V SA/Wa 581/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi A.T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców obejmującą małżonkę skarżącego E.T. oraz małoletnie dzieci A.T., B.T., I.T., K.T. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz r. pr. M.S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złote dwadzieścia groszy), w tym: tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). W dniu [...] sierpnia 2009 r., obywatel R., deklarujący narodowość [...] – A.T. (dalej: skarżący) – zwrócił się do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu) z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczpospolitej Polskiej. Wniosek obejmował również żonę skarżącego i jego małoletnie dzieci. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Szef Urzędu odmówił skarżącemu nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, a wobec braku przesłanek uzasadniających udzielenie zgody na pobyt tolerowany podjął decyzję o wydaleniu skarżącego z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący nie spełnia przesłanek, o których mówi Konwencja Genewska dotycząca statusu uchodźców oraz przesłanek warunkujących objęcie którejkolwiek z form ochrony międzynarodowej. Skarżący złożył odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców, utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 189, poz. 1472) zgodnie, z którym warunkiem nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy w RP jest wykazanie przez niego uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, cudzoziemiec zaś nie może lub też nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Zaznaczono również, że kluczowym elementem oceny, czy cudzoziemiec spełnia przesłanki materialno-prawne warunkujące nadanie statusu uchodźcy jest ocena jego oświadczeń nie tylko z punktu widzenia subiektywnego (stan jego umysłu), ale wskazanie, czy stan ten jest uzasadniony przez sytuację obiektywną. Następne organ dokonał analizy złożonych przez skarżącego oświadczeń i wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż przyczyną wyjazdu z I. i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej. Ponadto organ zwrócił uwagę, na fakt, iż w trakcie toczącego się postępowania skarżący zmieniał zeznania, dążąc do zbliżenia ich do przesłanek warunkujących nadanie statusu uchodźcy. Podsumowując organ zauważył, że skarżącego należy uznać za migranta, który - w celu poprawy warunków życia i w poszukiwaniu lepszych perspektyw i przyszłości dla siebie i swojej rodziny, opuścił kraj pochodzenia, przedstawiając jako powód domniemane obawy o swoje bezpieczeństwo. W piśmie z dnia 8 lutego 2011 r., uzupełnionym pismem z 11 lutego 2011 r. skarżący zawarł skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Rady do Spraw Uchodźców. Zarzucił, iż organ naruszył przepisy prawa materialnego: art. 13, 15 i art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz przepisy postępowania, tj.: art. 7, art. 10, art. 77 oraz art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż organ nieprawidłowo ocenił złożone przez niego oświadczenia i przedstawione dowody, a w rezultacie nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i odmówił nadania statusu uchodźcy. Skarżący zauważył również, że w jego przypadku spełnione zostały przesłanki udzielenia ochrony uzupełniającej oraz zgody na pobyt tolerowany. Zaznaczył, że wydalenie go wraz z rodziną do kraju pochodzenia zagraża ich zdrowiu i życiu. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sąd dokonując kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju. A contrario artykuł 19 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy stanowi, iż cudzoziemcowi odmawia się nadania statusu uchodźcy jeżeli nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 1 lit. A pkt 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. (Dz.U. z 1991 r. nr 119, poz. 515 ze zm.) – uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa. Konwencja zawiera więc zamknięty katalog przyczyn, które uzasadniają nadanie statusu uchodźcy i nie obejmuje on ofiar wojen, klęsk żywiołowych, głodu, sytuacji rodzinnej, braku pracy i możliwości nauki, czy biedy. Uchodźcą jest więc osoba, która spełnia kryteria zawarte w przytoczonej definicji, a której kluczowy element stanowi "uzasadniona obawa przed prześladowaniem", wskazujący podstawowe cechy uchodźcy. Definicja ta posługuje się elementem subiektywnym, albowiem "obawa" jest odczuciem indywidualnym, stanem umysłu osoby ubiegającej się. Pojęciu "obawa" towarzyszy określenie "uzasadniona", a to oznacza, że nie tylko stan uczuć osoby zainteresowanej decyduje o statusie uchodźcy, lecz że musi on zostać potwierdzony przez ocenę sytuacji obiektywnej. Ustalenie statusu uchodźcy wymaga przede wszystkim oceny oświadczeń ubiegającego się. Oświadczenia te nie mogą być jednak rozważane w oderwaniu od sytuacji, która je określa. Termin "uzasadniona obawa" łączy zatem element subiektywny i obiektywny, i oba – jak wskazane zostało w Podręczniku "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" Biura Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (Genewa, styczeń 1992 r.) – muszą być brane pod uwagę w procedurze ustalania statusu. Ocena, czy obawa cudzoziemca przed prześladowaniem jest uzasadniona, musi być więc dokonana w odniesieniu do indywidualnego przypadku i na tle ogólnej sytuacji społeczno-prawnej i polityczno-ekonomicznej kraju pochodzenia cudzoziemca ubiegającego się o status uchodźcy. Skarżący we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, jako przyczynę opuszczenia kraju pochodzenia wskazał obawę o bezpieczeństwo swojej i swojej rodziny, gdyż był kilkakrotnie nachodzony przez ludzi w maskach, którzy go bili i grozili. Wnioskodawca zadeklarował, że nie brał udziału w działaniach wojennych i nie był członkiem żadnej partii politycznej, organizacji religijnej, społecznej lub kulturalnej. Nigdy nie został zatrzymany, aresztowany, nie prowadzono przeciwko niemu postępowania administracyjnego lub sądowego i nie był skazany wyrokiem sądu, jak też nigdy nie został poddawany przemocy fizycznej. Natomiast uważa się za osobę poddawaną przemocy i prześladowaną w kraju pochodzenia. W trakcie przesłuchania statusowego skarżący wskazał, że w 2007 został zabrany za miasto i pobity. Następnie otrzymał wezwanie do prokuratury na przesłuchanie, gdzie oskarżono go o współpracę z bojownikami. Po godzinie zwolniono go i odwieziono do domu. Zauważył, że fakt pobicia był znany pracownikom prokuratury, którzy zasugerowali, że są to porachunki między tejpami i sam powinien szukać rozwiązania problemu. Skarżący wyjaśnił, że jego bratanek porwał w 2006 r. dziewczynę z innego tejpu i został za to pobity, ale nie był w stanie wyjaśnić, czy wszystkie te wydarzenia były konsekwencją "krwawej zemsty", czy też nachodzący go ludzie byli powiązanymi z prokuraturą. Skarżący wskazał także, że nie może wrócić do kraju pochodzenia, gdyż jako członek rodziny osoby posiadającej status uchodźcy (status ten posiada przebywający w A. brat skarżącego) byłby przedmiotem zainteresowania struktur bezpieczeństwa. Skarżący zauważył również, że po powrocie do kraju pochodzenia miałby trudności w uzyskaniu zameldowania, co spowodowałoby dyskryminację ze strony milicji [...], a jego dzieci pozostałyby bez opieki medycznej i możliwości kształcenia. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił, że przyczyną wyjazdu z I. i wszczęcia procedury uchodźczej była obawa przed prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, wyznawanych poglądów politycznych czy przynależności do określonej grupy społecznej, co jest przesłanką nadania statusu uchodźcy. Skarzacy nie uwiarygodnił, iż okoliczności na które się powołuje, miały miejsce w rzeczywistości. Podkreślić należy, że skarżący i jego żona w dniu [...] grudnia 2007 r. otrzymali paszporty zagraniczne bez przeszkód ze strony władz, które nie stawiały żadnych przeszkód skarżącemu podczas podróży po terytorium R. i opuszczenia jej granic. Bezsporny jest fakt, że skarżący nie jest przedmiotem zainteresowania ani władz federalnych, ani też I. Skarżący nie wykazał też, że ww. władze mogłyby mu zagrażać w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Skarżący nie wykazał w trakcie postępowania żadnych istotnych faktów lub okoliczności, które można byłoby zakwalifikować jako indywidualne prześladowanie, lub mogłyby uzasadniać obawę przed takim prześladowaniem w przyszłości. Z zeznań skarżącego nie wynikało, aby mógł on być narażony na prześladowania ze strony władz lub innych podmiotów. Skarżący nie brał udziału w konflikcie zbrojnym, nie należał też do żadnych organizacji politycznych, religijnych, czy społecznych, nie był nigdy aresztowany lub sądzony w kraju pochodzenia, nigdy nie postawiono mu żadnych formalnych zarzutów, które świadczyłyby o posądzaniu go o jakąś wrogą działalność. Nic nie wskazuje na to, że skarżący był obiektem jakiegokolwiek zainteresowania władz kraju pochodzenia, nie dał też do tego żadnego powodu. Bardzo ogólnikowe, sprzeczne na różnych etapach postępowania zeznania cudzoziemca słusznie zostały ocenione przez organ jako mało wiarygodne i nie dające podstaw do udzielenia międzynarodowej ochrony. Organ był w pełni uprawniony do oceny, że różne wersje odnośnie losów cudzoziemca podawane na kolejnych etapach postępowania, podważały jego wiarygodność (we wniosku o nadanie statusu uchodźcy nie wspominał o zatrzymaniach ani o wywiezieniu za miasto, na co zwrócił uwagę dopiero podczas przesłuchania statusowego, zaś o najściu w 2009 r. wspomniał dopiero w odwołaniu). Mając zatem na uwadze fakt, iż udzielone przez skarżącego informacje są rozbieżne i stopniowo uzupełniane o nowe okoliczności, niewskazane we wniosku o nadanie statusu uchodźcy, Sąd podzielił w pełni argumentację organów administracyjnych, że informacje te są niewiarygodne, a skarżący nie jest uchodźcą potrzebującym ochrony drugiego bezpiecznego kraju, czy osobą, która powinna być chroniona przed wydaleniem. W ocenie Sądu fakt, iż brat cudzoziemca uzyskał status uchodźcy w A. nie może mieć wpływu na sytuacje skarżącego, który w żadnym z dokumentów, czy złożonych oświadczeń nie wskazał związku przyczynowego między swoją sprawą, a sprawą swojego brata. Odnośnie, zawartych w skardze, twierdzeń skarżącego, że nie mógłby zamieszkać w innej części terytorium Rosji, należy wskazać, że jego rozważania w tym zakresie są teoretyczne, ponieważ nigdy nie próbował zamieszkać w innej części terytorium R. W konsekwencji powyższych ustaleń należy również stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że po powrocie do kraju pochodzenia skarżący zostanie zatrzymany, poddawany torturom, nieludzkiemu czy poniżającemu traktowaniu albo karaniu, bądź też jego powrót stworzy poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla jego życia lub zdrowia. Skoro bowiem władze nie interesowały się skarżącym i zezwoliły mu na legalne opuszczenie granic państwa, to nie można przyjąć, iż skarżący będzie narażony na wymienione zagrożenia. Tak więc wobec braku rzeczywistej obawy wystąpienia powyższych okoliczności przyjąć należy, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 15 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP uzasadniające udzielenie skarżącemu ochrony uzupełniającej. W ocenie Sądu brak jest również w sprawie przesłanek do zastosowania w sprawie art. 97 ust. 1 pkt 1 lub 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, do analizy których organ administracji publicznej zobowiązany jest na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 2, zgodnie z którymi cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczpospolitej polskiej gdy jego wydalenie: - mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.; - naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Dla uznania istnienia przesłanek do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, niezbędne są poważne podstawy do stwierdzenia, że osoba, o którą chodzi, znajdzie się w sytuacji rzeczywistego ryzyka wystąpienia wymienionych w cytowanym artykule zagrożeń w kraju, do którego ma być wydana lub ma wrócić. Sama możliwość wystąpienia zagrożenia nie jest wystarczająca. Skarżący w toku postępowania administracyjnego takich realnych przesłanek nie wykazał, bowiem ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby jego prawo do życia było zagrożone. Z zeznań skarżącego nie wynika również aby w przypadku powrotu do kraju pochodzenia mógł on zostać pozbawiony wolności, czy to w trybie określonym przez prawo, czy też w sposób bezprawny, co potwierdza okoliczność legalnego opuszczenia przez skarżącego granicy państwa. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego Sąd stwierdza, iż materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i 77 k.p.a., został zebrany i rozpatrzony wnikliwie, co znalazło wyraz w uzasadnieniach decyzji obu instancji spełniających wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Organ zasadnie przyjął także, jak wymaga art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, iż skarżący nie wykazał faktów czy okoliczności mogących uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem z przyczyn wymienionych w art. 13 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Ponadto skarżący został poinformowany o treści art. 10 k.p.a. (k. 19 akt administracyjnych). Mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, Sąd stwierdza, iż organ dokonał dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i dokonując właściwej interpretacji przepisów wydał decyzję zgodną z prawem. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), należało oddalić skargę jako niezasadną. Wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu zasądzono na podstawie art. 250 p.p.s.a.