V SA/Wa 59/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Protokolant st. sekr. sąd. - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. [...] , tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Po rozpatrzeniu odwołania H. N. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności: H. N., obywatel [...], deklarujący narodowość [...], w dniu 15 kwietnia 2010 r. złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku poinformował, że do Polski przyjechał z matką będąc dzieckiem. Następnie w połowie obecnej dekady wrócił do kraju pochodzenia odbyć służbę wojskową, a następnie przyjechał do Polski. W kraju pochodzenia jego rodzina była poddawana presji grupy wyłudzającej środki finansowe. Ponadto oświadczył, że jest ojcem trojga obywateli RP (w stosunku do dwojga jest pozbawiony praw rodzicielskich, w trzecim przypadku został postawiony przed koniecznością uznania dziecka).Mając powyższe na uwadze Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. ([...]) umorzył postępowanie z powodu niedopuszczalności wniosku. Stwierdził, że wskazane przez Stronę okoliczności nie mogą być uznane za podstawę do nadania statusu uchodźcy, tym bardziej że w sprawie cudzoziemca zostały szczegółowo zbadane jej okoliczności – (wskazane podczas wcześniejszych postępowań o nadanie statusu uchodźcy). Rozpatrując odwołanie Strony od w/w decyzji Rada do Spraw Uchodźców wskazała, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygniecie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Wniosek jest natomiast niedopuszczalny (art. 40 ust. 2 pkt 2), gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. To, że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności organ przyjął na podstawie oświadczeń H. N. zawartych w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Podkreślono że przepis art. 40 ust. 1 i 2 w/w ustawy nie nakłada na organ prowadzący postępowanie obowiązku przeprowadzenia w takiej sytuacji przesłuchania strony. Obowiązkiem organu jest zbadanie podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. A zatem orzeczenie o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku było w pełni uzasadnione. Organ odwoławczy podniósł że, podziela pogląd organu I instancji, że wskazane przez Wnioskodawcę materiały nie mogą stanowić przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia. Okoliczności i zdarzenia wskazane przez H. N., były faktycznie rozpatrywane podczas pierwotnego postępowania o nadanie Stronie statusu uchodźcy. Tym samym wniosek Cudzoziemca nie może zostać pozytywnie rozpatrzony. We wcześniejszym postępowaniu wskazane przez H. N. okoliczności, zostały uwzględnione. Organ wydający decyzję ocenił ich znaczenie dla faktycznej sytuacji Cudzoziemca w jego kraju pochodzenia. W tej sytuacji wskazywane prze H. N. okoliczności nie stanowią przesłanki do zmiany decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców wniósł H. N. zarzucając jej: 1. Naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 40 ust. 1 oraz art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej poprzez uznanie wniosku za niedopuszczalny mimo, że nastąpiła zmiana przepisów dotycząca udzielenia ochrony cudzoziemcom na terytorium Polski, jak i stwierdzenie, że wniosek był oparty na tych samych przesłankach. - art. 15 oraz art. 97 ust 1 pkt 1a poprzez nierozważnie przesłanek udzielania ochrony uzupełniającej na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i znowelizowanych przesłanek zgody na pobyt tolerowany oraz odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany; 2. Istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 kpa poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i niezapewnienie dostępu do nowych form ochrony międzynarodowej, naruszenie art. 80 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów oraz art. 107 § 3 kpa poprzez niedostateczne uzasadnienie decyzji z wskazaniem faktycznych przyczyn zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że możliwość uzyskania przez cudzoziemca statusu uchodźcy zachodzi wówczas kiedy wykaże on, że spełnia przynajmniej jedyną z przesłanek prześladowania które przewiduje art.1a Konwencji sporządzonej w Genewie 28 lipca 1951 r. Przesłanki te zostały powtórzone w art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. nr 189 z 2009 r. poz. 1472 – tekst jedn.). W art. 15 w/w ustawy przewiduje się że cudzoziemcowi który nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy udziela się ochrony uzupełniającej w przypadku gdy powrót do kraju pochodzenia może narazić go na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez: 1). orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, 2). tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, 3).poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowej lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego – i ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Z kolei art. 48 ust 1 ustawy stanowi, że w przypadku gdy wnioskodawcy lub osobie w imieniu której wnioskodawca występuje odmawia się nadania statusu uchodźcy w decyzji orzeka się ponadto o udzieleniu ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany. Treść powyższego przepisu i warunki w jakich ma on zastosowanie obowiązują wprawdzie od dnia 29 maja 2008 r., jednakże należy mieć na względzie art. 14 ustawy z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 70 poz. 416 z 2008 r.) który stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy ustawy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Przypomnieć także trzeba że art. 40 ust 1 i ust 2 pkt 2 ustawy o ochronie przewiduje że jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi że wniosek jest niedopuszczalny wydaje decyzję o umorzeniu postępowania z powodu niedopuszczalności wniosku. Wniosek jest zaś niedopuszczalny gdy wnioskodawca po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach (art. 40 ust 2 pkt 2 ustawy). Zdaniem Sądu pogląd organu dotyczący tożsamości sprawy niniejszej oraz sprawy o nadanie statusu uchodźcy zakończonej decyzją Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] jest uzasadniony. Niezależnie od tego podkreślić należy, iż w przedmiotowej sprawie skarżący złożył już czwarty z kolei wniosek o nadanie statusu uchodźcy. Co istotne przepisy dotyczące przesłanek w oparciu o które można ubiegać się o nadanie statusu uchodźcy nie uległy zmianie, a zatem jedyną podstawą która upoważniałaby organ do ponownego merytorycznego rozpatrzenia nowej sprawy opartej na ponownym wniosku musiałaby być podstawa faktyczna. Oznacza to, że cudzoziemiec powinien w nowym wniosku podnieść nowe dotychczas nieznane organowi okoliczności. Taka jednak sytuacja w przypadku chronologicznie najpóźniejszego wniosku skarżącego nie miała miejsca. Organy trafnie bowiem wskazały (w uzasadnieniach decyzji wydanych w obu instancjach), iż w tymże wniosku cudzoziemiec powołał się na te same przesłanki które eksponował już wcześniej. W tym stanie rzeczy zmiana przepisów ustawy i wprowadzenie ochrony uzupełniającej nie mogła sama w sobie prowadzić do merytorycznego rozpoznania sprawy w aspekcie możliwości przyznania takiej ochrony. Żeby tak się stało okoliczności sprawy powinny przemawiać za możliwością dokonania oceny żądania nadania statusu uchodźcy, co dopiero w przypadku, iż brak byłoby podstaw do tego otworzyłoby drogę do rozważenia potrzeby przyznania ochrony uzupełniającej a następnie pobytu tolerowanego. Sąd stoi więc na stanowisku że dla ponownego zbadania sprawy cudzoziemca nawet przy zmianie przepisów które dotyczą jedynie innych form ochrony niż status uchodźcy nie wystarczy złożenie nowego wniosku o nadanie statusu uchodźcy opartego na identycznym uzasadnieniu jak wniosek złożony uprzednio. Pogląd odmienny prowadziłby bowiem w istocie rzeczy do akceptowania sytuacji w której trwałość decyzji o której mowa w art. 16 kpa byłaby jedynie fikcją prawną. Reasumując należy zatem stwierdzić, że z zestawienia treści art. 15 i 23 ust. 2 ustawy wynika, że rozpatrywanie wniosku o nadanie statusu uchodźcy równocześnie jako wniosku o udzielenie ochrony uzupełniającej nakłada na organ konieczność rozpoznawania takiego wniosku z urzędu ale tylko w sytuacji gdy istnieje podstawa rozpoznania wniosku o status. Wobec powyższego w pełni zasadne było uznanie przez organ II instancji, że wobec braku rozstrzygnięcia w przedmiocie nadania statusu uchodźcy (umorzono postępowanie) nie było podstaw do rozstrzygnięcia co do ochrony uzupełniającej czy też pobytu tolerowanego. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że skarżący nie zasługuje na jakąkolwiek ochronę w Rzeczpospolitej Polskiej, albowiem na jej terytorium dopuszczał się przestępstw za które był prawomocnie skazany wyrokiem sądu karnego. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.