaty dofinansowania, podczas gdy wobec braku istnienia zaległości pracodawcy w chwili złożenia wniosku o dofinansowanie (a zatem w terminie właściwym do czynienia takich ustaleń), a także w związku z nieprzekazaniem pracodawcy w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosków o dofinansowanie wynagrodzeń za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące [...] 2005 r. informacji o saldzie przysługującego dofinansowania i ewentualnie o wysokości istniejącej zaległości, nastąpił upływ terminu ustawowego do uzgodnienia salda, a zatem również do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania, zwłaszcza, że w terminie do wydania decyzji nie zawiadomił strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie dokonał zawieszenia postępowania co okresów sprawozdawczych od [...] 2005 r. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 26c pkt 3 i 4 w zw. z art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia wniosków o dofinansowanie, poprzez ich niezastosowanie i nieprzekazanie pracodawcy w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosków o dofinansowanie wynagrodzeń za okres sprawozdawczy obejmujący miesiące wrzesień, październik, listopad i grudzień 2005 r. informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia, co w konsekwencji na skutek niedopełnienia przez Fundusz nałożonego na niego obowiązku w terminie, doprowadziło do uniemożliwienia dokonania uzgodnienia salda i skutkowało niewypłaceniem dofinansowania za wskazane powyżej miesiące, podczas gdy zważywszy na to, iż pracodawca nie posiadał zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu i spełnił nałożone na niego ustawa obowiązki, brak było podstaw do niedokonania wypłaty kwot dofinansowania, 3) przepisów prawa materialnego, tj. art. 26a ust. 8 w zw. z art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym na dzień składania wniosków o dofinansowanie, poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że wierzytelność przysługująca PFRON z tytułu orzeczonego wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] obowiązku naprawienia szkody stanowiła zaległość pracodawcy w zobowiązaniu wobec Funduszu w rozumieniu art. 26a ust. 8 powołanej ustawy, której to istnienie uniemożliwiało wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników, a zatem istnieje podstawa do wydania decyzji o odmowie wypłaty dofinansowania, podczas gdy, zważywszy na to, iż w chwili złożenia wniosku o dofinansowanie pracodawca nie posiadał zaległości względem Funduszu, w rozumieniu przepisu art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, a ponadto orzeczony obowiązek naprawienia szkody nawet gdyby uznać go za zaległość w rozumieniu w/w ustawy (czemu Strona zaprzecza) obejmował J. B., a nie pracodawcę "E." s.c., nieuzgodnienie salda i odmowa wypłaty dofinansowania z powołaniem się na niewykonanie przez skarżącego obowiązku naprawienia szkody, a także z powołaniem się na zaległość, która miała istnieć po stronie pracodawcy niemalże 10 lat po złożeniu wniosku, było działaniem nieznajdującym uzasadnienia w przepisach obowiązującego prawa. Formułując w ten sposób zarzuty skargi Spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Rozwijając zarzuty skargi, ich autor podkreślił, że w momencie składania przez Stronę wniosków o dofinansowanie, a także w okresie wydawania decyzji o odmowie wypłat, po stronie pracodawcy nie występowało zadłużenie stanowiące przesłankę do wydania negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie złożonych wniosków o dofinansowanie. Pracodawca "E." s.c. nie miał wobec Funduszu na żadnym etapie rozpatrywanej sprawy zaległości, która mogłaby stanowić podstawę do wydania negatywnej decyzji co do wypłaty dofinansowania. W czasie prowadzenia działalności gospodarczej regularnie wpłacano na konto PFRON wymagane od pracodawcy kwoty pieniężne. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust. 1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji. Na podstawie art. 26a ust. 8 ustawy o rehabilitacji, miesięczne dofinansowanie przysługuje pracodawcy, który nie posiada zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Powyższy przepis statuuje zatem ustawową zasadę podmiotowego ograniczenia uprawnienia do skorzystania z wypłaty dofinansowania jedynie do pracodawców nie posiadających zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. W praktyce oznacza to brak możliwości uzgodnienia salda dofinansowania w każdym przypadku posiadania zaległości w zobowiązaniach wobec Funduszu. Należy podkreślić, że Skarżącą Spółka posiadała zaległość z tytułu wpłat na Fundusz wynikającą z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 3 czerwca 2011 r. sygn. akt [...] i wynosząca 164 081,15 zł. Termin na wyjaśnienie niezgodności między kwotą dofinansowania ustaloną przez Fundusz, a kwotą dofinansowania wnioskowaną przez stronę wynosi 14 dni od otrzymania przez stronę informacji o saldzie przysługującego dofinansowania do wynagrodzenia za miesiące od [...] 2005 r., tj. w dniu [...] 2016 r. Na ten dzień Strona posiadała nadal ww. zaległość w zobowiązaniach wobec Funduszu wynikającą z niewykonania prawomocnego wyroku z 3 czerwca 2011 r. W związku z tym nie doszło do uzgodnienia salda w terminie określonym w art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji. Należy zaznaczyć, iż stosownie do treści art. 26c ust. 4a ustawy o rehabilitacji, procedura uzgadniania salda dofinansowania jest ograniczona czasowo. W przypadku nieuzgodnienia salda w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania Fundusz wydaje decyzję o odmowie wypłaty tego dofinansowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lutego 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2837/05). Wobec powyższego Sąd stwierdza, że z treści przytoczonego przepisu wynika, iż w przypadku nieuzgodnienia salda w terminie do końca miesiąca następującego po miesiącu złożenia wniosku o wypłatę miesięcznego dofinansowania, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, Fundusz miał obowiązek wydać decyzję o odmowie wypłaty tego dofinansowania. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd stwierdza, że organy obu instancji prowadziły postępowanie zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami procedury. Analizując przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się także żadnych naruszeń przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie podziela również zarzutów skargi dotyczących naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1, art. 80 K.p.a. bowiem w niniejszej sprawie organ podjął wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone prawidłowo. Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów, na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.