V SA/Wa 62/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący - sędzia WSA - Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2009 r. A. G. w dniu 17 lutego 2009 r. (data nadania pocztowego – k. 34 akt sądowych) złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że nie ma środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym, albowiem inwestuje w powiększenie gospodarstwa rolnego oraz zakup [...]. Natomiast środki uzyskane z pomocy, o którą się ubiega, chciałaby przeznaczyć na zakup maszyn rolniczych. Podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z [...] małoletnich dzieci oraz rodzicami. Ponadto wskazała, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Poza tymi środkami do budżetu domowego wchodzą dodatkowo: kwota [...] zł z tytułu alimentów oraz kwota [....] zł z tytułu świadczenia rentowego ojca. Składająca wniosek wymieniła wydatki ją obciążające (podatek rolny – [...] zł, ubezpieczenia – [...] zł, KRUS – [...] zł, nawozy i opryski – [...] zł, paliwo – około [...] zł, opłata za gaz – [...] zł/ mies., artykuły szkolne dla dzieci – [...] zł, opłaty za leki – [...] zł, opłaty za energię elektryczną – [...] zł, opłata za wodę – [...] zł). Skarżąca posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m², pomieszczenia gospodarcze oraz [...] ha użytków rolnych. Wskazała ponadto, że posiada "kredyt [...]" do spłacenia oraz ubiega się o nowy kredyt. Dodatkowo na wezwanie Sądu, skarżąca wymieniła szczegółowe koszty usług rolniczych, z których korzysta (typu sianie, bronowanie, opryski, korzystanie z kombajnu). Podała również, że posiada samochód marki [...], rok prod. 1991, jak również przedstawiła zaświadczenie z urzędu gminy, że jest podatnikiem podatku rolnego z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha i [....] ha (odpowiednio – [...] i [...] ha przeliczeniowych). Postanowieniem z 24 marca 2009 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wskazane zostało, że podane w formularzu PPF dane obrazujące sytuację majątkową wzbudziły wątpliwość w zakresie ich rzetelności. Ponadto zauważono, iż skarżąca nie przedłożyła mimo wezwania informacji odnoszących się do posiadanych rachunków bankowych i lokat, nie przedstawiła też przyczyn, z powodu których uchyliła się od tego zobowiązania, konsekwencją czego był brak możliwości ocenienia zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy, stanowiących podstawę orzeczenia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Po rozpatrzeniu sprzeciwu A. G. od powyższego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 kwietnia 2009 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż z nadesłanego przez skarżącą przy sprzeciwie wyciągu z rachunku bankowego za styczeń 2009 r. wynikało, iż posiada środki pieniężne w wysokości [...] zł (na dzień [...] stycznia 2009 r.) pochodzące od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a więc z tytułu dopłat, o których pisała skarżąca, i które to dopłaty przeznaczane są na zasiewy, nawozy, opryski i inne czynności związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej. Uwzględniając zatem tę okoliczność Sąd uznał, że wskazana wysokość posiadanych środków pieniężnych daje możliwość częściowego poniesienia przewidzianych kosztów sądowych. Porównując jednakże sytuację majątkową A. G. z obciążeniem finansowym wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na powyższe postanowienie pismem z 4 maja 2009 r. skarżąca wniosła zażalenie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 19 czerwca 2009 r. sygn. akt II GZ 128/09 oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż oceniając sytuację materialną skarżącej, Sąd I instancji trafnie przyjął , że jest ona w stanie uiścić wpis sądowy w przedmiotowej sprawie. Wskazał ponadto, iż żaląca się nie powołała żadnych okoliczności świadczących o braku możliwości poniesienia wpisu sądowego. Uznał również, że prowadzenie gospodarstwa rolnego związane jest niewątpliwie z dużymi nakładami finansowymi, jednak nie zmienia to faktu, że prowadzone gospodarstwo rolne przynosi także dochody, co potwierdziła skarżąca wyciągiem z rachunku bankowego. Następnie w toku rozpoznawanej sprawy łącznie z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 1 października 2009 r. skarżąca złożyła po raz kolejny na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – pismo z dnia 7 października 2009 r. (karta – 124-127 akt sądowych). Zgodnie z zarządzeniem Sądu z dnia 13 października 2009 r. skarżąca za pośrednictwem ustanowionego w sprawie pełnomocnika została wezwana do nadesłania w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty wyjaśnień, potwierdzonych stosownymi dokumentami, co zmieniło się w sytuacji materialnej skarżącej od czasu przyznania jej postanowieniem WSA z 21 kwietnia 2009 r. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu oraz odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej pismem z 26 października 2009 r., poinformował Sąd, iż nie posiada żadnych nowych wiadomości, ani też dokumentów wskazujących na zmianę sytuacji materialnej A. G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r. a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż NSA oddalił zażalenie skarżącej uznając, iż jest ona w stanie ponieść koszty postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. W orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się uzasadnione. Musiałyby to być zatem zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Sąd stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca w złożonym ponownie wniosku nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które mogłyby uzasadniać wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 21 kwietnia 2009 r., a ponadto pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż nie posiada żadnych nowych wiadomości, ani też dokumentów wskazujących na zmianę sytuacji materialnej A. G.. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżąca ma możliwość poniesienia przewidzianych kosztów sądowych, tj. na obecnym etapie sprawy opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100 złotych. Mając na uwadze fakt, iż powyższa kwestia była już wnikliwie oceniona przez Sąd, na podstawie art. 165 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.