V SA/Wa 609/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy; stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia W dniu 15 czerwca 2004 r. M.K. złożyła wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2004 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanej dalej ARiMR) uwzględnił w całości ww. wniosek M.K. i przyznał jej płatność na 2004 r. w łącznej wysokości 712,42 zł. Następnie w latach 2005-2006 M.K. ponownie występowała do Biura Powiatowego ARiMR w W. o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej ONW. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. uwzględniając składane w kolejnych latach wnioski przyznawał płatność z tytułu wspierania działalności rolniczej ONW na rok 2005 w wysokości 581,75 zł, oraz na rok 2006 w wysokości 841,60 zł. Pismem z dnia 25 września 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. wezwał M.K. do złożenia wyjaśnień w zakresie nieścisłości wykrytych podczas badania jej wniosku o przyznanie płatności na rok 2007. Odpowiadając na wezwanie organu administracyjnego w dniu 9 października 2007 r. M.K. poinformowała, iż zmniejszenie powierzchni gruntów objętych wnioskiem o płatności w roku 2007 wynika ze sprzedaży działki nr [...]. Decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] Prezes ARiMR orzekając jako organ I instancji ustalił wobec M.K. kwotę nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 643,59 zł. Pouczono przy tym zainteresowaną, iż w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji może zwrócić się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzja ustalająca kwotę zwrotu pobranych płatności doręczona została M.K. w dniu 22 września 2008 r. Pismem z dnia 17 kwietnia 2009 r. M.K. zwróciła się do Prezesa ARiMR o umorzenie kwoty nienależnie pobranych płatności w wysokości ustalonej decyzją z dnia [...] września 2008 r. Motywując swoją prośbę wnioskodawczyni wskazała, iż jest osobą schorowaną w podeszłym wieku (ur. [...] r.) a nadto opiekuje się chorą ciotką wymagającą stałej opieki. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, iż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez M.K. w dniu [...] kwietnia 2009 r. nadany został po terminie. Pismem z dnia 10 lutego 2010 r. M.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. W uzasadnieniu pisma powołując się na swój podeszły wiek ([...] lat) oraz zły stan zdrowia zwróciła się o umorzenie nienależnie pobranej płatności w kwocie 643,59 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości ustalenia organu podjęte w zaskarżonym postanowieniu oraz wskazując, iż skarżąca nie zwracała się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ustosunkowując się do treści skargi Prezes ARiMR wskazał, iż skarżąca nie odniosła się w żaden sposób do kwestii uchybionego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu wniesiona skarga skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia Prezesa ARiMR z dnia [...] stycznia 2010 r. oznaczonego nr [...] z uwagi na zaistniałe w sprawie uchybienia procesowe dostrzeżone przez Sąd z urzędu w oparciu o treść powołanego powyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. Zdaniem Sądu zajmując stanowisko w niniejszej sprawie uwzględnić należało, iż skarżąca występowała w niej w postępowaniu administracyjnym bez pełnomocnika zawodowego. W tej sytuacji szczególnego znaczenia nabierała konieczność dokonania przez rozstrzygający organ wszechstronnych, wyczerpujących wyjaśnień, zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., jaki w istocie charakter miały składane przez stronę zainteresowaną pisma procesowe. Wskazać także należy, iż organ administracyjny w oparciu o treść przepisu art. 9 k.p.a., w przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących intencji strony wnioskującej, obowiązany jest do ich wyjaśnienia oraz przekazania stronie stosownych informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących jej środkach obrony oraz uwarunkowaniach ich złożenia. Zdaniem Sądu przyjęcie przez Prezesa ARiMR, iż intencją pisma M.K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. było złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na kwestionowanie decyzji organu I instancji z dnia [...] września 2009 r., na etapie wydawania zaskarżonego rozstrzygnięcia było bezpodstawne i skutkowało rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika, bowiem z analizy treści przedmiotowego pisma z dnia [...] kwietnia 2009 r., M.K. w sposób wyraźny określiła swoje żądanie jako prośbę o umorzenie nienależnie pobranej płatności. Co prawda wskazała w treści pisma, iż sporządzone ono zostało w nawiązaniu do decyzji z dnia [...] września 2009 r. nr [...], jednakże w kontekście całości przedstawionego w piśmie wywodu nie ulega żadnej wątpliwości, iż wnioskująca nie była zainteresowana wzruszeniem decyzji organu I instancji, a jedynie umorzeniem określonej tą decyzją kwoty, którą obowiązana była zwrócić. W świetle powyższego uznać należy, iż interpretacja faktycznych intencji pisma M.K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. była co najmniej przedwczesna - jako dokonana bez poczynienia niezbędnych ustaleń w tym zakresie. W ocenie Sądu w zaistniałym stanie faktycznym sprawy organ obowiązany był do rozpoznania pisma zgodnie z jego treścią bądź ewentualnego wyjaśnienia charakteru prawnego tego pisma i dopiero w następnej kolejności do wydania stosownych orzeczeń. Reasumując zatem, organ II instancji wbrew obowiązkowi określonemu w przepisie art. 7 i art. 9 k.p.a. w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bez uprzednich ustaleń co do rzeczywistej woli strony. Działanie organu było nieprawidłowe bowiem w ocenie Sądu z treści przedmiotowego pisma wynikało dążenie do uniknięcia prawidłowo określonego obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną zainteresowanej. W konsekwencji powyższego postanowienie z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa uznać należało za nieważne. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu kosztów postępowania sądowego, z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącej.