V SA/Wa 64/08

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich; postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego; M. N. wnosząc skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] listopada 2007 r., wystąpiła z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z dnia 18 stycznia 2008r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z małżonkiem, zamieszkują w domu o pow. 120 m2, posiada stałe źródło dochodów w wysokości 990 złotych netto, zaś jej małżonek w wysokości 1.050 złotych, natomiast nie posiadają oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, zarządzeniem z 22 stycznia 2008 r. wezwano skarżącą do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu 31 stycznia 2008 r. skarżąca nadesłała dodatkowe oświadczenie, w którym podała, iż wszystkie dochody wydaje wraz z mężem na bieżące życie, tj. na wyżywienie, leczenie, opał, energię, wodę, gaz. Ponadto wskazała, iż nie posiada oszczędności pieniężnych, lokat i nie uzyskuje żadnej pomocy ze strony rodziny, znajomych, organizacji społecznych. Do pisma załączyła zestawienie zbiorcze operacji na rachunku bankowym za okres od 8 stycznia 2008r. do 8 stycznia 2008r. (za jeden dzień). W związku z tym, że dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 5 lutego 2008 r. ponownie wezwano zainteresowaną do uzupełnienia przedmiotowego wniosku przez nadesłanie wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie sześć miesięcy oraz udzielenie odpowiedzi na pytanie jak przedstawiają się miesięczne wydatki skarżącej i osoby pozostającej ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym związane z utrzymaniem, tj. np. na wyżywienie, leczenie itd. Zwrócono się o wskazanie konkretnych kwot, które ponosi skarżąca na ww. wydatki wraz z ich ewentualnym udokumentowaniem. W wezwaniu zaznaczono, iż odpowiedzi należy udzielić w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy Wezwanie zostało doręczone w dniu 11 lutego 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. 24 akt sądowych), mimo tego w zakreślonym terminie nie złożyła ona dodatkowego oświadczenia zgodnie z powyższym zarządzeniem. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącej złożonym na urzędowym formularzu PPF z 18 stycznia 2008 r. i dodatkowym oświadczeniu było niewystarczające do oceny czy strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie wnioskodawczyni do podania informacji pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Mając zatem na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż nie wykazała ona, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jej osoby wystąpiła. Skarżąca wskazała jedynie, iż wszelkie dochody jej i męża są bieżąco wydatkowane. W związku z tym niezbędne okazało się ustalenie struktury wydatków skarżącej oraz jej męża, a także ustalenie stanu rachunku bakowego skarżącej oraz ewentualnie jej męża (w przypadku gdyby taki rachunek posiadał). W odpowiedzi na ww. wezwanie skarżąca niczego nie nadesłała. W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowana powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.