V SA/Wa 584/10

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. i J. D. na decyzję Ministra Finansów z dnia ... lutego 2010 r. Nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary administracyjnej p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od połowy wpisu sądowego od skargi; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożyli w dniu ... kwietnia 2010 r. (data nadania w placówce pocztowej) - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oraz oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazali, iż D. R. jest jedynym żywicielem rodziny, jej miesięczne zarobki wynoszą ... zł brutto i ledwo starczają na opłaty i wyżywienie. J. D. nie pracuje i jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako bezrobotny i bez prawa do zasiłku. W 2009 r. pracował tylko ... miesiące, od początku 2010 r. nie pracuje. Ich córka jest uczennicą. Skarżący wskazali iż są właścicielami domu jednorodzinnego o pow. ... m² oraz działki budowlanej o pow. ... m². Nie posiadają przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. W 2009 r. przygotowywali dom do odbioru i ponieśli spore wydatki, po odbiorze domu są zadłużeni finansowo. Miesięczne wydatki określili w wysokości ... zł (energia elektryczna, telefon, butla gazowa, wywóz nieczystości, wywóz nieczystości płynnych, podatek od nieruchomości, rata bankowa, abonament TV). Resztę środków przeznaczają na wyżywienie. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Ma ona na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą bowiem jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności wówczas gdy posiada stały miesięczny dochód. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za jego uwzględnieniem. Stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Omawiany przepis wprowadza alternatywne formy, w jakich prawo pomocy w części może być wnioskującej przyznane, zaś jej wybór pozostawia uznaniu Sądu, który dokonuje analizy sytuacji majątkowej strony. Istotnym jest jednak to, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskującego udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Koszty sądowe obciążające wnioskodawców w niniejszej sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi – określonego w § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w wysokości 200 zł. Analiza - złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy - prowadzi do wniosku, iż łączne miesięczne dochody rodziny z pracy R. D. wynoszą brutto ... zł, mąż natomiast nie uzyskuje żadnych dochodów z pracy ani nawet zasiłku dla bezrobotnych. Opłaty z tytułu użytkowania domu wynoszą ... zł (energia elektryczna, telefon, butla gazowa, wywóz nieczystości, wywóz nieczystości płynnych, podatek od nieruchomości). Pomimo tego, iż wysokość dochodów w gospodarstwie domowym skarżących nie jest obecnie zbyt wysoka należało mieć na uwadze fakt, iż skarżący posiadają działkę budowlaną, wybudowali dom, zatem posiadali środki finansowe na ten cel. Ponadto skarżąca posiada zdolność kredytową, skoro oświadczyła, iż spłaca kredyt, którego rata miesięczna wynosi ... zł. Mając powyższe na uwadze nie można było uznać, iż skarżący należą do osób o ograniczonych środkach do życia, dla których poniesienie kosztów sądowych w postaci połowy wpisu od skargi tj. 100 zł spowodowałoby uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.