V SA/Wa 589/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... marca 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP, FGŚP; oddala skargę Wnioskiem z dnia ... listopada 2008r. J. N. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. o umorzenie zadłużenia z tytułu składek. W jego uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, iż znajduje się w niezmiernie trudnej sytuacji materialnej. Decyzją z ... stycznia 2009r. nr ..., wydaną m.in. na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ust. 3a i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych [Dz.U. z 2007r. nr 11, poz. 74 ze zm.], dalej: u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. N. umorzenia należności w łącznej kwocie ... zł na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W pierwszej części uzasadnienia organ przytoczył treść przepisu art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, iż J. N. wraz z żoną i małoletnim synem zamieszkuje w lokalu nr... przy ul. [...], którego koszty eksploatacyjne opłaca po połowie wraz z G.S.. Jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w A. w W., gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ... zł, które to wynagrodzenie obciążone jest tytułem egzekucyjnym w wysokości ... zł. Po szczegółowym opisaniu wydatków J. N. związanych z utrzymywaniem gospodarstwa domowego organ wyjaśnił, że umorzenie należności składkowych, na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s., nie jest w niniejszej sprawie zasadne bowiem instytucja umorzenia należności z tytułu składek winna być stosowana wyłącznie w stosunku do dłużników, których sytuacja w sposób istotny różni się od sytuacji innych płatników składek. Po przeprowadzeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu decyzją z ... marca 2009r. nr ... wydaną na podstawie 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2009r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz w pełni podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji organu I instancji. Przytoczył ponownie treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i w tym kontekście wyjaśnił, że powyższy przepis nie ma zastosowania do należności z tytułu składek opłacanych za pracowników. Nie negując trudnej sytuacji materialnej J. N. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) stwierdził, że nie stanowi to podstawy do umorzenia powstałego zadłużenia, które jest nadzwyczajną formą wygaśnięcia wymagalnych należności z tytułu składek, będącą odstępstwem od zasady równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Organ odwoławczy analizując zgromadzony w sprawie materiał dowody zwrócił również uwagę na możliwość rozłożenia powstałego zadłużenia na raty oraz wyjaśnił, że ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej spoczywa na płatniku składek i nie jest istotne, czy zaległość powstała wskutek winy umyślnej płatnika składek, czy na skutek nieznajomości przepisów prawnych. W ocenie Prezesa ZUS stan faktyczny w przedmiotowej sprawie uzasadnia odmowę umorzenia powstałych należności. W skardze na powyższą decyzję z dnia ... marca 2009r. J. N. stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza jego słuszny interes prawny, zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że jego sytuacja materialna winna podlegać nadzwyczajnemu trybowi jakim jest umorzenie zaległości, gdyż opłacenie składek wiązałoby się z powstaniem ciężkiej finansowo sytuacji rodzinnej funkcjonującej na poziomie minimalnego wskaźnika egzystencji. W ocenie skarżącego odmienna ocena faktów dokonana przez ZUS wynika z powierzchownego i nienależytego wykonania zadań oraz swobodnej oceny i interpretacji sytuacji majątkowej skarżącego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanych w sprawie decyzjach. Podkreślono również, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności ma charakter uznaniowy i wystąpienie przesłanek zawartych w art. 28 u.s.u.s. nie zobowiązuje Zakładu do umorzenia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Sąd Administracyjny zgodnie ze swoimi ustawowymi kompetencjami bada, czy treść zaskarżonej decyzji jest zgodna z prawem i czy postępowanie prowadzące do jej wydania było niewadliwe i rzetelne. Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Rozstrzygając w powyższym zakresie sprawę, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... stycznia 2009r., zawiera ustalenia co do sytuacji materialnej i życiowej skarżącego J. N. Stan finansowy skarżącego, wskazuje, że w odniesieniu do niego, nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności składek o jakiej jest mowa w art. 28 ust. 2 i 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W tym kontekście Sąd miał na uwadze stały dochód skarżącego w postaci miesięcznego wynagrodzenia za pracę w wysokości ... zł brutto (zaświadczenie A. , k – ... akt sądowych), które to wynagrodzenie po odliczeniu kwoty należnej komornikowi sądowemu wynosi ok. ... zł netto, oraz okoliczność o niekorzystaniu J. N. z form pomocy społecznej, co może świadczyć o braku konieczności udzielenia wnioskodawcy takiej pomocy (pismo Ośrodka Pomocy Społecznej z ....02.2009r., k-... akt administracyjnych). Nie bez znaczenia jest również otrzymywanie przez małżonkę skarżącego A. N. zasiłku dla bezrobotnych w wysokości ... zł miesięcznie, co potwierdza pismo Urzędu Pracy w W. z dnia ...10.2008r. (k-... akt administracyjnych). Sąd zwraca nadto uwagę, iż z oświadczenia skarżącego z dnia ... listopada 2008r. (k-... akt administracyjnych), wynika, iż J. N. ponosi opłaty eksploatacyjne mieszkania przy ul. [...] w W. (m.in. czynsz, gaz, prąd, woda), jednakże wysokość tych wydatków skarżący pokrywa tylko w ...%, co potwierdza G. S. w oświadczeniu z dnia... grudnia 2008r. (k-... akt administracyjnych), co de facto skutkuje pomniejszeniem rzeczywistych wydatków J. N. Nadto z akt sprawy nie wynika, aby skarżący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o rozłożenie powstałego zadłużenia na raty (co zostało podniesione w zaskarżonej decyzji), dzięki czemu regulowanie jego zaległości byłoby mniej dotkliwe bowiem wysokość rat byłyby ustalona stosownie do sytuacji płatniczej dłużnika. Powyższe okoliczności nie potwierdzają, tym samy, aby w niniejszej sprawie zachodziła całkowita nieściągalność, o której mowa w w/w przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Należy ponadto zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w sprawie nie zostały również spełnione przesłanki określone w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, z których wynikałoby, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną wnioskodawcy nie jest w stanie opłacić należności wobec Zakładu, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jej rodziny. Zwrócić bowiem należy uwagę, że skarżący wraz z małżonką ma na utrzymaniu tylko jedno dziecko, otrzymuje stałe, miesięczne wynagrodzenie za pracę, a młody wiek i dobre zdrowie skarżącego i jego małżonki (pozostającej we wspólności ustawowej małżeńskiej) wskazuje na możliwość uzyskiwania dochodów, a nadto nie wyklucza poprawy finansowej skarżącego w przyszłości. W tym kontekście Sąd zwraca również uwagę, iż w aktach sprawy brak jest dokumentacji medycznej skarżącego potwierdzającej, aby był on osobą niezdolną do pracy, czy mającą dolegliwości zdrowotne ograniczające jego możliwości zarobkowe. Sąd stwierdza ponadto, że w toku postępowania administracyjnego skarżący, pismem z dnia ....02.2009r. (k-... akt administracyjnych) został poinformowany o możliwości uzupełnienia akt sprawy o dodatkowe dokumenty, ewentualnie o wskazanie nowych okoliczności uzasadniających umorzenie należności, jednakże dokumentacja w sprawie, w tym zakresie, nie została przez skarżącego uzupełniona, a tym samym nie zostało wykazane, że w sprawie ma zastosowanie w/w rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003r. Dokonując oceny postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, Sąd jest zdania, że zarówno organ I jak i II instancji prawidłowo zgromadził i poddał ocenie materiał dowodowy sprawy. Zaskarżona decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne oraz posiadała prawidłową podstawę prawną. W związku z powyższym należy przyjąć, że w toku postępowania nie doszło do naruszenia przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej uwzględniać interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (działającego w imieniu Zakładu) z dnia ... marca 2009r. jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.