V SA/Wa 620/14
WyrokWSA w Warszawie2014-07-23
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłaty eksploatacyjne pobierane przez Starostę z tytułu korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa stanowią dochód budżetu państwa podlegający zwrotowi na podstawie art. 255 ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłaty eksploatacyjne pobierane przez Starostę z tytułu korzystania z nieruchomości Skarbu Państwa stanowią dochód publiczny, który powinien zostać odprowadzony do budżetu państwa zgodnie z art. 255 ustawy o finansach publicznych. Niewłaściwe wydatkowanie tych środków przez jednostkę samorządu terytorialnego nie zwalnia jej z obowiązku zwrotu, a zarzuty dotyczące błędnej kwalifikacji tych opłat jako przychodu, a nie dochodu, zostały uznane za niezasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Finansów utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. o obowiązku zwrotu przez Powiat S. kwoty 2.276.938,65 zł tytułem nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych uzyskanych w 2011 r. z opłat eksploatacyjnych za korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa. Powiat S. kwestionował kwalifikację tych opłat jako dochodów budżetowych podlegających zwrotowi, argumentując, że są to jedynie przychody budżetowe. Organy administracji uznały, że opłaty te stanowią dochód budżetu państwa, a ich nieprzekazanie jest bezpodstawne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności do budżetu państwa oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Powiat S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2013 r., znak (...) utrzymująca w mocy decyzję Wojewody L. z dnia (...) maja 2013r., znak (...) orzekającą o obowiązku zwrotu przez Powiat S. nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych w 2011 r. w łącznej wysokości 2.276.938,65 zł,
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco;
Decyzją z dnia (...) września 2012 r. znak (...), wydaną na podstawie art. 255 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.); dalej: "u.f.p." i art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526, z późn. zm.), Wojewoda L. zobowiązał Powiat S. do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych w roku 2011 w łącznej wysokości 2.276.938,65 zł wraz z należnymi odsetkami.
W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż zgodnie z protokołem kontroli problemowej z dnia 16 marca 2012 r. sporządzonym przez pracowników L. Urzędu Wojewódzkiego w G., w zakresie m.in. uzyskanych dochodów Skarbu Państwa z tytułu opłat eksploatacyjnych za lata 2010-2011 odprowadzanych do budżetu państwa przez Powiat S. przychody z wpływów z opłat eksploatacyjnych uzyskiwanych od podmiotów (dzierżawców/najemców) prowadzących działalność na terenie Terminala Towarowych Odpraw Celnych w Ś. i Drogowym Przejściu Granicznym w Ś. łącznie wyniosły 5.719.915,76 zł (pisma Wice-starosty S. z dnia (...)02.2012 r. znak (...) oraz z dnia (...).03.2012 r., znak (...). Są to w rozumieniu powołanego art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o finansach publicznych dochody Skarbu Państwa, tj. budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych i stosownie "pomniejszone" podlegające przekazaniu na rachunek bieżący L. Urzędu Wojewódzkiego w G.. Dochody z tytułu opłat eksploatacyjnych nie stanowią czynszu dzierżawnego czy najmu i wpływy te nie podlegają regulacji wynikającej z ww. przepisu prawa, tj. art. 23 ust. 3 ugn. Dochód własny Powiatu S. podlega jednak odpisowi z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w wysokości 5% (...). Szczegółowe ustalenia w omawianym zakresie dochodów z ww. tytułu m.in. za rok budżetowy 2011 należnych budżetowi państwa zostały dodatkowo dokonane w toczącej się kontroli prowadzonej zgodnie z Rocznym Planem Kontroli L. Urzędu Wojewódzkiego w G. na rok 2012 odnośnie prawidłowości wykorzystania dotacji udzielonych z budżetu państwa oraz realizacji dochodów budżetowych związanych z zadaniami z zakresu administracji rządowej i innych zadań zleconych ustawami.
W dalszej części uzasadnienia podkreślono, że wyniki kontroli zostały oparte na dowodach finansowych w postaci obrotów konta Starostwa S. oraz ujęte w formie tabelarycznej i stanowią załącznik nr 1 do niniejszej decyzji. Obliczenia uwzględniają potrącenia podatku VAT i dotacji celowych. Kwotę 2.396.777,53 zł (2 kolumna tabeli z zał. nr 1) ustalono na podstawie salda konta 130/1/1 dochody – Starostwo, na którym zaksięgowano wpłaty z tytułu opłat eksloatacyjnych.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 19 września 2012 r. Powiat S. złożył odwołanie od decyzji Wojewody L., wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie albo jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie:
1) art. 255 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i ust. 5 w związku z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a u.f.p., oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez błędną ich wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2) art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne stosowanie zasady swobodnej oceny dowodu, w tym niewłaściwą i arbitralną ocenę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie,
3) art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenie się co do zebranych dowodów, co miało wpływ na wynik sprawy.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego odwołania, Minister Finansów decyzją z dnia (...) marca 2013 r. nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ administracyjny pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie zawierała uzasadnienia odpowiadającego wymogom art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zwrócono także uwagę, że dopiero pismem z dnia (...) września 2012 r. nr (..) Wojewoda L. wyjaśnił, że Starosta S. otrzymywał dotacje z rezerwy celowej Ministra Finansów na utrzymanie przejętych terenów po byłych przejściach granicznych. Z akt sprawy nie wynikało jednak, by powyższa kwestia była analizowana w toku postępowania administracyjnego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia (...) maja 2013 r. nr (...) Wojewoda L. zobowiązał Powiat S. do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych w 2011 r. w łącznej wysokości 2.276.938,65 zł oraz w przedmiocie określenia terminów, od których należy naliczać odsetki w sprawie.
Pismem z dnia 21 maja 2013 r. Powiat S. złożył odwołanie od decyzji Wojewody L. z dnia (...) maja 2013 r. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania w sprawie albo jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła rażące naruszenie:
1) art. 5 ust. 2 pkt 3 i 4 lit. a oraz art. 111 pkt 8 i 14 u.f.p., a także art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,
2) art. 255 ust. 1-5 u.f.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów,
3) art. 9 pkt 1-3 oraz art. 255 ust. 1, 2 i 4 u.f.p. w związku z art. 10 § 1, art. 28, art. 29 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego,
4) art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.),
5) art. 255 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów,
6) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów,
7) art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 2, zdanie 2., Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak realizacji wytycznych (wskazań co do dalszego postępowania) zawartych w decyzji Ministra Finansów z dnia (...) marca 2013 r.,
8) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak precyzyjnego wskazania dowodów, na których opar! się Wojewoda L. rozpoznający niniejszą sprawę, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (pominął pozostałe dowody).
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia (...) grudnia 2013 r. nr (...), Minister Finansów utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał, iż jak wynika z akt sprawy, w 2011 roku Starosta S. realizujący zadania z zakresu administracji rządowej wynajmował/wydzierżawiał lub użyczał mienie Skarbu Państwa po byłym Terminalu Towarowych Odpraw Celnych oraz Drogowym Przejściu Granicznym w Ś., dalej TTOC i DPG, w związku z czym pobierał, na podstawie zawieranych umów, m.in. opłaty eksploatacyjne, które nie były odprowadzane w trybie art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych do budżetu państwa. Wysokość nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych, określona zaskarżoną decyzją, została oparta na dowodach księgowych w postaci obrotu konta Starostwa S. 130/1/1 – "dochody – Starostwo", na którym księgowano wyłącznie wpływy wynikające z ww. opłat eksploatacyjnych, co nie stanowi kwestii spornej w sprawie.
Z tytułu opłat eksploatacyjnych Powiat wystawiał najemcom faktury VAT, które zostały przez najemców (dzierżawców lub biorących w używanie) opłacone. Wynajmowane nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa. Strona pobierając opłaty eksploatacyjne działała w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa, nie zaś nieruchomości stanowiących własność Powiatu. Każda należność przekazana w tych okolicznościach przez najemców, dzierżawców nieruchomości Skarbu Państwa stanowi należność Skarbu Państwa i musi być odprowadzona jako dochód na podstawie art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych do budżetu państwa. Organ podkreślił, że z tak uzyskanych dochodów nie można potrącać żadnych należności z przeznaczeniem na gospodarowanie nieruchomością lub jej utrzymanie, np. kosztów remontów, ulepszenia, ww. opłat eksploatacyjnych, etc. Zaniechanie przekazania do budżetu państwa uzyskanych z tytułu opłat eksploatacyjnych kwot należy zatem uznać za bezpodstawne.
Minister Finansów wyjaśnił także, iż fakt, że środki finansowe są gromadzone na "specjalnym" koncie bankowym nie przesądza, w okolicznościach sprawy o wyłączeniu z zakwalifikowania ich jako dochody budżetu państwa i obowiązku przekazania ich do budżetu państwa w trybie art. 255 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Powiat S. wniósł o stwierdzenie nieważności, względnie uchylenie w całości decyzji Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2013 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody L..
Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie:
1) art. 5 ust. 2 pkt 3 i 4 lit. a oraz art. 111 pkt 8 i 14 u.f.p., a także art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na wadliwym przyjęciu, że opłaty eksploatacyjne wnoszone przez najemców za pośrednictwem Starosty S. - wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej polegające na gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa - stanowiły dochód publiczny przypadający w 95% budżetowi państwa, natomiast w 5% budżetowi Powiatu S., w sytuacji gdy przedmiotowe opłaty eksploatacyjne stanowiły tylko i wyłącznie przychód (a nie dochód) budżetowy, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. e lub 5 ustawy o finansach publicznych;
2) art. 255 ust. 1-5 u.f.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. wadliwe przyjęcie, że Zarząd Powiatu S. nie przekazywał do budżetu państwa dochodów obejmujących 95% opłat eksploatacyjnych wnoszonych przez najemców za pośrednictwem Starosty S. (wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej polegające na gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa), w sytuacji gdy przedmiotowe opłaty eksploatacyjne stanowiły tylko i wyłącznie przychód (a nie dochód) budżetowy, a więc nie podlegały w ogóle dyspozycji normy art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p., co w rezultacie skutkowało bezprawnym, zdaniem Skarżącej, wydaniem zaskarżonej decyzji bezpodstawnie zobowiązującej Powiat S. do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych (będących w rzeczywistości jedynie przychodami budżetowymi) wraz z odsetkami;
3) art. 255 ust. 1-5 u.f.p. w związku z art. 104 § 1 i 2 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. pominięcie kardynalnej zasady orzekania według stanu rzeczy z daty wydania decyzji, co zdaniem Skarżącej, doprowadziło do wadliwego zobowiązania Powiatu S. do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych (będących w rzeczywistości jedynie przychodami budżetowymi) wraz z odsetkami, w sytuacji, gdy w dacie wydawania zaskarżonych decyzji (tj. w 2013 r.) Powiat S. takimi dochodami nie dysponował, skoro - co wynika z akt sprawy (wyciąg z rachunku bankowego, saldo obrotów na tym rachunku) - kwoty objęte zaskarżoną decyzją nie zostały w jakikolwiek sposób (w szczególności trwały) zatrzymane przez Skarżącą do jej dyspozycji i spożytkowane na cele określone samodzielnie przez Powiat S., tylko posłużyły (jeszcze w 2011r.) do uregulowania należnych wobec dostawców usług i mediów, ergo do utrzymania - stanowiącego własność Skarbu Państwa - terminalu w Ś. w stanie właściwych czynszów stanowiących dochód Skarbu Państwa, które były przekazywane na rachunek budżetu państwa stosownie do art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
4) art. 9 pkt 1-3 oraz art. 255 ust. 1, 2 i 4 u.f.p. w związku z art. 10 § 1, art. 28, art. 29 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak jakiegokolwiek wyjaśnienia czy stroną postępowania w niniejszej sprawie powinien być Powiat S. (jako jednostka samorządu terytorialnego), Starostwo Powiatowe w S. (jako jednostka budżetowa), czy też Zarząd Powiatu S., jako organ powiatu ergo organ władzy publicznej zaliczany do sektora finansów publicznych;
5) art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. przyjęcie w sposób dowolny i praktycznie bez żadnego uzasadnienia, że Powiat S.powinien był potrącić na swoją rzecz 25% czynszu najmu (art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz jedynie 5% opłat eksploatacyjnych (art. 5 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego), w sytuacji gdy jeśli już Starosta S. miałby przekazywać wpływy z opłat eksploatacyjnych to tylko po potrąceniu na rzecz Powiatu S. 25% ;
6) art. 255 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. wadliwe określenie wartości odsetek, wynikające z nieprawidłowego wskazania terminów ich wymagalności ;
7) art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpoznania materiału sprawy, w tym w szczególności poczynienie ustaleń w sposób wybiórczy i wewnętrznie sprzeczny, co doprowadziło do wadliwego zobowiązania Powiatu S. do zwrotu nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych (będących w rzeczywistości jedynie przychodami budżetowymi) wraz z odsetkami ;
8) art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 2 zd.2, Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie przyczyn odstąpienia przez Ministra Finansów od swoich wytycznych (wskazań co do dalszego postępowania) zawartych w uprzednio wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia (...) marca 2013r. nr (...), zatem brak wskazania, że opłaty eksploatacyjne wnoszone przez najemców za pośrednictwem Starosty S. - wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej polegające na gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa - stanowiły dochód budżetu państwa;
9) art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak precyzyjnego wskazania dowodów, na których oparł się Minister Finansów rozpoznający niniejszą sprawę oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, pominął pozostałe dowody ;
10) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. wadliwe utrzymanie w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Wojewodę L. w sytuacji, gdy decyzja ta zapadła z rażącym naruszeniem wszystkich przywołanych w skardze przepisów, a więc powinno dojść, w ocenie Skarżącej, do uchylenia przez Ministra Finansów tej decyzji w całości oraz umorzenia w tym zakresie postępowania przeprowadzonego w pierwszej instancji - z urzędu - przez Wojewodę L. ;
Powyższe zarzuty strona skarżąca rozwinęła w obszernym uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W ocenie Ministra Finansów decyzja z dnia (...) grudnia 2013 r. została wydana na podstawie obowiązujących przepisów, w tym również zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W piśmie procesowym z dnia 8 lipca 2014r. strona skarżąca dodatkowo poparła swoje stanowisko w sprawie, rozszerzając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego. Reasumując skarżąca podkreśliła wadliwą kwalifikację opłat eksploatacyjnych jako dochodów budżetowych, w tym w szczególności dochodów Skarbu Państwa. W rzeczywistości – zdaniem skarżącej – są to bowiem przychody budżetowe nieobjęte zakresem zastosowania art.255 ustawy o finansach publicznych.
Minister Finansów odniósł się do powyższego pisma procesowego składając w dniu 23 lipca 2014r. "Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 23 lipca 2014 r."
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); określanej dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Ministra Finansów z dnia (...) grudnia 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody L. z dnia (...) maja 2013 r. orzekającą o obowiązku zwrotu przez Powiat S. nieprzekazanych pobranych dochodów budżetowych, uzyskanych w 2011 r. w łącznej wysokości 2.276.938,65 zł.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa. Ocena ta wynika z konfrontacji prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych z dyspozycjami norm zawartych w przepisach prawnych mających zastosowanie w sprawie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 255 ust. 1, 2 i 4 u.f.p. zarząd jednostki samorządu terytorialnego przekazuje pobrane dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami, pomniejszone o określone w odrębnych ustawach dochody budżetowe przysługujące jednostce samorządu terytorialnego z tytułu wykonywania tych zadań, na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową, według stanu środków określonego na:
1) 10 dzień miesiąca – w terminie do 15 dnia danego miesiąca;
2) 20 dzień miesiąca – w terminie do 25 dnia danego miesiąca.
Pobrane do dnia 31 grudnia i nieprzekazane w terminach, o których mowa w ust. 1, dochody budżetowe związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostce samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami są przekazywane odpowiednio przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego na rachunek bieżący dochodów dysponenta części budżetowej przekazującego dotację celową – w terminie do dnia 8 stycznia roku następującego po roku budżetowym, a gdy ten dzień jest dniem wolnym od pracy – do pierwszego dnia roboczego po tym terminie.
W przypadku nieprzekazania dochodów budżetowych w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2, dysponent części budżetowej przekazujący dotację celową wydaje decyzję określającą kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki.
Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2 pkt 4 lit. a i pkt 3 u.f.p., dochodami publicznymi są dochody z mienia jednostek sektora finansów publicznych, do których zalicza się w szczególności wpływy z umów najmu, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze oraz ze sprzedaży wyrobów i usług świadczonych przez jednostki sektora finansów publicznych. Art. 111 pkt 8 u.f.p. stanowi, iż dochodami podatkowymi i niepodatkowymi budżetu państwa są dochody z najmu i dzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, dotyczące składników majątkowych Skarbu Państwa, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej.
Z akt sprawy wynika, iż w 2011 r. Starosta S. realizujący zadania z zakresu administracji rządowej wynajmował mienie Skarbu Państwa po byłym Terminalu Towarowych Odpraw Celnych oraz Drogowym Przejściu Granicznym w Ś., w związku z czym pobierał, na podstawie zawieranych umów, m.in. opłaty eksploatacyjne, które nie były odprowadzane w trybie art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p. do budżetu państwa. Wszystkie bowiem należności, które otrzymało Gospodarstwo Pomocnicze przy Starostwie Powiatowym w S. w ramach udostępniania dóbr podmiotom korzystającym z nieruchomości Skarbu Państwa na podstawie umów cywilnoprawnych (potwierdzonych fakturami VAT), powinny być odprowadzone do budżetu państwa (z odpowiednim pomniejszeniem dochodów wynikających z odrębnych ustaw).
W świetle przywołanych regulacji zasadne stało się zatem wydanie decyzji określającej kwotę dochodów przypadającą do zwrotu i termin, od którego naliczane są odsetki. Wysokość nieprzekazanych dochodów organ I instancji określił na podstawie obrotów stanu konta Starostwa S. 130/1/1 – "dochody – Starostwo" przedstawiając stosowne wyliczenia w załączniku do decyzji.
Za nietrafne Sąd uznał zarzuty naruszenia: art. 5 ust. 2 pkt 3 i 4 lit. a oraz art. 111 pkt 8 i 14 u.f.p., a także art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz art. 255 ust. 1-5 u.f.p. poprzez wadliwe przyjęcie, że Zarząd Powiatu S. nie przekazywał do budżetu państwa dochodów obejmujących 95% opłat eksploatacyjnych wnoszonych przez najemców za pośrednictwem Starosty S. (wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej polegające na gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa), w sytuacji gdy przedmiotowe opłaty eksploatacyjne stanowiły tylko i wyłącznie przychód (a nie dochód) budżetowy.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 lit. e u.f.p. środkami publicznymi są przychody budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz innych jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z innych operacji finansowych. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 pkt 5 u.f.p. środkami publicznymi są przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł. Pobierane opłaty eksploatacyjne nie należą do wskazanego przez skarżącego katalogu przychodów. Podkreślenia wymaga, iż Powiat nie występował w sprawie jako właściciel nieruchomości. Należności, które wpływały w związku z gospodarowaniem nieruchomościami Skarbu Państwa powinny być zatem przekazywane do budżetu państwa.
Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 255 ust. 1-5 u.f.p. w związku z art. 104 § 1 i 2 oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. pominięcie kardynalnej zasady orzekania według stanu rzeczy z daty wydania decyzji. Okoliczność niewłaściwego wydatkowania uzyskanych dochodów, które winny być przekazane do budżetu państwa, nie uprawniała organów orzekających w sprawie do odstąpienia od wydania decyzji określającej kwotę dochodów przypadającą do zwrotu.
Odnośnie zarzutu braku jakiegokolwiek wyjaśnienia czy stroną postępowania w niniejszej sprawie powinien być Powiat S. (jako jednostka samorządu terytorialnego), Starostwo Powiatowe w S. (jako jednostka budżetowa), czy też Zarząd Powiatu S. wskazać należy, iż w decyzji organu I instancji w sposób prawidłowy określono jednostkę samorządu terytorialnego zobowiązaną do zwrotu nieprzekazanych w terminie dochodów.
Za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w związku z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. przyjęcie w sposób dowolny i praktycznie bez żadnego uzasadnienia, że Powiat S. powinien był potrącić na swoją rzecz 25% czynszu najmu (art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami) oraz jedynie 5% opłat eksploatacyjnych (art. 5 ust. 1 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego źródłami dochodów własnych powiatu jest 5,0% dochodów uzyskiwanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 23 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu – nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25% środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości. Zasadnie organ II instancji wywiódł zatem, iż dochody z tytułu opłat eksploatacyjnych nie stanowią czynszu dzierżawnego czy najmu i wpływy te nie podlegają regulacji wynikającej z art. 23 ust. 3 u.g.n.
W ocenie Sądu, w wydanych w sprawie decyzjach w prawidłowy sposób określono wartości odsetek. Zgodnie z art. 255 ust. 3 pkt 2 u.f.p. dochody, o których mowa w ust. 1 i 2, są przekazywane wraz z należnymi odsetkami naliczonymi w wysokości jak dla zaległości podatkowych w przypadku nieodprowadzonych dochodów budżetowych przez zarząd jednostki samorządu terytorialnego w terminach, o których mowa w ust. 1 i 2. Organ I instancji prawidłowo określił zatem odsetki od dnia przekroczenia terminów określonych w art. 255 ust. 1 i 2 u.f.p.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 w związku z art. 138 § 2 zd.2, Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie przyczyn odstąpienia przez Ministra Finansów od swoich wytycznych (wskazań co do dalszego postępowania) zawartych w uprzednio wydanej w niniejszej sprawie decyzji z dnia (...) marca 2013 r. należy zauważyć, iż w uzasadnieniu przywołanej decyzji organ wskazał, iż prawidłowość zakwalifikowania opłat eksploatacyjnych jako dochodu budżetu państwa nie została dowiedziona w sposób jednoznaczny i przekonywujący. Wskazano ponadto na brak analizy kwestii otrzymywania przez Powiat dotacji z rezerwy celowej Ministra Finansów na utrzymanie przejętych terenów po byłych przejściach granicznych. W ocenie Sądu, rozpoznając sprawę ponownie Wojewoda L. w sposób prawidłowy zastosował się do wskazań co do dalszego postępowania, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji z (...) maja 2013 r.
Za nieuprawnione Sąd uznał zarzuty: braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpoznania materiału sprawy oraz braku precyzyjnego wskazania dowodów, na których organ II instancji oparł się rozpoznając niniejszą sprawę oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wskazać należy, iż organy orzekające w sprawie poddały analizie kwestię otrzymywania dotacji celowej przyznanej na dofinansowanie utrzymania obiektów pozostałych po drogowym przejściu granicznym i terminalu w Ś.. Uwzględniono również fakt pobierania opłat eksploatacyjnych na podstawie zawartych umów. W trakcie prowadzonego postępowania Powiat nie kwestionował wysokości pobieranych opłat eksploatacyjnych oraz okoliczności ustalenia kwot podlegających zwrotowi do budżetu państwa na podstawie obrotów konta skarżącego. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje zatem w powyższym kontekście kwestia przyjętego systemu rozliczania opłat eksploatacyjnych. Zagadnieniem, które podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu pozostaje również kwestia prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z dotacji celowej.
Ponadto, w świetle powyższych ustaleń, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, tj. wadliwe utrzymanie w mocy decyzji wydanej w pierwszej instancji przez Wojewodę L. w sytuacji, gdy decyzja ta zapadła z rażącym naruszeniem wszystkich przywołanych w skardze przepisów.
Podsumowując uznać należy, iż organ II instancji dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego, a także przestrzegał wskazanych reguł procesowych. Z akt sprawy i z uzasadnienia decyzji wynika, że zbadał on wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło