V SA/Wa 62/09

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej A. G. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym na formularzu PPF, skarżąca podała, że nie ma środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym, albowiem inwestuje w powiększenie gospodarstwa rolnego oraz zakup cielaków. Skarżąca środki uzyskane z pomocy, o którą się ubiega, chciałaby przeznaczyć na zakup maszyn rolniczych. W skład gospodarstwa domowego, poza skarżącą, wchodzi dwójka małoletnich dzieci oraz rodzice. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca uzyskuje z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w wysokości 600 zł. Poza tymi środkami do budżetu domowego wchodzą dodatkowo: kwota 600 zł z tytułu alimentów oraz kwota 759 zł z tytułu świadczenia rentowego ojca. Składająca wniosek wymieniła wydatki ją obciążające (podatek rolny – 1200 zł, ubezpieczenia – 700 zł, KRUS – 1100 zł, nawozy i opryski – 6000 zł, paliwo – około 10000 zł, opłata za gaz – 80 zł/ mies., artykuły szkolne dla dzieci – 170 zł, opłaty za leki – 120 zł, opłaty za energię elektryczną – 400 zł, opłata za wodę – 150 zł). Skarżąca posiada dom mieszkalny o powierzchni 80 m², pomieszczenia gospodarcze oraz 14 ha użytków rolnych. Wskazała ponadto, że posiada "kredyt suszowy" do spłacenia oraz ubiega się o nowy kredyt. Wobec wątpliwości odnoszących się do sytuacji majątkowej skarżącej, pismem z dnia 27 lutego 2009 r. została ona wezwana do uzupełnienia złożonego wniosku (w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia ujemnych skutków prawnych) poprzez przedstawienie zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodach z gospodarki rolnej, przedłożenie wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji z ostatnich trzech miesięcy, a także przedstawienie oświadczenia odnośnie do zarejestrowanych na składającą wniosek pojazdów mechanicznych. Pismem z 17 marca 2009 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżąca wymieniła szczegółowe koszty usług rolniczych, z których korzysta (typu sianie, bronowanie, opryski, korzystanie z kombajnu). Podała, że posiada samochód marki [...], rok. prod. [...], jak również przedstawiła zaświadczenie z urzędu gminy, że jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha i [...] ha (odpowiednio – [...] i [...] ha przeliczeniowych). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji przywołanej instytucji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, która wyrażając wolę ustanowienia w jej sprawie z urzędu pełnomocnika, jak i zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zobowiązana jest przedstawić sądowi administracyjnemu argumenty uzasadniające niemożność poradzenia sobie samodzielnie z tym zadaniem. Analiza wskazanych przez daną osobę przesłanek uzasadniających jej żądanie, nie zawsze jest wystarczająca do oceny rzeczywistego stanu majątkowego osoby ubiegającej się o prawo pomocy. Wątpliwości budzić może zarówno sposób przedstawienia określonych danych istotnych dla przyjęcia oceny możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania sądowego (np. pominięcie pewnych okoliczności faktycznych, brak wymaganej szczegółowości danych), jak i ich wiarygodność. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., w takiej sytuacji strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Podane w niniejszej sprawie w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Z tego względu uznane zostały za niewystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącą przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającej na niemożności poniesienia przez składającą wniosek jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że skarżąca w złożonym oświadczeniu wskazała na określone stałe wydatki, które po zsumowaniu w całości wyczerpują przedstawione przez nią źródła dochodu (około 23 tys. zł). Trudno jest określić, przy założeniu, że wykazane dochody zostały określone w sposób pełny i rzeczywisty, z jakich środków gospodarstwo domowe pokrywa inne konieczne wydatki, na które składają się przede wszystkim koszty utrzymania (wyżywienie, ubranie itp.). W tym kontekście, zwrócić uwagę należy na to, że skarżąca swoje wyjaśnienia skoncentrowała na wydatkach ponoszonych na uprawę posiadanych przez nią użytków rolnych, gdy tymczasem jak wynika z "Planu rozwoju gospodarstwa", złożonego w ramach ubiegania się o pomoc z programu "Ułatwianie startu młodym rolnikom", aktualny kierunek produkcji prowadzonego przez skarżąca gospodarstwa do produkcja mleka. Jeżeli się zważy, że zamierzeniem skarżącej jest zwiększenie produkcji mleka w gospodarstwie o 20000 kg, z poziomu 44300 kg do 64300 kg poprzez zwiększenie stada krów mlecznych (krowy mleczne nie są jedynym inwentarzem żywym w gospodarstwie), to nierzetelnie brzmią wyjaśnienia, z których wynikać ma, że dochodowość rolnicza gospodarstwa rolnego składającej wniosek opiera się na dochodach z upraw (przede wszystkim z otrzymywanych dopłat) i konfrontowana z wyliczonymi kosztami, ma charakter wręcz ujemny (składająca wniosek w piśmie z 17.03.2009 r. wyliczyła, że na każdym hektarze niejako "traci" 200 zł). Zauważyć jednocześnie należy, że skarżąca nie przedłożyła, mimo wezwania, informacji odnoszących się do posiadanych rachunków bankowych i lokat, nie przedstawiła też przyczyn, z powodu których uchyliła się od tego zobowiązania. Nie ma podstaw, by przyjąć, że niewypełnienie wezwania Sądu było wynikiem niekorzystania przez skarżącą z usług bankowych, skoro rolnicy otrzymujący dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych winni posiadać rachunek bankowy, na który przekazywane są środki z tego tytułu. Z uwagi na to, że skarżąca, jak podała, tego typu pomoc finansową otrzymuje domniemywać należy, że posiada tym samym co najmniej prowadzony dla siebie rachunek bankowy. Konsekwencją zauważonego zaniechania jest brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Wobec tego, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Uchylenie się skarżącej od obowiązku wykazania, że znajduje się w takiej właśnie sytuacji nie mogło zostać zaakceptowane, a zatem nie mogło prowadzić do wydania orzeczenia zgodnego ze złożonym żądaniem, albowiem oznaczałoby to oparcie się przy orzekaniu w przedmiocie rozdysponowania środków publicznych na fragmentarycznym stanie faktycznym, wybiórczo (korzystnie) zaprezentowanym przez podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.