V SA/Wa 634/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA – Michał Sowiński po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... grudnia 2009 r. Nr ... w przedmiocie odmowy zwrotu należności celnych; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 11 maja 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych spółki "D." z o.o. z siedzibą w P. w postępowaniu sądowym ze skargi na opisaną w komparycji decyzję. W uzasadnieniu Sąd podał, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez skarżącą nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem spółka nie wykazała braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). Wskazał również, iż zgodnie ze sprawozdaniem finansowym Spółki za 2008r. dotyczącym kontynuacji działalności gospodarczej wskazano, iż D. w S. podjęła decyzję o likwidacji wyłącznie produkcji przynoszącej straty, co było podstawą do likwidacji produkcji t. w P. Spółka natomiast będzie kontynuowała działalność handlową, dla której to działalności nie są znane okoliczności wskazujące na jakiekolwiek zagrożenia. Wskazano również, iż w 2009 r. trwała jeszcze produkcja. Ponadto w treści uzasadnienia Sąd zwrócił uwagę, iż z dokumentów znajdujących się w aktach sądowych - m.in. odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień ... stycznia 2010 r. wynika, iż Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe. Zatrudnia ... pracowników, posiada środki trwałe o łącznej wartości ... zł, nie utraciła płynności finansowej oraz uzyskuje dochody z bieżącej działalności. Na powyższe postanowienie pełnomocnik spółki wniósł zażalenie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości jako nieprzygotowanego i nie rozpoznającego istoty sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 czerwca 2010 r. sygn. akt I GZ 193/10 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu Sąd II instancji wskazał, iż ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji jest w świetle przedstawionych przez Spółkę okoliczności mających uzasadnić jej wniosek, niewystarczająca. Sąd nie ustalił, czy wstępna strata za rok 2009 osiągnęła przewidywany pułap, czy też na koniec roku 2009 go przewyższyła. Błędnie także Sąd I instancji przyjął, iż sprawozdanie finansowe za rok 2008 przesądza o faktycznej sytuacji finansowej spółki i rodzi domniemanie, że w kolejnych latach spółka będzie przynosiła zyski. Nie zasługuje na uwzględnienie zdaniem NSA przyjęty przez Sąd I instancji argument dotyczący spłaty przez spółkę kredytu bankowego, której fakt nie został jednoznacznie ustalony. W dalszej części przyjętego rozstrzygnięcia NSA zobowiązał tutejszy Sąd do zbadania i ustalenia od jakiej chwili strona powinna była zaplanować wydatki związane z kosztami sądowymi koniecznymi do poniesienia, w związku z wniesioną przez nią w sprawie niniejszą skargą. A także czy w chwili, ustalonej zgodnie z powyższym wskazaniem, strona posiadała stosowne środki lub uzyskała je później, aby ponieść koszty sądowe oraz do ustalenia czy strona miała faktyczną możliwość zbycia posiadanych rzeczowych składników majątku, aby dochować terminu do poniesienia opłat sądowych. A także ustalić, które ze zobowiązań strony (w tym obowiązek poniesienia innych kosztów sądowych, przede wszystkim tych wspomnianych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jak i obciążającego stronę kredytu) powinny ustąpić pierwszeństwa obowiązkowi poniesienia kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Sąd I instancji jest zobowiązany ponadto do rozważenia, jak w sytuacji spółki poniesienie przez nią koniecznych wydatków np. należności ZUS wpłyną na dalsze istnienie tego podmiotu w obrocie gospodarczym. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieporozumienie wskazaną przez Sąd I instancji okoliczność posiadania przez skarżącą spółkę pełnomocnika z wyboru, co nie może stanowić przesłanki wpływającej na ocenę zdolności płatniczych i kondycji finansowej skarżącej spółki. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z ... sierpnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej spółki został wezwany do nadesłania aktualnego zestawienia środków trwałych Spółki, odpisu zeznania podatkowego CIT 8 za ostatni rok obrotowy dokumentów potwierdzających stan zatrudnienia w Spółce, wyciągów i wykazów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ostatniego sprawozdania finansowego spółki, a także innych dokumentów mogących potwierdzić aktualną sytuację materialną spółki. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącego wraz z pismem z ... sierpnia 2010 r. złożył żądane dokumenty i wyjaśnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że sąd wojewódzki nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, str. 490). W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, prowadzi dalej sprawę w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Stosownie do treści art. 199 p.p.s.a. strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez Wnioskującą udowodnione, bowiem użyte w przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącej o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa w określonym w ustawie zakresie. Czyniąc zadość wytycznym Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, że przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu prawa administracyjnego. Nie mniej jednak jej przedmiotem jest żądanie skarżącej zwrotu należności celnych. Należności, które zostały uiszczone, ale odbyło się to, zdaniem Spółki z naruszeniem prawa. O tym, że skarżąca źle interpretowała prawo uiszczając należności, dowiedziała się ona, zgodnie z twierdzeniami zawartymi w skardze, z wyroku Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt C161/06. Nie wdając się na tym etapie postępowania w ocenę stanu prawnego będącego podstawą prawną roszczeń skarżącej, należy stwierdzić, że strona skarżąca jako profesjonalny podmiot gospodarczy winna była zaplanować wydatki związane z kosztami sądowymi najpóźniej od momentu publikacji w/w orzeczenia ETS. W przedmiotowej sprawie spółka jest zobowiązana do wniesienia wpisu sądowego od skargi w wysokości ... złotych (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu). Zdaniem Sądu posiada ona stosowne środki umożliwiające poniesienie kosztów sądowych. Na kontach bankowych spółki dostępne są kwoty: [...]. Zatem na rachunkach bankowych zostały zgromadzone znaczne środki finansowe w wysokości ... PLN, co prowadzi do wniosku, iż skarżąca spółka ma dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc się do kolejnego wskazania Sądu II instancji dotyczącego faktycznej możliwości zbycia posiadanych przez spółkę rzeczowych składników majątku podać należy, że zgodnie z załączonym do akt sprawy "Wprowadzeniem do sprawozdania finansowego za rok 2009", spółka sprzedała środki trwałe o wartości początkowej ... złotych. Zaś według stanu na dzień ... luty 2010 r. sprzedała środki trwałe o wartości początkowej ponad ... mln złotych, co jednoznacznie wskazuje, że spółka mogła dochować terminów do uiszczenia opłat sądowych, gdyż zbyła, zgodnie z wcześniejszymi planami posiadane środki trwałe. Ponadto zgodnie z wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ponownie rozpatrujący sprawę ma ustalić, które ze zobowiązań skarżącej spółki powinny ustąpić pierwszeństwa obowiązkowi poniesienia kosztów sądowych w danej sprawie. Sąd I instancji wskazuje, iż spółka jak przedstawiła w załączonych do akt sprawy dokumentach posiada środki na zaspokojenie wszystkich swoich zobowiązań bez konieczności rezygnowania z prowadzenia spraw sądowych. Zgodnie ze wspomnianym sprawozdaniem finansowym, począwszy od miesiąca stycznia 2010 r. spółka zaczęła korzystać z tzw. ulgi na złe długi. Kwota takiej ulgi wynosi ponad ... mln, co również pozwala spółce na gromadzenie środków finansowych na spłatę innych zobowiązań. Ponadto z dniem ... marca 2010r. weszła w życie umowa o ubezpieczeniu społecznym między Rzeczypospolitą Polską a Republiką K., w związku z czym spółka wyrejestrowała pracowników k. z ubezpieczenia w ZUS i zaprzestała rozliczania i naliczania składek ZUS, jak czytamy w sprawozdaniu. Zatem konieczne wydatki na należności ZUS zostały ograniczone dzięki umowie, co z kolei wpłynie na możliwości finansowe podmiotu. Wspomniane konieczne wydatki spółki m.in. raty kredytu, należności ZUS zostały ograniczone, co pozwala na przyjęcie, że spółka posiada niezbędne środki finansowe by prowadzić postępowania sądowe, nawet w tak znacznej ilości. Poniesione przez spółkę koszty sądowe, przy ograniczeniu innych zobowiązań nie wpłyną zdaniem Sądu I instancji na możliwość istnienia spółki w obrocie gospodarczym. Struktura rodzajowa i terytorialna sprzedaży spółki się zmienia w porównaniu z rokiem 2008, na co wskazują dołączone do akt sprawy dokumenty, jednak spółka nadal będzie kontynuowała działalność handlową w zakresie sprzedaży sprzętu ... i dla tego rodzaju działalności, nie znane są spółce żadne okoliczności wskazujące na jakiekolwiek zagrożenia. Spółka w roku 2009 poniosła wstępną stratę, jak wskazuje jej pełnomocnik w wysokości ... zł, a pod koniec roku ten pułap przekroczyła i wyniosła ... zł. Pomimo tego w opinii Sądu ważnym jest podkreślenia, iż aktywa spółki na dzień ... grudnia 2009 r. wyniosły ... PLN, w tym środków trwałych na kwotę ... PLN, zaś środków obrotowych na kwotę ... PLN, a inwestycje krótkoterminowe wynosiły ..., a w roku 2008 wyniosły ... PLN, zatem w porównaniu z rokiem poprzednim, są nawet nieznacznie wyższe. Spółka posiada także rezerwy na spłatę zobowiązań w wysokości ... PLN, zatem jest w stanie pokrywać swoje bieżące należności. Trzeba dodać, iż spółka jak wynika z odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego nie znajduje się w stanie upadłości, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie układowe. Spółka zgodnie z załączonym oświadczeniem zatrudnia ... pracowników, zatem nie utraciła płynności finansowej oraz uzyskuje bieżące dochody ze sprzedaży sprzętu .... Przychody netto ze sprzedaży produktów za rok 2009 wyniosły ... PLN. Ponadto, zgodnie ze "Sprawozdaniem zarządu D." sp. z. o. o. z siedzibą w P. z działalności za rok 2009", spółka ujawnia swoje plany na rok 2010 r. Jak wskazuje, będzie kontynuowała lokalną działalność handlową sprzętem ... marki D., przewiduje sprzedaż towarów m.in. [...] na kwotę ... tys. USD, a zysk netto został zaplanowany na kwotę ... tys. USD. Spółka nie planuje zaciągania kredytów bankowych, a działalność będzie finansowana ze środków własnych. Przyjęte przez spółkę na rok 2010 założenia, zdaniem Sądu wskazują na możliwość realizacji prawa do Sądu przez spółkę, bez sięgania do pomocy ze środków budżetowych. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a, należało postanowić jak w sentencji.