V SA/Wa 591/11

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienia od kosztów sądowych; E. M. wezwana do wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż osobą samotnie wychowującą córkę, utrzymującą się jedynie z zasiłku rodzinnego w łącznej wysokości 261 złotych. Oświadczyła, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z 15 kwietnia 2011r. wezwano zainteresowaną do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 30 kwietnia 2011r. (data nadania) skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż zamieszkuje wraz z ośmioletnią córką, jest współwłaścicielką w 1/3 gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,2576 ha i w roku bieżącym poniosła na gospodarstwo koszty w wysokości 124 złotych (łączne zobowiązanie podatkowe). Wyjaśniła, iż córka jest uczennicą i w związku z tym ponosi dodatkowe wydatki (np. teatr, wycieczki itp.). Podała, że w dni powszednie wydaje od 5 do 10 złotych na zakupy (chleb, margaryna, herbata, mleko, nabiał, wędlina). Ponadto ponosi opłaty za telefon w wysokości 30 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśnił, że obecnie jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nigdzie nie pracuje, jedynie okazjonalnie zbiera surowce wtórne. Posiada rachunek bankowy ze stanem na dzień 29 kwietnia 2011r. w wysokości 1091 złotych (kwota ta stanowi oszczędności po okresie, kiedy skarżąca posiadała pracę). Do pisma skarżąca załączyła m.in. zestawienie operacji na rachunku bankowym, zaświadczenie z urzędu pracy o pozostawaniu osobną bezrobotną, decyzję o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku, zaświadczenie o nieubieganiu się o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz pomocy finansowej z tytułu gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego (...). Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do takich osób zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i pozwalają zaspokoić tylko ich podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze oraz fakt, iż skarżąca wraz z córką utrzymują się z zasiłku rodzinnego oraz dochodów ze zbioru surowców wtórnych, a także nieznacznych oszczędności pozostałych po okresie, gdy skarżąca posiadała pracę należało uznać, iż skarżąca wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wskazany dochody, po uwzględnieniu kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego pozwalają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny skarżącej. W przytoczonych okolicznościach skarżąca nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów sądowych. Ponadto przy rozpoznawani wniosku wzięto pod uwagę, iż wnioskodawczyni nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.