V SA/Wa 636/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia (...) grudnia 2013 r. nr (...) w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy K. sp. z o.o. z siedzibą w W. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych K. sp. z o.o. w W., dalej: "Skarżąca" lub "Strona" wystąpiła z wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr, o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku Skarżąca wskazała, że nie ma obecnie żadnego majątku i środków finansowych, gdyż wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości spółki i trwa postępowanie w tej sprawie. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku (co w jej ocenie wynika z treści zaskarżonej decyzji). W KRS Spółki została ujawniona część jej zaległości podatkowych. Skarżąca wskazała, że łączna kwota zobowiązań podatkowych wynikająca z decyzji organów podatkowych wynosi w przybliżeniu 2,5 mln zł plus odsetki. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż nie posiada środków trwałych, a jej kapitał zakładowy wynosi 5000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skierowane do Skarżącej w związku z treścią przepisu art. 255 p.p.s.a. wyjaśniła, że dokumentacja księgowa za ostatnie lata prowadzenia działalności gospodarczej została zajęta przez organy ścigania (m.in. policję i prokuraturę), a w latach 2012 - 2013 Skarżąca w ogóle działalności gospodarczej nie prowadziła. Podała, że rachunki bankowe wskazują stany zerowe w związku z ich zajęciem w postępowaniach egzekucyjnych. Ponadto Skarżąca nie posiada żadnych nieruchomości i nie zbywała nieruchomości w ciągu ostatnich dwóch lat oraz nie toczy się wobec niej postępowanie w sprawie upadłości. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Sąd może przyznać osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy strona wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a zwolnienie z części kosztów postępowania, jest możliwe jeśli jednostka taka wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a.). Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na Stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej Skarżącej. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy Strona nie ma dostatecznych środków na pełne poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Skarżąca nie dopełniła jednak w sposób należyty, ciążącego na niej obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedziała na wezwanie referendarza sądowego, ale nie dostarczyła wszystkich informacji i dokumentów, o które była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwa ocena sytuacji materialnej w jakiej znajduje się Strona i ustalenie, czy Strona spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Odnosząc się do złożonych wyjaśnień wskazać należy, że Skarżąca nie może się zasłaniać faktem zajęcia dokumentacji księgowej przez organy ścigania. Nawet gdyby istotnie tak było Skarżąca mogła się zwrócić do organu, który zabezpieczył wymagane dokumenty o wydanie ich kserokopii. Nie może również zostać uznane za wiarygodne wyjaśnienie, że Skarżąca nie posiada postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla M.St. W. w W. M. W. z 18 września 2009 r. w przedmiocie umorzenia prowadzonej egzekucji. Odnośnie do wyciągów z rachunków bankowych referendarz sądowy w wezwaniu z 7 kwietnia 2014 r. wyraźnie zobowiązał Skarżącą do ich przedłożenia, a w przypadku ich likwidacji dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z historią rachunku z ostatnich trzech miesięcy. Oświadczenie Skarżącej, że rachunki te wskazują stany zerowe, nie stanowi wykonania wezwania skierowanego do Skarżącej w związku z art. 255 p.p.s.a. Co najmniej zdziwienie budzi zmiana stanowiska Skarżącej w kwestii jej upadłości. W formularzu PPPr podała ona mianowicie, że wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości spółki i trwa postępowanie w tej sprawie. Następnie z oświadczenia tego się wycofała, wyjaśniając w piśmie z 16 kwietnia 2014 r. że wspomniane postępowanie nie jest prowadzone. Wobec niewykonania przez Skarżącą wezwania z 7 kwietnia 2014 r. niemożliwa jest rzetelna analiza jej zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.