V SA/Wa 580/10
WyrokWSA w Warszawie2010-07-01
Skład orzekający: Barbara Mleczko – Jabłońska, Dorota Mydłowska, Małgorzata Rysz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w sytuacji gdy producent rolny zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanych działek przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania, a umowa dzierżawy tych działek wygasła?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawidłowo ustalono kwotę nienależnie pobranych płatności, ponieważ skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na części działek objętych pomocą finansową przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Wygasnięcie umowy dzierżawy z powodu upływu terminu, na który została zawarta, nie stanowi okoliczności zwalniającej z obowiązku zwrotu środków, zgodnie z przepisami rozporządzenia i ustawy. Również w przypadku płatności za rok 2006, uchylenie decyzji przyznającej te płatności uzasadniało ustalenie nienależnie pobranych środków.Stan faktyczny
Skarżący M.D. ubiegał się o płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w latach 2004-2007. Po przyznaniu płatności za lata 2004, 2005 i 2006, Prezes ARiMR wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków. Okazało się, że skarżący nie był właścicielem lub użytkownikiem jednej z deklarowanych działek w roku 2006, co skutkowało uchyleniem decyzji przyznającej płatność za ten rok i odmową jej przyznania. Następnie Prezes ARiMR wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2004, 2005 i 2006. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa ARiMR po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), , Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2010 r. ze skargi M.D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania Oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2004 r. skarżący - M.D. – zwrócił się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. We wniosku zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 4,88 ha.
Decyzją z [...] grudnia 2004 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. przyznał zainteresowanemu wnioskowaną płatność w wysokości [...] zł.
W dniu [...] maja 2005 r. M.D. złożył wniosek o przyznanie ww. płatności na rok 2005, deklarując działki rolne o łącznej powierzchni 4,77 ha.
Decyzją z [...] kwietnia 2006 r., nr [...] przyznano wnioskodawcy płatności ONW w kwocie [...] zł do wskazanej we wniosku powierzchni.
W dniu [...] maja 2006 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, deklarując powierzchnię 4,77 ha. Wniosek dotyczył płatności na rok 2006.
Mając na uwadze nieścisłości dotyczące deklarowanej we wnioskach M.D. powierzchni działek, pismem z dnia 23 sierpnia 2006 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. zwrócił się do zainteresowanego o złożenie stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi na powyższe, M.D. złożył korektę wniosku.
Następnie decyzją z [...] października 2006 r., nr [...] wnioskodawcy przyznano płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2006 w wysokości [...] zł do powierzchni 4,77 ha.
Wnioskiem z [...] maja 2007 r. M.D. zwrócił się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. We wniosku zadeklarował powierzchnię 3,74 ha.
W dniu 20 marca 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wezwał wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień w sprawie nieścisłości dotyczących składanych przez zainteresowanego wniosków.
Decyzją z [...] kwietnia 2008 r., nr [...] wnioskodawcy przyznano płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2007 w wysokości [...] zł do powierzchni 3,74 ha.
W dniu 20 listopada 2008 r. Prezes ARiMR wszczął postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy decyzjami z [...] grudnia 2004 r., [...] kwietnia 2006 r. oraz z [...] października 2006 r.
Następnie postanowieniem z [...] stycznia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego w J. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] października 2006 r. przyznającą zainteresowanemu płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2006. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że ww. decyzją przyznano wnioskodawcy płatności w kwocie [...] zł do działek o powierzchni 4,77 ha. Tymczasem ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów (wniosek o przyznanie płatności z [...] maja 2007 r. oraz dołączone do wniosku pismo z [...] maja 2007 r.) wynika, iż w dniu wydania ww. decyzji wnioskodawca nie był właścicielem/użytkownikiem jednej z deklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 działek, tj. działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Wobec powyższego zainteresowany nie był uprawniony do otrzymania pomocy finansowej z tytułu użytkowania ww. działki.
W dniu [...] lutego 2009 r. Prezes ARiMR wydał postanowienie nr [...] o zawieszeniu postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2004, 2005 i 2006 w związku ze wznowieniem postępowania przez Kierownik Biura Powiatowego w J. w zakresie przyznanych płatności za 2006 rok.
Decyzją z [...] kwietnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania M.D. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2006 wydał decyzję nr [...], którą uchylono decyzję dotychczasową i jednocześnie odmówiono przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 r. W uzasadnieniu podniesiono, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, iż w dacie wydania decyzji przyznającej płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2006 , tj. z [...] października 2006 r. wnioskodawca nie użytkował już deklarowanej we wniosku działki o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 1,03 ha. Mając zatem na uwadze, iż różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną we wniosku, a stwierdzoną przekroczyła 20 % organ uchylił w całości decyzję z dnia [...] października 2006 r.
W dniu [...] maja 2009 r. organ podjął zawieszone postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez M.D. środków finansowych, a następnie [...] czerwca 2009 r. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty [...] zł nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przyznanych wnioskodawcy na mocy decyzji z [...] grudnia 2004 r., [...] kwietnia 2006 r. oraz z [...] października 2006r. Wskazał, że za lata 2004 i 2005r. wnioskodawca obowiązany jest zwrócić część płatności - za powierzchnię na której nastąpiło zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej, natomiast za rok 2006r. – całą przyznaną decyzją z [...] października 2006r. kwotę, wobec uchylenia w całości tej decyzji decyzją z [...] kwietnia 2009r. i odmowy przyznania płatności ONW na ten rok.
Wnioskodawca nie zgodził się z powyższą decyzją i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy
Decyzją z [...] stycznia 2001 r., nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...].
W uzasadnieniu wyjaśniono, iż decyzją z [...] kwietnia 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J. po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania M.D. płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2006 wydał decyzję nr [...] uchylającą decyzję dotychczasową (z [...] października 2006 r.) i odmówił przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2006 r. Następnie w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał w dniu [...] czerwca 2009 roku decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich - płatność ONW udziela się producentowi rolnemu:
1) który zobowiąże się do przestrzegania wymagań, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.), oraz
2) jeżeli łączna powierzchnia dziatek rolnych położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej hektar.
Dalej wyjaśniono, że wymagania, o których mowa w art. 14 ust 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na:
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW);
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego;
- stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności chodzi o zrównoważone gospodarowanie.
Zaznaczono, iż zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW - w przypadku zaniechania działalności rolniczej na części działek rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca część płatności do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej hektar.
Dalej wskazano, iż na podstawie rozporządzenia ONW strona zobowiązana jest do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymała płatność w pierwszym roku przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej płatności, czyli w niniejszym przypadku na 4,88 ha. Podkreślono, iz M.D. nie spełnił powyższego kryterium, a w konsekwencji zobowiązany jest do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW.
Następnie, odnosząc się do twierdzeń zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził, iż wnniosek ten nie zawiera żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca podniósł bowiem, że od [...] sierpnia 2003 roku dzierżawił od Skarbu Państwa działkę nr [...] o powierzchni 1,04 ha. Umowa dzierżawy została zawarta na czas określony, tj. do [...] lipca 2006 r. i nie została przedłużona przez nowego zarządcę gruntów Skarbu Państwa. M.D. podkreślił we wniosku, iż zainteresowany był zakupem działki [...] od Skarbu Państwa, na co zarządca gruntów nie wyraził zgody. Wobec powyższego skarżący nie ze swojej winy został pozbawiony możliwości posiadania powyższej działki. Odnosząc się do powyższego organ wyjaśnił, iż zamknięty katalog okoliczności powodujących zwolnienie producenta rolnego z obowiązku zwrotu pobranych płatności ONW nie przewiduje zwolnienia z obowiązku zwrotu płatności w przypadku wygaśnięcia umowy dzierżawy zawartej na czas określony.
Ponadto wskazano, iż zawierając umowę dzierżawy M.D. wiedział o określonym czasie jej obowiązywania. Strona powyższy fakt powinna wziąć pod uwagę składając wniosek o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Zaznaczonio ponadto, że wnioskodawca podpisał oświadczenie w sekcji X na stronie 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że: "zobowiązuje się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania". Wobec powyższego zainteresowany wiedział o ciążących na nim obowiązkach, wynikających z przystąpienia do programu ONW.
Odnosząc się do poniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kwestii umorzenia płatności ONW, na podstawie przepisów ordynacji podatkowej, organ wyjaśnił, iż problematyka umorzenia płatności ONW regulowana jest przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 107 poz, 733, z późn. zm.). Wyjaśniono, że trudna sytuacja materialna strony nie może stanowić przesłanki zwalniającej z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
W skardze na powyższą decyzję Prezesa ARiMR, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący w sposób szczegółowy przedstawił stan faktyczny sprawy. Wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonego przez organ postępowania wskazywał już, że nie mógł dotrzymać warunku użytkowania przez okres 5 lat od złożenia pierwszego wniosku takiej powierzchni działek rolnych jaką deklarował we wniosku. Informował również o staraniach, w Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa, zmierzających do zakupu lub przynajmniej przedłużenia dzierżawy działki, która była zgłoszona do pierwszego i kolejnych wniosków o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Wobec bezskutecznych działań zmierzających do utrzymania dotychczasowego areału nie zataił tego faktu przed Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lecz lojalnie poinformował o tym Agencję we wniosku na rok 2007 załączając do tego wniosku kserokopie pism do i od Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa. Następnie zarzucił, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. decyzją nr [...] nieprawidłowo uchylił decyzję z dnia [...] października 2006 r. skoro postępowanie, między innymi w tej sprawie, było zwieszone postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. Dalej wskazał, iż w dalszym ciągu prawomocne są decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z dnia [...] grudnia 2004 roku i z [...] kwietnia 2006 r., gdyż brak jakiegokolwiek dokumentu stwierdzającego ich nieważność. Ponadto nieprawidłowe jest ustalenie, decyzją [...] kwot nienależnie pobranych płatności jeszcze przed ewentualnym formalnym unieważnieniem lub uchyleniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] grudnia 2004 r., z [...] kwietnia 2006 r. oraz z [...] października 2006 roku. Podsumowując skarżacy podkreślił, iż decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności wydana została z naruszeniem prawa, natomiast zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. oparto jedynie na niekorzystnych dla niego przepisach, z pominięciem oceny podejmowanych przez niego czynności.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa.
Podstawę merytoryczną rozstrzygnięcia, w zakresie płatności za rok 2004 i 2005 stanowił § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. z 22 kwietnia 2004 r. nr 73, poz. 657) – zwane dalej "rozporządzeniem". Rozporządzenie zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. nr 229, poz. 2273 oraz z 2004 r. nr 42, poz. 386).
Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w przypadku zaniechania działalności rolniczej na części działek rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca część płatności do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal prowadzona jest działalność rolnicza wynosi co najmniej hektar.
Jednocześnie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
2) krajowych, przeznaczonych na:
a. współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszu Unii Europejskiej,
b. finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej,
zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634) (dalej: ustawa), ustala w drodze decyzji administracyjnej Prezes ARiMR.
Zaznaczyć należy, iż środki finansowe nienależnie wypłacone skarżącemu z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania pochodzą ze środków z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy.
Bezsprzecznym jest, iż w dniu otrzymania płatności ONW na rok 2004 po stronie skarżącego powstało pięcioletnie zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych, do których przedmiotowa płatność została przyznana.
Wskazać należy, iż zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. płatność ONW udziela się producentowi rolnemu który zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOIGR), nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160, z 26.06.1999, z późn. zm.).
Wymagania, o których mowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999 r. polegają na:
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze o powierzchni co najmniej 1 ha (obszar ten określony został w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW);
- prowadzeniu działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnej sytuacji, przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego;
- stosowaniu ogólnej dobrej praktyki rolniczej zgodnie z potrzebą ochrony środowiska i utrzymania krajobrazu wiejskiego, w szczególności o zrównoważone gospodarowanie.
Zgodnie z powołanym już wyżej § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW, w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem, producent rolny zwraca cześć płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło zaniechanie, za cały okres jej pobierania, jeśli łączna powierzchnia działek rolnych, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza wynosi 1 hektar.
Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy, strona skarżąca zaniechała prowadzenia działalności rolniczej na części areału objętego pomocą finansową ONW przed upływem pięcioletniego okresu zobowiązania. Skarżący zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działce o numerze ewidencyjnym [...] o powierzchni 1,04 ha, którą dzierżawił od Agencji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na podstawie umowy dzierżawy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. zawartej do dnia [...] lipca 2006 r.
Mając na uwadze powyższe organ zobowiązany był do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż powoływana przez skarżącego argumentacja dotycząca braku winy odnośnie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na części działek, na które otrzymał płatność, nie mogła mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż skarżący dzierżawił działkę nr [...] na podstawie umowy dzierżawy nr [...] zawartej w dniu [...] sierpnia 2003 r. do dnia [...] lipca 2006 r. W związku z tym, skarżący w dniu składania pierwszego wniosku o płatność ONW i podejmowania zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu, położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wiedział, iż w przypadku nieprzedłużenia umowy przez Agencję Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie dotrzyma podjętego zobowiązania ONW.
Podnieść należy, iż w § 9 ust. 3 rozporządzenia wskazano przesłanki warunkujące odstąpienie od żądania zwrotu otrzymanej płatności ONW. Zgodnie z powołanym przepisem, płatność ONW nie podlega zwrotowi jeżeli:
1) zaniechanie, o którym mowa w ust. 2, nastąpiło na skutek zaistnienia chociażby jednej z następujących okoliczności:
a) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego,
b) wystąpienie klęski żywiołowej,
c) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie rolnym producenta rolnego na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
d) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie rolnym producenta rolnego,
e) wywłaszczenie nieruchomości, na której są położone działki rolne objęte wnioskiem,
f) rozwiązanie przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone działki rolne objęte wnioskiem, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, oraz
2) producent rolny zawiadomił kierownika biura powiatowego Agencji, zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia 81 7/2004/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. UE E 153 z 30.04.2004), o zaistnieniu chociażby jednej z okoliczności wymienionych w pkt 1, na skutek której nastąpiło zaniechanie działalności rolniczej.
W ocenie Sądu organ prawidłowo ustalił, że okoliczności na które powołuje się skarżący nie mieszczą się w żadnej z kategorii wymienionych powyżej przesłanek. W przedmiotowej sprawie zwrot działek na rzecz Agencji Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nastąpił w związku z upływem okresu na jaki została zawarta umowa dzierżawy- czyli na skutek okoliczności, z którymi skarżący winen był się liczyć.
Skoro zatem skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części działek zadeklarowanych do płatności ONW, tym samym zasadne było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności na skutek zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na gruntach objętych pięcioletnim zobowiązaniem ONW.
Odnośnie płatności za rok 2006, to stały się one nienależnymi płatnościami, wobec uchylenia decyzji na mocy której zostały przyznane (z dnia [...] października 2004r.), decyzją z [...] kwietnia 2009r, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, którą jednocześnie odmówiono skarżącemu przyznania płatności ONW za rok 2006.
W tej sytuacji Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa był zobowiązany do ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków publicznych także i w tym zakresie, na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy.
Zasadnicze podstawy zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków wynikają ponadto z przepisu art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), zgodnie z którym w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz.Urz. WE L 327 z 12.12.2001r.). Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005r., a więc również w tej sprawie.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że również one nie są one zasadne.
Skarżący twierdzi, że było naruszeniem przepisów postępowania ( nie wskazuje jakich) wydanie przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR decyzji z dnia [...] kwietnia 2009r. w wyniku wznowienia postępowania, w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2006, w czasie zawieszenia postępowania postanowieniem Prezesa ARiMR z dnia [...].02.2009r. W tym zakresie należy wskazać, że umknęło uwadze skarżącego, iż w tym czasie toczyły się dwa odrębne postępowania administracyjne, przed różnymi organami administracji, zgodnie z ich właściwością rzeczową – jedno w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych wnioskodawcy decyzjami z [...] grudnia 2004 r., [...] kwietnia 2006 r. oraz z [...] października 2006 r., wszczęte przez Prezesa ARiMR (zawiadomienie z [...].11.2008r. k. 18 akt administracyjnych), i drugie w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...] października 2006 r. , wszczęte przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009r. nr 2/2009 (k. 23 akt admin.). Decyzja z [...] kwietnia 2009r. zapadła w tym drugim postępowaniu, po ustaleniu istotnych w sprawie okoliczności, w zakresie właściwości organu, i to postępowanie administracyjne nie było zawieszone. Postanowienie o zawieszeniu, o którym mówi skarżący w skardze, zostało zaś wydane w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych środków finansowych i było ono prowadzone w zakresie swojej właściwości rzeczowej przez Prezesa ARiMR.
Nie ma również racji skarżący twierdząc, iż brak jest prawnego uzasadnienia do ustalenia kwot nienależnie wypłaconych przed ewentualnym formalnym unieważnieniem lub uchyleniem decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w J. z dnia [...].12.2004r., [...].04.2006r. i [...].10.2006r. Jeśli chodzi o tę ostatnią decyzję, to jak wyżej wskazano została ona wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją z dnia [...] kwietnia 2009r., co do której skarżącemu przysługiwały odrębne środki zaskarżenia i z których nie skorzystał ( nie wynika to z akt administracyjnych, ani też sam skarżący nie twierdzi, aby kwestionował tę decyzję składając odwołanie), zatem stała się ona ostateczna. Odnośnie natomiast decyzji z [...].12.2004r i [...].04.2006r. to ustalenie nienależnie pobranych środków z tytułu płatności ONW, przyznanych tymi decyzjami mogło i powinno w niniejszym stanie faktycznym nastąpić bez ich uchylania, czy też unieważniania. Jak wyżej wskazano samoistną podstawą do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu niedotrzymania zobowiązania ONW jest rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich ( Dz.U. Nr 73 poz.657 z późn. zm.), a szczególności § 9 ust.2 pkt 2 tegoż rozporządzenia. Zwrot przyznanych środków jest w tym wypadku związany z zaniechaniem prowadzenia działalności rolniczej na działkach położonych na obszarach ONW, w czasie trwania tego wieloletniego zobowiązania, a nie z wadami decyzji przyznającymi płatność.
Z tych wszystkich przyczyn, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło