V SA/Wa 639/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2011r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na nabycie nieruchomości przez cudzoziemców postanawia: odmówić przyznania prawo pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. S. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 10 lipca 2012 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw M. S. od postanowienia z dnia 6 czerwca 2012 r. Tym samym w/w postanowienie zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej " p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy M. S. (zwany dalej skarżącym) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od 30 kwietnia 2011 r. jest bezrobotnym i szuka pracy. Ponadto wskazał, że nie posiada oszczędności, majątku ruchomego. Dostępne środki finansowe przeznacza na spłatę zaległych (250.000 zł) i bieżących (6.000 zł w miesiącu) alimentów. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że jest właścicielem domu o powierzchni 127 m2. oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2 ha. Posiadane nieruchomości są objęte postępowaniem egzekucyjnym. Ponieważ oświadczenie złożone we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie było wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z 19 kwietnia 2012 r. skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów oraz udzielenia dodatkowych informacji - w terminie 14 dni, pod rygorem ujemnych skutków prawnych. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, że mieszka sam, miesięczne koszty utrzymania wynoszą 789,38 zł (444,96 zł – energia elektryczna, 344,42 zł – czynsz). Skarżący dodał, że kosztem czynszu kupuje wyżywienie, co skutkuje wzrostem zadłużenia z tego tytułu. Skarżący załączył fakturę VAT za energię elektryczną i opłaty dystrybucyjne, wezwanie do zapłaty należności z tytułu dzierżawy nieruchomości przy ul. M. [...] w kwocie 2.143,33 zł, fakturę VAT z tytułu dzierżawy nieruchomości, informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego, występował o zmianę wysokości alimentów, ale właściwy sąd oddalił jego wniosek. Ponadto wyjaśnił, że firma [...] funkcjonowała do 2006 r., a obecnie adres jej siedziby stanowi jedynie adres do korespondencji i miejsce zamieszkania skarżącego. Skarżący przedstawił kopie wyroku Sądu z 19 października 2006 r. oddalającego jego powództwo w zakresie wysokości alimentów. Dodał, że obecnie jest zatrudniony na okres 3 miesięcy z wynagrodzeniem netto, które wynosi 835 zł, po potrąceniach komorniczych. Nadesłał informację o wynagrodzeniu pracownika, z którego wynika, że zarabia 2900 zł (brutto), a kwota około 1200 zł, jest objęta zajęciem komorniczym. W aktach sądowych znajduje się również kopia zajęcia wynagrodzenia za pracę w związku z egzekucją świadczeń alimentacyjnych. Skarżący nadesłał również informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za okres od 1 stycznia 2011 r. do 30 kwietnia 2011 r. (PIT-11) oraz wyjaśnił, że zeznanie podatkowe za 2011 rok jest zgodne z ww. dokumentem. Rozpatrując wniosek merytorycznie należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Należy wskazać również, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał pozytywny przesłanek świadczących o tym, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W szczególności nie nadesłał on żądanych dokumentów tj. wyciągów z rachunków bankowych oraz zeznań podatkowych za ostatni rok. Skarżący w nadesłanych pismach jak i we wniesiony sprzeciwie podnosił, iż od 2005 r. nie posiada rachunków bankowych, jednakże nie potwierdził tego faktu żadnymi dokumentami np. potwierdzeniem zamknięcia rachunku lub innym dokumentem potwierdzonym przez bank. Także brak zeznania podatkowego z rok 2011 r. nie pozwala w pełni ocenić sytuacje majątkową skarżącego, a nadesłany PIT 11 jedynie wskazuje dochody skarżącego uzyskiwane u jednego pracodawcy i nie musi wskazywać wszystkich dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku podatkowym. Dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy istotne jest także, że obecnie jest on zatrudniony i otrzymuje wynagrodzenie. Natomiast okoliczność, że 60% tegoż wynagrodzenia jest objęta egzekucją komorniczą, nie może przesądzić o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy wziąć pod uwagę także osiągnięty przez skarżącego dochód w 2011 r. który wyniósł 107844, 76 zł. W związku z tym faktem należy stwierdzić, iż wątpliwe jest wyjaśnienie, że skarżący po upływie 12 miesięcy nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego w kwocie 300 zł i żyje poniżej poziomu minimalnej egzystencji. Sąd zauważył, że skarżący przez kilka miesięcy 2010 roku i 2011 roku spłacał miesięcznie około 5000 zł tytułem alimentów na co wskazują przedstawione przez niego pokwitowania. Jednakże zadaniem Sądu oświadczenie skarżącego, że wszystkie oszczędności oraz uzyskiwane dochody przeznaczał na spłatę alimentów nie zostało udowodnione. W ocenie Sądu całokształt sprawy nie wypełnia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, bowiem nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 postanowiono jak w sentencji.