V SA/Wa 60/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant st. spec. - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłaty abonamentowej; oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez A. S. (dalej: Strona lub Skarżący) jest decyzja Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT lub organ) z [...] listopada 2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] września 2014r., nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okresy od 1 stycznia 2009r. do 28 lutego 2014r. w wysokości 1.098,20 zł wraz z odsetkami. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżący pismem z 27 stycznia 2014r zwrócił się z prośbą o anulowanie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami. Wniosek uzasadnił prowadzeniem gospodarstwa domowego z niepełnosprawną osobą. Wskazał, że ukończył 70 lat i jest osobą schorowaną. Ponadto Strona poinformowała, że dopełniła wszelkich formalność w Urzędzie Pocztowym związanych ze zgłoszeniem uprawnień do bezpłatnego abonamentu rtv. Pismem z 7 kwietnia 2014r. organ poinformował skarżącego w jakich wypadkach przysługuje zwolnienie od opłat abonentowych oraz wyjaśnił że nie jest uprawnionym do anulowania pisemnych decyzji Poczty Polskiej zawierających wysokość zadłużenia. Ponadto wezwał skarżącego do sprecyzowania wniosku, informując go o możliwości zwrócenia się przez Stronę o umorzenie należności bądź rozłożenie należności na raty. Dodatkowo wezwał Skarżącego do nadesłania określonych dokumentów. W odpowiedzi na pismo organu, Skarżący złożył wniosek o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. W uzasadnieniu podał zbieżne z poprzednią prośba argumenty. Do wniosku załączył kserokopię orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności swojego syna. Decyzją [...] z [...] września 2014 r. KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazała na art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych) i wyjaśniła, że w sprawie nie ma podstaw, by stwierdzić, że w przypadku Skarżącego wystąpiły przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Organ stwierdził, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty może być stosowane tylko w sytuacjach wyjątkowych, których ocena opiera się na obiektywnych kryteriach, a nie na subiektywnym przekonaniu Strony o zasadności jej zastosowania - ma charakter nadzwyczajny i w związku z tym okoliczności uzasadniające jej zastosowanie również muszą mieć charakter wyjątkowy. Umorzenie zaległości abonamentowej jako wyjątek od zasady powszechności uiszczania opłat abonamentowych może być stosowane jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W związku z treścią decyzji wnioskodawca złożył wniosek do KRRiT o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku Strona poinformowała, że wystąpiła ze zgłoszeniem uprawnień do bezpłatnego abonamentu rtv. Ponadto Skarżący zakwestionował pięcioletni okres obejmujący zaległości w płatności opłat abonamentowych. Decyzją z [...] listopada 2014 r. KRRiT utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że uzyskał informację od Poczty Polskiej SA, z której wynika, że w bazie danych prowadzonej przez nią nie widnieje żadna informacja o zgłoszeniu uprawnień do zwolnienia z opłat abonamentowych. Sam Skarżący także nie przesłał takiego dokumentu (kserokopii złożonego w Urzędzie Pocztowym formularza zwolnienia z opłat abonamentowych). Organ wyjaśnił, że okres zaległości wskazany w decyzji z [...] września 2014 r. jest prawidłowy. Stwierdził, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej płatności. O powyższym stanowi art. 2 § 2 w związku z art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa). Dodatkowo organ wskazał na tryb uzyskania i sposób zwolnienia od opłat. Wyjaśnił również, że Poczta Polska SA informuje abonentów o powstałych zaległościach w płatności opłat abonamentowych, wysyłając zawiadomienia, które są wezwaniem do dobrowolnego uregulowania zaległości. Abonent ma prawo (wciągu 14 dni od daty otrzymania) skontaktować się z operatorem wyznaczonym celem wyjaśnienia sprawy lub złożenia reklamacji. Ponadto KRRiT wyjaśniła, że nie posiada ustawowych uprawnień do sprawowania kontroli nad działalnością operatora wyznaczonego, gdyż nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej, na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych sprawuje minister właściwy do spraw łączności. Od decyzji tej Skarżący złożył skargę wskazując, że wydane decyzje zawierają wiele nieprawidłowości i naruszeń prawa. Stwierdził, że po otrzymaniu upomnienia zwrócił się do KRRiT o anulowanie należności i starał się udowodnić, że te opłaty zostały niesłusznie naliczone. W jego ocenie decyzje KRRiT dotyczą rozłożenia na raty tych należności, o co on nie wnosił. Ponownie wyjaśnił, że 2009 roku zwrócił się do Urzędu Pocztowego o skorzystanie z ulgi zwolnienia z opłat abonamentowych i zaprzestał płacić abonament. Podał, że syn ma ustalony stopień niepełnosprawności, co w jego ocenie oznacza że mógł on skorzystać z tej ulgi. Natomiast gdy syn ukończył 26 lat ponownie płaci abonament. Zauważył, że upomnienie uzyskał na adres, pod którym nigdy nie mieszkał i w jego ocenie ta pomyłka świadczy o braku doskonałości Pocztowej bazy danych. Powołał się na uzasadnienie decyzji, w którym, jego zdaniem organ wskazał, że cyt. "natomiast Pan A.S. nie dostał kserokopii złożonego w Urzędzie Pocztowym formularza zwolnienia z opłat abonamentowych". Dodatkowo zwrócił uwagę, że Poczta Polska przechodziła reorganizacje i istnieje prawdopodobieństwo, że powstało nieporozumienie na Poczcie. Tej informacji jednak nie sprawdzono. Podkreślił, że pierwszą informację o zaległościach w opłatach otrzymał po 5 latach, co utrudnia szczegółowe wyjaśnienie sprawy. Ponadto w jego ocenie okres przedawnienia opłat abonamentowych wynosi 3 lata a nie 5 lat, jak podano w decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi i wskazać, że jest on nie zasadny. Skarżący bowiem wskazał wprost na datę i numer decyzji, którą kwestionuje. Wyraził swoje niezadowolenie z tego rozstrzygnięcia i złożył skargę w wymaganym terminie. Zatem w ocenie Sądu pismo Skarżącego wyczerpało wszelkie znamiona pisma procesowego. Ponadto trzeba również zauważyć, że mimo zbieżnej treści skargi i dotychczas składanych do organów wniosków, organ nie kwestionował, że sprawa należy do jego kompetencji i wydawał w tym zakresie określone akty obecnie będące przedmiotem kontroli. W związku z powyższym Sąd potraktował pismo Strony, jako skargę na decyzję KRRiT z [...] listopada 2014r. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że Skarżący ubiegał się o umorzenie zaległych opłat abonamentowych a zatem należy przyjąć, że uznawał ich istnienie. Dlatego też obecnie podnoszona przez Skarżącego argumentacja wskazująca, że dopełnił on wszelkich formalności, które umożliwiały mu zwolnienie z abonamentu rtv wymyka się z pod kontroli sądu. Przedmiotem bowiem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W związku z powyższym należy wskazać, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jego szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Jedyny dokument, który złożyła Strona to orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności syna. Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała jego wniosku za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. We wniosku o umorzenie należności Skarżący wskazał na swój wiek oraz chorobę. Jednakże w żaden sposób nie wykazał, mimo wezwania organu, stanu swojego majątku, uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Także sprawowanie opieki na niepełnosprawnym synem również nie jest okoliczności szczególną, która sama w sobie dawałaby podstawę do takiego rozstrzygnięcia. Zatem w ocenie Sądu brak możliwości oceny sytuacji majątkowej uzasadniał negatywne dla Strony rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. Niezależnie od powyższego Skarżący podniósł, że opłaty abonamentowe przedawniają się w okresie trzech lat., a nie 5 jak wskazywał organ. Odnosząc się do tego zarzutu należy zauważyć, że abonament rtv jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy (patrz także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 - LEX nr 564548). Ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (patrz wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015r., I SA/Gl 804/14 i powołane w nim orzecznictwo – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Zatem podniesiony przez Skarżącego zarzut przedawnienia jest niezasadny, gdyż należności dotyczą okresu od 1 stycznia 2009r. do 29 lutego 2014r. Należy również zauważyć, że powołana przez Stronę uchwała Sądu Najwyższego z 7 maja 2009r., sygn. akt III CZP 20/2009 (LEX nr 493968) nie dotyczy opłat za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych będących opłatą o charakterze administracyjnym, tylko opłat abonamentowych o charakterze cywilnym (abonament telefoniczny), zatem jest ona nieadekwatna do przedmiotu sprawy. Podobnie rzecz się ma z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 19 czerwca 2012r., sygn. akt ACa 256/12 (LEX nr 1220759), który to również wyrok nie dotyczy opłat za używanie odbiorników radiowych i telewizyjnych. Na koniec i na marginesie Sąd zauważa, że Skarżący wskazywał na okoliczności, które doprowadziły do niewłaściwego jego zdaniem uznania, że istnieją zaległości po jego stronie, mimo, że w istocie należność ta nie istnieje. Skarżący odwoływał się do faktu, że dopełnił formalności w Urzędzie Pocztowym dotyczących zwolnienia z opłat abonamentowych i dlatego też zaprzestał uiszczać opłaty abonamentowe. Odnosząc się do tych wszystkich twierdzeń należy wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.