V SA/Wa 611/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty kary pieniężnej; uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi T. K. z 27 stycznia 2014 r. jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu z [...] listopada 2013 r. nr [...] o odmowie rozłożenia na raty kary pieniężnej w wysokości 2.000 zł nałożonej decyzją Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]września 2013 r. nr [...] Powyższe decyzje wydane zostały w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z 20 września 2013 r. skarżący wniósł o rozłożenie na raty kary w wysokości 2.000 zł nałożonej decyzją z [...] września 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] listopada 2013 r. odmówił rozłożenia na raty kary w wysokości 2.000 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, przedstawionego przez skarżącego, organ ustalił, iż do dyspozycji gospodarstwa domowego strony pozostaje kwota wolnych środków w wysokości ok. 5.971 zł miesięcznie. W ocenie organu powyższe ustalenia wskazują, że gospodarstwo domowe strony dysponuje środkami, które są wystarczające do jednorazowego uiszczenia przedmiotowej należności. Wobec powyższego brak jest dowodów na niemożność jednorazowego uiszczenia przedmiotowej należności, jak też, iż zapłata tejże należności spowodowałaby zagrożenie egzystencji strony. Wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dowodów na uzasadnienie żądania a tym samym nie wykazał, że zachodzą przesłanki świadczące o istnieniu względów społecznych lub gospodarczych w szczególności możliwości płatniczych dłużnika umożliwiających zastosowanie przez organ żądanej ulgi. Pismem z 9 grudnia 2013 r. skarżący zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podkreślił, iż w związku z nałożoną karą i zapłatą kary jednorazowo będzie zmuszony zamknąć działalność gospodarczą. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2014 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję własną z [...] listopada 2013 r. . W uzasadnieniu organ, odnosząc się do uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku, wskazał, że zobowiązany uzyskuje dochód netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ok. 5.461 zł miesięcznie, natomiast dochód gospodarstwa rolnego wynosi ok. 120 zł miesięcznie. W konsekwencji z dokumentacji przedłożonej przez stronę wynika, iż uzyskuje ona dochód w kwocie ok. 5.581 zł miesięcznie. Ponadto skarżący jest właścicielem domu o pow. 100 m²; zabudowań gospodarczych o pow. 300-400 m²; gospodarstwa rolnego o pow. ok. 4,5 ha; pojazdu marki [...] z 1998 r.; pojazdu marki [...] z 1996 r. oraz ciągnika marki [...] z 1984 r. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że miesięczna kwota środków wolnych, którą dysponuje strona wynosi ok. 1.551,58 – 1.001,58 zł miesięcznie, zatem strona dysponuje kwotą, która mogłaby zostać uiszczona na poczet nałożonej kary pieniężnej. W ocenie organu strona w toku prowadzonego postępowania nie wykazała, iż nie posiada możliwości płatniczych do uregulowania nałożonej kary pieniężnej. Pismem z [...] stycznia 2014 r. skarżący wniósł skargę na ww. rozstrzygnięcie organu II instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż z dniem 31 grudnia 2013 r. musiał zaprzestać działalności gospodarczej z braku zleceń. Wyjaśnił, iż w wypadku uszkodził samochód ciężarowy marki Renault, a nie stać go na zakup nowego pojazdu Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W treści pisma organ odniósł się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie GITD, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż wnioskodawca uzyskuje dochód netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej ok. 5.461 zł miesięcznie, natomiast dochód gospodarstwa rolnego wynosi ok. 120 zł miesięcznie. Należy w tym kontekście zauważyć, iż organ odwoławczy dokonując powyższej oceny nie uwzględnił okoliczności zaprzestania wykonywania przez skarżącego działalności gospodarczej z dniem 31 grudnia 2013 r. W ocenie Sądu, brak szczegółowej analizy podnoszonych przez skarżącego okoliczności, uzasadnia ocenę, iż organ nie dopełnił obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7 i 77 k.p.a. Należy zauważyć, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), dalej: "k.p.a." w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Nowy materiał dowodowy przedstawiony wraz ze skargą, który dotyczy dochodu uzyskiwanego przez skarżącego po dniu zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, bez wątpienia dotyczy kwestii istotnych dla oceny przesłanek materialnych mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. Z drugiej jednak strony, przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, o jakich mowa w art. 145 § 1 k.p.a., mają dla postępowania sądowoadministracyjnego inne znaczenie niż dla postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Powołany przepis wymaga zatem dokonania podziału przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego na takie, które są tożsame z "naruszeniem prawa" (art. 145 § 1 pkt 1, 2, 3, 4 i 6 k.p.a.) i na takie, którym nie da się przypisać tej cechy. Tylko pierwsza z tak wyodrębnionych grup może stanowić podstawę do uchylenia decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawodawca wybierając te przesłanki, które wiążą się z naruszeniem prawa, daje im walor samodzielnych przesłanek uchylenia decyzji przez sąd, niezależnie od tego, jakie skutki mogą one spowodować w postępowaniu administracyjnym (v. wyrok NSA z 15 czerwca 2005 r. FSK 2347/04, LEX nr 173343). Należy jednak uznać, iż pomimo braku podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa na gruncie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania z uwagi na ujawnienie nowych, istotnych dla sprawy dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, stanowiło w rozpatrywanej sprawie prostą konsekwencję naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania administracyjnego, które gwarantują stronie czynny udział w każdym stadium postępowania oraz zapewniają możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu (określonego wyznaczonym stronie terminem) złożenia powyższego oświadczenia. Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia strony oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym jej prawie – uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a. (W. Dawidowicz "Postępowanie administracyjne, Zarys wykładu" Warszawa 1983, s. 94). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową (v. wyrok z 26 maja 1983 r. SA/Ka 662/82, GAP 1986 nr 4, str. 44 oraz wyrok z 9 września 1983 r. II S.A. 937/83 nie publ.). Główny Inspektor Transportu Drogowego przed wydaniem decyzji nie powiadomił skarżącego o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia końcowego oświadczenia i nie zamieścił w aktach adnotacji o przyczynach odstąpienia od tej zasady. W następstwie tego zaniechania organ drugiej instancji pozbawił skarżącego możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych i ustosunkowania się do wyników postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzję organu II instancji celem ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego z zachowaniem wszelkich praw przysługujących stronie tego postępowania. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, GITD winien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające zmierzające do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z wymogami art. 7, 75, 77 i 78 k.p.a.