V SA/Wa 603/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny; Oddala skargę. Decyzją z [...] grudnia 2010 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2010 r. o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku A.C. o nadanie statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. A.C. jest narodowości [...]. W dniu [...] maja 2010 r. złożył ponowny (drugi) wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy. We wniosku podał, że wyjechał z kraju pochodzenia w obawie przed prześladowaniami ponieważ w R. jest niebezpiecznie, boi się o własne życie, był prześladowany psychicznie i fizycznie, do tej pory ma rany na nogach. Decyzją z [...] czerwca 2010r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umorzył postępowanie na podstawie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej(Dz.U. z 2009r. nr 189,poz.1472) stwierdzając, że wniosek jest niedopuszczalny. Szef Urzędu ustalił, że [...] listopada 2009 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał ostateczną decyzję odmawiającą cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej i o wydaleniu wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu stwierdził, że cudzoziemiec pierwszy wniosek o nadanie statusu uchodźcy złożył [...] marca 2008 r. wskazując w nim wówczas, że "przyjechał do Polski bo straszne jest życie gdy się jest C.". W toku przesłuchania wyjaśnił, że na terenie C. i I. przebywał do 2003 r. dwukrotnie przychodzili do domu jacyś ludzie ale on wtedy przebywał w I. i nic się nie wydarzyło. Cały czas są jednak kontrole, są takie zaczepki żeby wyłudzić pieniądze. W tym stanie rzeczy ze względu na niestabilną sytuację wyjechał na B. gdzie mieszkał do 2008 r. W trakcie pobytu na B. wyjeżdżał do R., był m.in. w M. , na terenach przygranicznych z C. oraz w C. W roku 2007 odwiedził rodziców w C. i w czasie rozmowy jaką wiódł z kolegą na ulicy został zatrzymany przez funkcjonariuszy struktur siłowych na okres około 20 dni. W czasie zatrzymania był bity, wypytywany o różne osoby, o uczestnictwo w działaniach wojennych, po czym zwolniony. Wyjaśnił, że pomagał finansowo bojownikom oddziału, którego komendantem był jego sąsiad. Po powrocie na B. w związku z telefoniczną poradą brata mieszkającego w I. wyjechał do Polski, tym bardziej, że znajdował się w sferze zainteresowań białoruskiego KGB. Biorąc pod uwagę to, że okoliczności podane w toku pierwszego postępowania dotyczyły tych samych okoliczności jakie wskazywał cudzoziemiec w drugim wniosku Szef Urzędu uznał, że postępowanie należy umorzyć ze względu na niedopuszczalność wniosku. W odwołaniu z [...] lipca 2010 r. cudzoziemiec wskazał, że nie zgadza się z decyzją, nie może niczego dodać, nie może dosłać pocztą dowodów, jedyne co może zrobić to przedstawić świadka. Pismem z [...] września 2010 r. Rada do Spraw Uchodźców pouczyła cudzoziemca, że może zapoznać się z materiałem zgromadzonym w sprawie oraz złożyć wyjaśnienia. Pismo to ze względu na problemy związane z kwestią pobytu cudzoziemca zostało przez niego pokwitowane dopiero [...] grudnia 2010r. W dniu [...] grudnia 2010 r. cudzoziemiec złożył do Rady pismo procesowe, w którym wskazał, że wnosi o przesłuchanie w sprawie, świadka w osobie R. M., na co uzyskał odpowiedź, że w sprawie została już w dniu [...] grudnia 2010 r. wydana decyzja przez Radę do Spraw Uchodźców. Wspomnianą decyzją organ II instancji utrzymał w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Rada do Spraw Uchodźców ustaliła krótko stan faktyczny sprawy, porównała okoliczności uzasadniające wnioski cudzoziemca złożone w obydwu sprawach i uznała, że w świetle podanych przez niego danych jego sytuacja jest taka sama. Rada wskazała, że podawane przez niego przyczyny ubiegania się o status uchodźcy zostały dokładnie przeanalizowane w treści decyzji ostatecznej i zestawione z sytuacją w C. Obecnie prezentowane okoliczności są takie same i nie zmieniają niczego w ocenie sytuacji cudzoziemca co uzasadnia podjęte rozstrzygnięcie. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze A. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący zarzucił naruszenie treści art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, art. 15 i 97 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez brak rozważenia przesłanek ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt tolerowany, oraz art. 7 i 77 poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony i niezapewnienie dostępu do nowych form ochrony międzynarodowej a także naruszenie treści art. 8, art. 10 i art. 80 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w jego ocenie w sprawie nie zachodziła tożsamość postępowania ponieważ pojawiły się nowe dowody, o czym poinformował Radę do Spraw Uchodźców lecz nie zostały one uwzględnione a nadto wydano decyzję, mimo, że nie upłynęło 7 dni jakie miał do dyspozycji żeby zapoznać się z materiałem dowodowym sprawy. W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności organ zwrócił uwagę na to, że jeśli chodzi o kwestię zgłoszenia świadka to była ona już podniesiona w odwołaniu strony od decyzji i zeznania te miały dotyczyć okoliczności znanych organowi, które były już przedmiotem rozważań w pierwszym postępowaniu administracyjnym. Samo zgłoszenie świadka nie może być uznane za równoznaczne z istnieniem dowodu dotyczącego nowych okoliczności. Sytuacja w C. nie uległa zauważalnej zmianie a poza tym cudzoziemiec od wielu lat trwale przebywał poza krajem pochodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest ustalenie czy w związku z nowym, drugim wnioskiem skarżącego o udzielenie mu statusu uchodźcy organ miał prawo uznać, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 40 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony a więc, że wniosek ten oparty jest na tych samych podstawach zatem, że jest on niedopuszczalny, co nakłada na organ obowiązek umorzenia postępowania. Rozstrzyganie w zakresie statusu uchodźcy odbywa się przede wszystkim na podstawie art. 1A Konwencji dotyczącej statusu uchodźcy sporządzonej 28 lipca 1951 r. w Genewie, Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku 31 stycznia 1967 r., ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pomocniczo przy procedowaniu zastosowanie mają również inne akty prawne, w tym np. dyrektywy Rady 2004/83/WE z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony oraz Dyrektywy 2005/85/WE w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich. Orzekając w zakresie żądania zawartego we wniosku o przyznanie statusu uchodźcy organ rozstrzygający, ma obowiązek ocenić je w kontekście okoliczności zgłoszonych we wniosku (rozumianych jako wszelkie okoliczności dotyczące cudzoziemca), dotyczących go w indywidualny sposób i stanowiących o jego prześladowaniu i zagrożeniach, a które mieszczą się w katalogu zamkniętych przesłanek określonych w art. 1A Konwencji Genewskiej pozwalających na uznanie wnioskodawcy za uchodźcę. Oczywiście przedstawione twierdzenia, muszą być oceniane w kontekście okoliczności zewnętrznych rozumianych jako sytuacja istniejąca w kraju pochodzenia, która to sytuacja stanowi uzasadnienie występowania wskazywanych przez wnioskodawcę zagrożeń. To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek wskazania okoliczności dotyczących w jego ocenie prześladowania, których szczegółowe rozważenie może pozwolić na ocenę, czy możliwe jest udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej. Należy uznać, że skoro okoliczności podane przez wnioskodawcę w pierwszym wniosku (w rozumieniu okoliczności podanych w pierwszej sprawie) o nadanie statusu uchodźcy w zestawieniu z określoną sytuacją panującą w kraju pochodzenia oraz sytuacja osobista wnioskodawcy, nie doprowadziły do udzielenia którejś z form ochrony, to zgłoszenie takich samych w rozumieniu (tych samych) okoliczności faktycznych w następnym wniosku, przy takim samym stanie prawnym, nie może automatycznie uruchomić postępowania zmierzającego do merytorycznego jego rozpoznania nawet jeśli dojdzie do zmiany sytuacji w kraju pochodzenia, jeśli ta zmiana nie miałaby wprost wpływu na sytuację cudzoziemca. Zdaniem Sądu ocena sytuacji w kraju pochodzenia cudzoziemca, może zostać dokonana w ramach wstępnej oceny wniosku i jeśli nie doszło do jej zmiany lub do niej doszło, lecz nie ma to znaczenia dla indywidualnej oceny położenia cudzoziemca wniosek powinien zostać uznany za niedopuszczalny, przy czym organ powinien dać temu wyraz w decyzji. Należy pamiętać, że w Dyrektywie Rady z dnia 1 grudnia 2005 r., nr 2005/85/WE na co powoływał się organ II instancji, a która wskazuje na zasady procedowania (co do minimalnych norm) w sprawach uchodźczych określono procedury rozpatrywania wniosku (art. 23) jak również postępowania w przypadku złożenia kolejnych wniosków ( art. 32). W art. tym w ustępie 3 w sposób wyraźny mowa jest o tym, że kolejny wniosek poddawany jest wstępnej ocenie, czy zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje pozwalające na rozpatrzenie możliwości uzyskania przez niego statusu uchodźcy na mocy dyrektywy 2004/83/WE. Co do zasady należy stwierdzić, że w motywie 15 wspomnianej dyrektywy przewiduje się, że w przypadku gdy wnioskodawca składa kolejny wniosek, nie przedstawiając nowych dowodów lub argumentów, zobowiązywanie Państwa Członkowskiego do przeprowadzenia pełnej procedury ponownego rozpatrzenia byłoby niewspółmierne. W takich przypadkach Państwa Członkowskie powinny mieć wybór między procedurami przewidującymi wyjątki od gwarancji, z których zwykle korzysta wnioskodawca. Takim wyjątkiem w prawodawstwie krajowym jest właśnie art. 40 ustawy o udzielaniu ochrony, a więc rozumienie pojęcia definicji " oparty na takich samych podstawach" polega na uznaniu, że są to takie same jak dotychczas (identyczne) okoliczności faktyczne sprawy, takie same twierdzenia, a więc, że nie doszło do zgłoszenia przez wnioskodawcę we wniosku nowych (dodatkowych) informacji lub argumentów. W odniesieniu do przedmiotowej spraw[...] 6 maja 2010 r. wyraźnie odwołują się jedynie do okoliczności związanych z trudnościami i niebezpieczeństwem życia w C. i doznanymi prześladowaniami wynikającymi z zatrzymania cudzoziemca, co było już przedmiotem szczegółowych rozważań związanych ze złożeniem przez cudzoziemca wniosku z [...] marca 2008 r. W przedmiotowej sprawie organ oceniając czy istnieje identyczność wniosków, opisał stan faktyczny ustalony w pierwszej sprawie i odwołał się do uzasadnienia zawartego w decyzji ostatecznej. Z porównania wskazanego stanu faktycznego z twierdzeniami skarżącego zawartymi w nowym wniosku organ wyprowadził wniosek, że okoliczności, które stanowiły podstawę rozstrzygania, są porównywalne dla obecnej sytuacji cudzoziemca. Podkreślenia wymaga fakt, że po wydaniu decyzji z [...] listopada 2009 r. cudzoziemiec cofnął złożone odwołanie zamierzając dobrowolnie opuścić Polskę, co doprowadziło do wydania przez Radę do Spraw Uchodźców decyzji z [...] lutego 2010 r. o umorzeniu postępowania odwoławczego. Dla oceny prawidłowości decyzji wydanych w niniejszej sprawie bez wątpienia bardzo duże znaczenie ma fakt, że w rzeczywistości cudzoziemiec wyjechał z C. w 2001 r. i zamieszkał w I., skąd wyjechał w 2003 r. na B. Na B ożenił się z B, miał w ostatnim okresie czasu prawo do stałego pobytu na terytorium tego kraju, legalnie pracował na budowach. Zaznaczyć należy, że na decyzji o przyjeździe do Polski zaważyła m.in. rada brata cudzoziemca mieszkającego w I. co jednoznacznie wynika z zeznań cudzoziemca składanych w pierwszym postępowaniu administracyjnym. Nie negując faktu, że cudzoziemiec odczuwał jakiś bliżej niesprecyzowany niepokój mieszkając na B. trudno uznać, że okoliczność ta powinna decydować o uwzględnieniu wniosku cudzoziemca a kwestią przesądzającą powinien być fakt narodowości cudzoziemca. Odnosząc się do zarzutów cudzoziemca, że zgłosił nowy dowód w postaci zeznań świadka i nie zostało to uwzględnione przez organ, a ponadto doszło do naruszenia treści art. 10 kpa, należy stwierdzić, że zarzut ten nie może zostać uwzględniony. Zgodzić się przy tym należy ze skarżącym, że formalnie doszło do naruszenia treści art. 10 kpa, ponieważ organ wydał decyzję zanim strona mogła skorzystać z jego treści. W okolicznościach sprawy nie ma to jednak żadnego znaczenia dla jej rozstrzygnięcia i prawidłowości wydanej decyzji. Wynika to z tego, że mimo zgłoszenia w piśmie z [...] grudnia 2010r. dowodu z zeznań świadka tak naprawdę brak jego przesłuchania nie miał znaczenia dla oceny sprawy. Wynika to wprost z treści samego odwołania od decyzji organu I instancji, w którym cudzoziemiec stwierdza, że nie może niczego nowego dodać w sprawie a jedynie może zgłosić świadka. W toku rozprawy przed WSA cudzoziemiec odnosząc się do kwestii zgłoszenia świadka wyjaśnił, że miał on potwierdzić zgłaszane przez niego okoliczności dotyczące udzielania pomocy finansowej bojownikom. W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu organ po zbadaniu wniosku i porównaniu zawartych w nim okoliczności z poprzednimi ustaleniami miał prawo do przyjęcia, że istniała podstawa do uznania, że nowy wniosek jest niedopuszczalny, i że istnieje podstawa umorzenia postępowania. Nie może w związku z tym odnieść skutku zarzut naruszenia treści art. 7, 77 kpa dotyczący gromadzenia materiału dowodowego i twierdzenia, że doszło do naruszenia treści art. 80 kpa. Należy stwierdzić przy tym, że decyzja z [...] listopada 2009 r., była wydana w stanie prawnym, w którym istniała instytucja ochrony uzupełniającej a ponadto obowiązywała treść art. 97 ustawy o udzielaniu ochrony praw cudzoziemców na terytorium RP w aktualnym brzmieniu, co czyni zarzut skargi dotyczący braku rozważenia wniosku cudzoziemca pod kątem istnienia nowych form ochrony międzynarodowej niezrozumiałym. Należy także uznać w świetle przedstawionych okoliczności, że nie doszło do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów prawa materialnego. Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a oddalił skargę.