V SA/Wa 613/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D.S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez D. S. jest decyzja Prezesa A. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. wydaną przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 26 października 2011 r. (data wpływu do Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR) D. S. zwrócił się o przyznanie pomocy z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] Dyrektor Oddziału przyznał wnioskowaną przez skarżącego pomoc finansową, w wysokości 75 000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została wypłacona w dniu 14 grudnia 2011 r. Pismem z 18 października 2011 r., organ poinformował skarżącego o wejściu w życie przepisów nowelizujących okres obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie, jako rolnik. Jednocześnie Dyrektor Oddziału wskazał stronie na obowiązek złożenia zaświadczenia z właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej: KRUS) o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Skierowana do skarżącego przesyłka została zwrócona z adnotacją "mieszkanie zamknięte". Pismem z dnia 16 stycznia 2013 r. organ ponownie poinformował skarżącego, m.in. o konieczności przedłożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS od dnia 12 lutego 2013 r. oraz o przewidzianych sankcjach za jego nieprzedłożenie. Przesyłka zawierająca ww. pismo została zwrócona z adnotacją "mieszkanie zamknięte". W dniu 29 kwietnia 2013 r., Dyrektor Oddziału skierował do skarżącego kolejne pismo w sprawie przedłożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik. Skarżący został poinformowany o sankcjach związanych z nieprzedłożeniem wymaganego zaświadczenia. Pismo zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi – M. S.- w dniu 2 maja 2013 r. Następnie pismem z dnia 10 października 2013 r., organ wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień, m.in. w sprawie przedłożenia stosownego zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS, w związku z upłynięciem terminu na jego złożenie. Informacja została doręczona skarżącemu w dniu 14 października 2013 r. W dniu 15 października 2013 r., skarżący złożył w P. Oddziale Regionalnym ARiMR zaświadczenie z KRUS z dnia 15 października 2013 r., nr [...] z którego wynika, że podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia 1 października 2011 r. Natomiast w dniu 17 października 2013 r., do organu wpłynęła odpowiedź na pismo z dnia 10 października 2013 r., w której skarżący wyjaśnił, że nie został poinformowany o zmianie przepisów odnośnie terminu składania zaświadczenia z KRUS. Następnie, decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Dyrektor Oddziału ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ wskazał, że skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" w ramach programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, tj. nie przedłożył w Agencji w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy, zaświadczenia z właściwego oddziału Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, tj. do dnia 12.02.2013 r. Skarżący odwoła się od powyższej decyzji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Organ wyjaśnił, iż skarżący został wezwany do złożenia zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik, w terminie do dnia 12.02.2013 r. Organ wyjaśnił, że przesyłka zawierająca wezwanie została dwukrotnie awizowana i uznana za doręczoną na podstawie art. 44 k.p.a Jednakże skarżący nie przedłożył wymaganego zaświadczenia, zgodnie zaś z § 20 ust. 4 ww. rozporządzenia, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie. Jednocześnie organ zaznaczył, że zgodnie z art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta, b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Następnie organ wskazał na § 22 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym innymi niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są: 1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu: a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy, b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów, c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia, d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin, e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, czy też wyjaśnień, mogących świadczyć, że wystąpiły okoliczności wskazane w ww. przepisach, zatem Dyrektor Oddziału prawidłowo ustalił skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa A. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] skarżący wyjaśnił, iż kierowana do niego korespondencja zawierająca informację o zmianie przepisów oraz wezwanie do przedłożenia stosownego zaświadczenia z KRUS podejmowana była przez jego matkę, która nie przekazała mu kierowanych do niego pism. Wobec powyższego skarżący nie wiedział o ciążącym na nim obowiązku. Następnie skarżący szczegółowy wskazał na negatywne relacje jakie łączą go z matką. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012, poz. 270, z późn. zm.); określanej dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] września 2014 r. wydaną przez Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom. Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że pomoc finansowa z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom przewidziana została w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 ( Dz.U. z 2014 r., poz. 201, z późn. zm.). Przedmiotową pomoc skarżący otrzymał na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Z decyzji tej wynikało również, że skarżący jest zobowiązany do przedłożenia w ARiMR zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Następnie, rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 września 2011 r., zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2011 r. Nr 209, poz. 1247), zwanego dalej "rozporządzeniem zmieniającym", od dnia 3 października 2011 r. znowelizowano brzmienie § 19 pkt 1 rozporządzenia. Zgodnie z nowym brzmieniem § 19 pkt 1 rozporządzenia, Beneficjent powinien przedłożyć w Agencji, wymagane zaświadczenie z KRUS w terminie 60 dni od dnia upływu 12 miesięcy od dnia wypłaty pomocy. Jednocześnie w § 2 ust. 2 rozporządzenia zmieniającego, nałożony został na ARiMR obowiązek, w terminie 60 dni od dnia jego wejścia w życie, przekazania beneficjentom, którym przyznano pomoc w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" przed dniem wejścia w życie rozporządzenia zmieniającego, informacji o: 1. zmianie przepisów dotyczących okresu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy i w pełnym zakresie jako rolnik; 2. konieczności złożenia zaświadczenia, o którym mowa w § 19 pkt 1 rozporządzenia wymienionego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu [...] stycznia 2013 r. P. Oddział R. ARiMR wysłał pismo informujące o zmianie ww. przepisów oraz zobowiązał skarżącego do przedłożenia, m.in. zaświadczenia z właściwego oddziału KRUS w wyznaczonym w piśmie terminie, tj. do dnia 12 lutego 2013 r. Pismo to zostało prawidłowo - dwukrotnie awizowane, a przesyłka - na podstawie art. 44 K.p.a. - uznana za skutecznie doręczoną w dniu [...] lutego 2013 r. We wskazanym terminie skarżący nie przedłożył stosownego zaświadczenia. Zgodnie z § 20 ust. 4 rozporządzenia, w przypadku nieprzedłożenia w terminie dokumentów, o których mowa w § 19, zwrotowi podlega 3% kwoty pomocy za nieprzedłożenie każdego z dokumentów określonych w tym przepisie. Zatem, organ prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2 250 zł. Jednocześnie, odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nie wiedział o zmianie przepisów oraz o obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia z KRUS w zakreślonym terminie, ponieważ wszelką kierowaną do niego korespondencję odbierała jego matka, która nie informowała go o przesłanych do niego pismach, wyjaśnić należy co następuje. W pierwszej kolejności wskazać należy na art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L z dnia 23 grudnia 2006 r., z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta, b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu, c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania, d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa, e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich, f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza. Jednocześnie w myśl § 22 ust. 1 rozporządzenia innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są: 1) uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu: a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy, b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów, c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia, d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin, e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta. Jednocześnie należy dodać, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez Beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym Beneficjent lub upoważniona osoba są w stanie dokonać tej czynności. W świetle powyższego należy stwierdzić, że organ słusznie uznał, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, czy też wyjaśnień, mogących świadczyć, że wystąpiły ww. okoliczności, w których zwrot pomocy nie jest wymagany. Okoliczności takiej nie mogą bowiem stanowić negatywne relacje łączące skarżącego z matką. Natomiast kwestia nieprzekazywania kierowanej do skarżącego korespondencji nie została potwierdzona pomimo podjętej przez organ próby wyjaśnienia tej sprawy. Matka skarżącego, pomimo wezwania, nie stawiła się bowiem w Biurze Wsparcia Inwestycyjnego w B. w celu złożenia wyjaśnień, czy w istocie D. S. z przyczyn od siebie niezależnych nie miał możliwości zapoznania się z treścią pism przesłanych pod wskazany przez niego adres. Wobec powyższego organ, pomimo podjętych starań, nie miał możliwości zbadania powyższej kwestii, a twierdzenia skarżącego nie zostały potwierdzone. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu i rozstrzygnięciach organów administracji, które mogłyby doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji i z powyższych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.