V SA/Wa 62/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2009 r. sprawę ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej; 1. oddala skargę: 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. H. z Kancelarii Adwokackiej [...] tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 złotych (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Przedmiotem skargi złożonej przez A. G. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z [...] czerwca 2008 r., o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013, która zapadła w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] kwietnia 2008 r. A. G. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w W. wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Wniosek ten został następnie przekazany zgodnie z właściwością do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR. Po weryfikacji powyższego wniosku, pod kątem kompletności oraz terminowości złożenia dokumentów, sporządzenia wniosku na obowiązującym formularzu, jak również spełnienia kryteriów odnoszących się do wieku wnioskodawcy oraz do daty wejścia w posiadanie gospodarstwa rolnego oraz do rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej stwierdzono, że wnioskodawczyni rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Wobec powyższego decyzją z [...] czerwca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. odmówił A. G. pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" uzasadniając to niespełnieniem przez stronę warunku określonego w § 26a ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm.) - dalej zwane rozporządzeniem. W dniu 14 lipca 2008 r. (data nadania pocztowego) A. G. złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji, w którym wskazała, że wcześniejsze złożenie wniosku nie było możliwe, gdyż od marca 2005 r. do 2008 r. przyjmowanie wniosków przez ARiMR było wstrzymane. Decyzją Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008 r., nr [...], utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy powołał się na § 26a ust. 1 rozporządzenia. Wskazał, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że strona nabyła gospodarstwo rolne składające się z nieruchomości położonej we wsi O., gmina W. ([...] ha i [...] ha) aktem darowizny, rep. [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. i od tej daty podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, zgodnie z zaświadczeniem z KRUS. Ponadto z dniem nabycia gospodarstwa rolnego A. G. weszła w jego posiadanie, natomiast wniosek o przyznanie pomocy został złożony w dniu [...] kwietnia 2008 r. Zatem prawidłowo organ pierwszej instancji ustalił, że wnioskodawczyni posiada i prowadzi gospodarstwo rolne przez okres dłuższy niż 14 miesięcy przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013. Dlatego też prawidłowo odmówiono jej przyznania wnioskowanej pomocy. Prezes Agencji wskazał również, iż w jego ocenie za datę rozpoczęcia działalności rolniczej przez A. G. należy uznać maj 2005 r., tj. datę wynikającą z § 3 przedłożonej do akt sprawy umowy darowizny, a nie dzień [...] sierpnia 2005 r. gdy wnioskodawczyni została właścicielem gospodarstwa rolnego. Jednakże ustalenia te, jak wskazał organ odwoławczy, nie mają wpływu na zmianę zaskarżonej decyzji. Pismem z 9 grudnia 2008 r. A. G. wniosła skargę na powyższą decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. wnosząc o jej uchylenie bądź zmianę i przyznanie jej pomocy finansowej. W uzasadnieniu skargi wskazała, że z winy Agencji pozbawiono ją możliwości uzyskania pomocy, gdyż wcześniejsze złożenie wniosku w jej sytuacji było niemożliwe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe argumenty. Wyznaczony w sprawie pełnomocnik skarżącej pismem procesowym z 14 września 2009 r. podtrzymał złożoną uprzednio skargę, a dodatkowo zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie jako podstawy § 7 ust. 3 pkt 1 zamiast § 7 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "ułatwianie startu młodym rolnikom", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, a zatem błędne przyjęcie, iż skarżąca rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej z dniem [...] sierpnia 2005 r. zamiast z dniem ukończenia nauki w Zespole Szkół Rolnicze [...] w W., tj. z dniem [...] czerwca 2008 r. Pełnomocnik skarżącej stwierdził, że § 7 ust. 1 pkt 3a rozporządzenia jest niezgodny z art. 32 Konstytucji poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa i dyskryminację osób uczących się w systemie niestacjonarnym w szkole ponadgimnazjalnej w stosunku do osób uczących się w systemie dziennym. W świetle powyższego należało przyjąć, iż skarżąca kończąc naukę w trybie niestacjonarnym spełniła wymogi określone w § 7 ust. 1 pkt 3a rozporządzenia i zgodnie z § 7 ust. 3 pkt 3 rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej z dniem ukończenia nauki w Zespole Szkół Rolnicze [...] w W., tj. z dniem [...] czerwca 2008 r. Tak więc tym samym spełniła wymogi określone w § 26a rozporządzenia, gdyż zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1 pkt 3a rozporządzenia nabyła gospodarstwo rolne przed jego wejściem w życie, rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż 14 miesięcy przed złożeniem wniosku (wniosek został złożony [...] kwietnia 2008 r., prowadzenie działalności rolniczej rozpoczęto w dniu [...] czerwca 2008 r.), a ponadto spełniła pozostałe warunki przyznania pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) . Uzupełnieniem powyższego jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest, decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] października 2008 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z [...] czerwca 2008 r., o odmowie przyznania wnioskodawczyni pomocy finansowej. Stan prawny w zakresie przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 został unormowany rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2007 r., Nr 200, poz. 1443 ze zm.), wydany w oparciu o art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Zgodnie z § 26a ust. 1 rozporządzenia " W 2008 r. w okresie do dnia 30 czerwca, o przyznanie pomocy mogą ubiegać się osoby fizyczne, które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, nawet, jeżeli nabycie to nastąpiło przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, oraz rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż w okresie 14 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy, z tym, że pomoc przyznaje się, jeżeli są spełnione pozostałe warunki jej przyznania". Z kolei zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia, dopuszcza się przyznanie pomocy osobie fizycznej, która przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy rozpoczęła prowadzenie działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym nabytym: 1) w drodze spadku lub 2) w drodze darowizny przed ukończeniem 18 roku życia, lub 3) w drodze darowizny po ukończeniu 18 roku życia w trakcie nauki: a. w systemie dziennym w szkole ponadgimnazjalnej, z wyłączeniem zasadniczej szkoły zawodowej i trzyletniej szkoły specjalnej lub b. w systemie dziennym w dotychczasowej szkole ponadpodstawowej, z wyłączeniem szkoły zasadniczej, lub c. na uczelni – wyłącznie w trakcie stacjonarnych studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich - pod warunkiem, że nie miała przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni – podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego, przy czym nauka trwała nie dłużej niż do 26 roku życia. Ponadto zgodnie z § 7 ust 3 rozporządzenia, dla osób które nabyły gospodarstwo zgodnie z warunkami określonymi w § 7 ust. 1, za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalność rolniczej uznaje się: 1. dzień wejścia po raz pierwszy w posiadanie nieruchomości o powierzchni użytków rolnych co najmniej 1 ha; 2. w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia - dzień ukończenia 18 roku życia; 3. w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo po ukończeniu 18 roku życia, a przed zakończeniem nauki w szkole, o której mowa w ust. 1 pkt 3 - dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego; 4. w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo przed ukończeniem 18 roku życia i kontynuowały naukę w szkole, o której mowa w ust. 1 pkt 3 - dzień zakończenia lub zaprzestania nauki, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia, pod warunkiem, że wnioskodawca nie miał przerw w nauce, a w przypadku kontynuowania nauki na uczelni - podjęcie nauki nastąpiło w roku uzyskania świadectwa dojrzałości lub świadectwa maturalnego; 5. w przypadku osób fizycznych, które nabyły gospodarstwo przed dniem rozpoczęcia odbywania zasadniczej służby wojskowej lub w trakcie jej odbywania w ramach spełnienia obowiązku odbycia zasadniczej służby wojskowej - dzień zakończenia tej służby, pod warunkiem że rozpoczęcie służby nastąpiło nie później niż w okresie 12 miesięcy od dnia określonego w pkt 1-3. Treść powyższych przepisów wskazuje, że niezasadne są zarzuty pełnomocnika skarżącej zawarte w piśmie procesowym z 14 września 2009 r., gdyż skarżąca nabyła gospodarstwo rolne w drodze darowizny po ukończeniu 30 roku życia, a tym samym już po ukończeniu 30 lat zakończyła naukę w Zespole Szkół Rolnicze [...] w W.. Natomiast, zgodnie z cyt. powyżej § 7 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia dzień zakończenia lub zaprzestania nauki w szkole, o której mowa w § 7 ust. 1 pkt 3 uznaje się za dzień rozpoczęcia prowadzenia działalność rolniczej, jednakże najpóźniej dzień ukończenia 26 roku życia. A zatem skarżąca w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy nie spełnia zarówno wymogu rodzaju ukończonej szkoły, a także warunku określonego wieku, aby przyjąć, że dniem rozpoczęcia prowadzenia działalności rolniczej był dzień ukończenia nauki w Zespole Szkół Rolnicze [...] w W., tj. dzień [...] czerwca 2008 r. Ponadto Sąd zauważa, iż skarżąca w złożonym wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania ułatwienie startu młodym rolnikom oświadczyła, iż posiada wykształcenie średnie rolnicze, do wniosku załączyła jednocześnie zaświadczenie z [...] lutego 2008 r. o ukończeniu Technikum dla Dorosłych w zawodzie [...] rolnik w formie eksternistycznej w okresie od grudnia 2005 do grudnia 2007 r. W związku z powyższym zasadnie organy przyjęły, iż dniem rozpoczęcia działalności rolniczej przez A. G. był dzień [...] sierpnia 2005 r., co wskazywała zarówno sama zainteresowana w złożonym w dniu [...] kwietnia 2008 r. wniosku, jak również data ta wynika z dołączonych do wniosku dokumentów w szczególności umowy darowizny, sporządzonej w formie aktu notarialnego. Zatem ostatnim dniem, w którym wnioskodawczyni mogła złożyć wniosek spełniając warunki do przyznania pomocy, zgodnie z § 26a rozporządzenia był [...] październik 2006 r. Ponadto jak wynika z ze zgromadzonych w sprawie dokumentów skarżąca podlegała ubezpieczeniu w KRUS począwszy od dnia [....] maja 2005 r., a także od maja 2005 r. była dzierżawcą gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, co wynika z § 3 umowy darowizny. W związku z powyższym niezależnie od tego, którą datę przyjęto by jako datę rozpoczęcia działalności rolniczej, czy sierpień 2005 czy też maj 2005 r. to i tak został przekroczony termin 14 miesięcy od rozpoczęcia działalności rolniczej do dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Nie można więc zarzucić organom orzekającym w sprawie, że naruszyły prawo odmawiając wnioskodawczyni przyznania pomocy, skoro nie spełniała warunków formalnych do jej otrzymania Sąd nie znalazł również podstaw do uznania za słuszny argument podniesiony w skardze, iż upływ terminu do złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie pomocy nastąpił wyłącznie z winy Agencji. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia, Prezes ARiMR podaje do publicznej wiadomości na stronie internetowej ARiMR oraz co najmniej w jednym dzienniku o zasięgu krajowym i w jednym dzienniku o zasięgu regionalnym, informację o możliwości składania w danym roku wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania " Ułatwianie startu młodym rolnikom". Zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia, wniosek o przyznanie pomocy można składać po upływie 14 dni od dnia podania do publicznej wiadomości na stronie internetowej ARiMR informacji, o której mowa w ust 1. Jak wynika z akt administracyjnych Prezes ARiMR w dniu 15 lutego 2008 r. podał do publicznej wiadomości, w tym na stronie internetowej ARiMR stosownie do treści § 9 ust. 1 rozporządzenia, iż "3 marca br. rusza nabór wniosków na działanie "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Termin, o którym mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia upłynął zatem w dniu 29 lutego 2008 r. Ze względu na to, że następny dzień, 1 marca, przypadał w sobotę, zaś 2 marca w niedzielę, tj. w dniach, w których ARiMR nie prowadzi swej działalności, poniedziałek 3 marca 2008r.był pierwszym dniem po upłynięciu 14 dni od dnia ogłoszenia na stronie internetowej ARiMR, w którym można było wnioski przyjmować. Należy też podkreślić, iż nowelizacja rozporządzenia, w wyniku której został wprowadzony § 26a stanowiący podstawę do złożenia wniosku i ubiegania się o pomoc przez osoby prowadzące działalność rolniczą nie wcześniej niż 14 miesięcy przed dniem złożeniem wniosku ( a więc i przez wnioskodawczynię), weszła w życie 14 lutego 2008r. – Dz. U. z 14 lutego 2008r. Nr 24, poz. 147, tymczasem już 15 lutego 2008r., zatem w pierwszym możliwym terminie Prezes ARiMR podał do publicznej wiadomości informację o możliwości składania w danym roku wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Na uwagę zasługuje również fakt, iż organy ARiMR zobowiązane są stosować obowiązujące normy prawne i nie mogą wydać rozstrzygnięcia, które byłoby sprzeczne z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Przepisy rozporządzenia, a szczególności § 26a ust. 1 zawierają konkretne, jednoznaczne regulacje i Agencja nie może odstąpić od ich stosowania bądź stosować je uznaniowo, a w świetle powołanego przepisu A. G. nie kwalifikuje się do otrzymania pomocy w ramach wnioskowanego działania. Z tych wszystkich przyczyn skargę należało uznać za niezasadną, a zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a i § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). .