V SA/Wa 602/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant - st. sekr. sąd. Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r.pr. J. N. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez J. S. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] o odmowie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Prezes ARiMR ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości 14.099,28 zł. Po otrzymaniu tej decyzji skarżący wystąpił do Prezesa ARiMR z wnioskiem o umorzenie ww. kwoty. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż do przeniesienia własności gospodarstwa na syna zmusił go zły stan zdrowia powodujący niezdolność do pracy. Wnioskodawca wskazał również, że nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji przekazania gospodarstwa przed upływem pięciu lat od dnia przyznania płatności. Po rozpoznaniu wniosku Prezes ARiMR decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. odmówił umorzenia należności ustalonych decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji wskazał, że nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747). Zgodnie bowiem z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu kwotę należności, jeżeli należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. UE L 365 z 21 grudnia 2006 r. ze zm.). Wobec tego, że zadłużenie J. S. na dzień wydania decyzji administracyjnej z [...] lipca 2010 r., wynosiło 14.099,28 zł, a tym samym przekroczyło równowartość 100 euro, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności. Przeciwko zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący podniósł zarzuty błędnego zastosowania rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r., rażącego naruszenia zasad współżycia społecznego oraz naruszenia art. 7 k.p.a. Uzasadniając tak postawione zarzuty skarżący podniósł w szczególności, że organ I instancji nie wziął pod uwagę jego faktycznej sytuacji materialno-bytowej, a także okoliczności przekazania gospodarstwa następcy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] lipca 2011 r. uznał prawidłowość decyzji podjętej przez Prezesa ARiMR. Uzasadniając rozstrzygnięcie o takiej treści organ II instancji zwrócił w pierwszej kolejności uwagę na § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Przypomniał, że kurs euro ustalony przez Europejski Bank Centralny na dzień 30 czerwca 2010 r. wyniósł 4,1470 zł. W związku z tym kwota płatności nienależnie pobranych przez skarżącego mogłaby zostać umorzona gdyby nie przekraczała 414,70 zł. Warunek ten nie został jednak spełniony, ponieważ kwota nienależnie pobranych płatności została skarżącemu ustalona na 14.099,28 zł. Dalej organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. Prezes ARiMR może z urzędu umarzać w całości lub w części należności pieniężne w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Mając na uwadze treść powyższego przepisu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 8 kwietnia 2011 r. wezwał skarżącego do przedstawienia jego sytuacji materialnej poprzez nadesłanie odpowiednich dokumentów. W odpowiedzi skarżący nadesłał dokumenty, z których w ocenie organu jednoznacznie wynikało, iż umorzenie należności w oparciu o ww. przepis byłoby nieuprawnione. Skarżący posiada bowiem stały dochód z tytułu emerytury i jest właścicielem maszyn rolniczych o wartości 16.300 zł. Ponadto przysługuje mu prawo dożywotniej służebności osobistej polegającej na korzystaniu z połowy niskiego parteru i z jednego pokoju z używalnością kuchni, łazienki i przedpokoju na piętrze w domu syna G. S. Skarżący może też użytkować na opał dowolnie wybraną działkę lasu stanowiącego własność do syna. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił następnie, że art. 5a rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW (Dz. Urz. UE L 171/90, z późn. zm.) wskazuje na uprawnienie państwa członkowskiego do podjęcia decyzji o niekontynuowaniu windykacji, jeżeli kwota nienależnie wypłacona rolnikowi nie przekracza 100 euro w ramach jednego programu pomocy, a zatem państwo członkowskie zobowiązane jest do bezwzględnego dochodzenia należności. W związku z tym, organ I instancji zastosował prawidłowo przepisy rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. i odmówił skarżącemu umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W końcowej części uzasadnienia decyzji organu II instancji pouczono skarżącego, że może stosownie do § 7 powoływanego rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r., zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty, jeżeli jest to uzasadnione względami społecznymi lub gospodarczymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący podniósł, że cierpi na liczne schorzenia. Wskazał, że to właśnie ze względu na zły stan zdrowia i wynikającą z niego niezdolność do pracy zmuszony był przekazać gospodarstwo synowi. Oświadczył też, że nie dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi na spłatę zadłużenia – obecnie pobiera rentę w wysokości 775 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji koniecznej jest stwierdzenie, że nie doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia prawa powodującego konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarga jest zatem niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, że kwestie umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje w szczególności rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. nr 258, poz. 1747). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia należność pieniężna umarzana jest z urzędu o ile jest wyższa od kwoty stanowiącej 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 z późn. zm.). Z przepisu art. 11 w związku z art. 8 pkt f) wspomnianego rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 wynika, iż kurs wymiany euro to ostatni kurs wyznaczony przez Europejski Bank Centralny (EBC) przed pierwszym dniem miesiąca, w którym wydana została decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranej płatności. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] lipca 2010 r. wyniosła 14.099,28 zł. Kwota ta wielokrotnie więc przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ wyznaczony przez Europejski Bank Centralny kurs euro na dzień 30 czerwca 2010 r. wynosił 4,1470 zł. Należność mogłaby podlegać umorzeniu, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 414,70 zł. Z powyższych przyczyn umorzenie należności ustalonych w decyzji z dnia 19 lipca 2010 r. w oparciu o § 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia byłoby więc nieuprawnione. Do podobnego wniosku należało dojść rozważając, czy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły inne – mogące skutkować umorzeniem należności – przesłanki wymienione w rozporządzeniu RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Chodzi tu w szczególności o § 3 ust. 1 pkt 5 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ może z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Nawiązując do brzmienia ww. przepisu oraz treści skargi wyjaśnić należy, że ani trudna sytuacja bytowa skarżącego, ani okoliczności przekazania przez niego gospodarstwa rolnego następcy nie mogły stanowić samoistnych przesłanek do umorzenia należności. Do ewentualnego umorzenia należności w oparciu o § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. konieczne było bowiem uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Tymczasem dokumentacja zgromadzona w sprawie takiego przypuszczenia nie uzasadniała. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że organ dążąc do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów obrazujących jego sytuację materialną. Po analizie treści dokumentów nadesłanych przez skarżącego w odpowiedzi na to wezwanie, organ doszedł do prawidłowego wniosku, że sytuacja finansowa skarżącego pozwala na odzyskanie nienależnie pobranych płatności w drodze postępowania egzekucyjnego. Skarżący uzyskuje bowiem stały dochód (w dacie wydania zaskarżonej decyzji była to emerytura) w wysokości około 700 zł, jest również właścicielem maszyn rolniczych zakupionych w 2008 r. za kwotę 16.300 zł. Ponadto skarżący korzysta z dożywotniej służebności osobistej polegającej na korzystaniu z połowy niskiego parteru i z jednego pokoju z używalnością kuchni, łazienki i przedpokoju na piętrze w domu syna G. S. Może również użytkować na opał dowolnie wybraną działkę lasu stanowiącego własność do syna. Skarżący dysponuje zatem środkami (dochodem z tytułu emerytury/renty oraz ruchomościami w postaci maszyn rolniczych), które mogą być wykorzystane w egzekucji nienależnie pobranych przez niego płatności. Podsumowując stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, iż organ uwzględnił zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia też wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Niejako na marginesie przypomnieć należy – na co zwrócono uwagę w zaskarżonej decyzji – że skarżący może skorzystać z możliwości, jakie przewiduje § 7 rozporządzenia RM z dnia 21 grudnia 2010 r. Może mianowicie wystąpić z wnioskiem o odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo o rozłożenie płatności całości lub części należności na raty ze względu na swoje możliwości płatnicze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z,.) orzekł jak w sentencji wyroku