V SA/Wa 64/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi L.Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o przekazaniu sprawy według właściwości; 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z [...] września 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. J. E. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55, 20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. (zwanego dalej: "Dyrektorem Izby") w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia o przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością. Organ orzekał w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 23 czerwca 2012 r. – zatytułowanym "Wniosek o zmianę postanowienia [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...]maja 2012 r." – L.Z. wystąpił o przychylne rozpatrzenie złożonego wniosku o zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności lub o zastosowanie ulgi w spłacie mandatów w postaci odroczenia terminu spłaty, ewentualnie w postaci rozłożenia spłaty na cztery kwartalne raty. Pismo to skierował do Wojewody [...] za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. G. (zwanego dalej: "Naczelnikiem Urzędu"). Podanie zostało przesłane przesyłką listową poleconą, zaadresowaną do Naczelnika Urzędu, nadaną w polskim urzędzie pocztowym w dniu 25 czerwca 2012 r. Korespondencja obejmująca przedmiotowe pismo wpłynęła do Urzędu Skarbowego w S. G. w dniu 26 czerwca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu – działając na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267; zwanej dalej: "k.p.a.") – przekazał wniosek L. Z. zgodnie z właściwością Wojewodzie [...]. Postanowienie zostało doręczone stronie w dniu 6 lipca 2012 r. Pismem z dnia 18 lipca 2012 r. – zatytułowanym "zażalenie" – L. Z.wystąpił do Dyrektora Izby z prośbą o wskazanie, o który jego wniosek chodzi w postanowieniu Naczelnika Urzędu, bowiem bez brakującego wskazania nie zrozumiał postanowienia. Pismo to zostało nadane w polskim urzędzie pocztowym w dniu 19 lipca 2012 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. o numerze [...] Dyrektor Izby stwierdził nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu z dnia [...] lipca 2012 r. jako wydanego bez podstawy prawnej. Organ wydając to postanowienie wskazał, iż działa na wniosek L. Z. z dnia 18 lipca 2012 r. złożony w odpowiedzi na postanowienie Naczelnika Urzędu z dnia [...] lipca 2012 r. w sprawie przekazania Wojewodzie [...], jako organowi właściwemu, podania L. Z. z dnia 23 czerwca 2012 r. W podstawie prawnej postanowienia powołano art. 123, art. 156 § 1 pkt 2, art. 157 § 1 i § 2 i art. 158 § 1 w związku z art. 126 i art. 65 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor Izby wskazał, iż w obecnym stanie sprawy Naczelnik Urzędu winien wziąć pod uwagę stan wiedzy i wolę strony, zawartą w pismach z dnia 23 czerwca 2012 r. i z dnia 18 lipca 2012 r. Podniósł przy tym, iż z uwagi na wielość kwestii poruszonych w piśmie z dnia 23 czerwca 2012 r., organ I instancji winien wyjaśnić, czy w żadnej sprawie prowadzonej przed Naczelnikiem Urzędu nie ma przesłanek wszczęcia postępowania o zwolnienie spod egzekucji (wniosek zawarty na wstępie w/w pisma). Wskazał jednocześnie, iż w kwestii ulg w spłacie zobowiązań wnioskodawcy wobec Wojewody [...], organ do którego wniesiono podanie powinien postąpić stosowanie do treści art. 66 § 1 k.p.a. lub wyjaśnić wnioskodawcy powód i sposób zastosowania innego trybu postępowania. L.Z. wystąpił na powyższe postanowienie z zażaleniem do Ministra Finansów. Na wstępie wskazał, iż nie kwestionuje zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby co do rozstrzygnięcia, gdyż stwierdzenie nieważności niezrozumiałego postanowienia Naczelnika Urzędu jest racjonalne. Zaznaczył jednakże, iż niezrozumiałe, bo niejasne, jest dla niego uzasadnienie postanowienia Dyrektora Izby z dnia [...] września 2012 r., na które składa zażalenie. Stwierdził przy tym, iż nie rozumie dlaczego Naczelnik Urzędu powinien wziąć pod uwagę stan wiedzy i wolę strony, zawartą w pismach z dnia 23 czerwca 2012 r. i z dnia 18 lipca 2012 r., ale czy także wiedzę zawartą w aktach sprawy karnej przeciwko M. S. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. o numerze [...], Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby z dnia [...] września 2012 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, iż rozstrzygnięcie zawarte w postanowieniu Naczelnika Urzędu z dnia [...] lipca 2012 r. pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu art. 65 § 1 k.p.a., bowiem przekazanie podania organowi właściwemu w sprawie nie odbywa się w formie postanowienia, tylko niezaskarżalnego zawiadomienia. Jak zauważył natomiast Minister Finansów, Naczelnik Urzędu przekazując wniosek zgodnie z właściwością Wojewodzie [...], pouczył stronę o możliwości zaskarżenia postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, iż w sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. brak podstawy prawnej. W konkluzji Minister Finansów stwierdził, iż utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby, bowiem nie znalazł podstaw do jego zmiany lub uchylenia. Dodatkowo organ II instancji podniósł, iż podniesione w piśmie okoliczności dotyczące toczącego się postępowania karnego przeciwko M. S., od którego skarżący nabył wierzytelności wobec Skarbu Państwa, nie mają związku z badaną sprawą i nie mogą wpłynąć na ocenę zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] listopada 2013 r. L. Z.wniósł o: 1) spowodowanie rozpoznania przez organy skarbowe otwartego zagadnienia wstępnego, którym jest nieustalona dotychczas w rzetelnym postępowaniu rzeczywista treść stosunków faktycznych i prawnych zaistniałych w lipcu 2001 r. i w latach następnych, pomiędzy aresztowanym M. S., a funkcjonariuszami resortu sprawiedliwości Skarbu Państwa od skutków których to niewłaściwych postąpień funkcjonariuszy tenże aresztowany się ubezpieczył w formie milczącego przyjęcia oferty ubezpieczenia; 2) zmianę odpowiednią bądź uchylenie postanowienia Ministra Finansów i zawieszenie postępowania do czasu ustalenia sądową ugodą lub wyrokiem rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych będących albo nie będących źródłem 250.000 zł wierzytelności pieniężnych przysługujących M.S. wobec Skarbu Państwa, nabytych przeze skarżącego od tegoż zbywcy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem procesowym z dnia 27 stycznia 2014 r. skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych względów niż zostały w niej podniesione. Uprawnienie wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprowadza się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie postanowienia z obrotu prawnego. Wskazać również należy, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił ustaleń organu co do działania w przedmiotowej sprawie na wniosek skarżącego ani prawidłowości zastosowania przez organ art. 126 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. Zaskarżone w przedmiotowej sprawie postanowienie zostało wydane w trybie postępowania nadzwyczajnego o stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. G. w dniu [...] lipca 2012r. o przekazaniu wniosku skarżącego zgodnie z właściwością. Organ I instancji uznał, że wniesione przez skarżącego w dniu 18 lipca 2012r. zażalenie na postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. jest wnioskiem o stwierdzenie nieważności skarżonego postanowienia. Przy czym organ ten wskazał, że zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.p.a. przekazanie wniosku do organu właściwego odbywa się w formie zawiadomienia, na które to zawiadomienie nie służy środek zaskarżenia, wobec tego przy braku podstaw do postępowania zażaleniowego organ uznaje pismo skarżącego zatytułowane zażaleniem, jako wniosek o stwierdzenie nieważności skarżonego postanowienia. Takie działanie nie zasługuje na aprobatę. Przede wszystkim kodeks postępowania administracyjnego szczegółowo reguluje postępowanie w tej kwestii. Jest to postępowanie wiążące organ, mające na celu zagwarantowanie prawa strony do czynnego udziału w sprawie i wpływania w ten sposób na zachowanie swoich praw. W kodeksie tym przewidziana jest sytuacja, w której w trybie art.134 można orzekać w odniesieniu do złożonych, a nieprzysługujących środków zaskarżenia. Natomiast w przypadku stwierdzenia przez organ wyższego stopnia, że jakieś rozstrzygnięcie organu niższego stopnia (decyzja lub zaskarżalne postanowienie wg. art. 126 k.p.a.) narusza prawo w sposób wskazany w art. 156 § 1 k.p.a. to nie ma żadnej przeszkody aby wszcząć z urzędu i poprowadzić postępowanie o stwierdzenie nieważności tego rozstrzygnięcia w myśl art. 157 § 2 k.p.a. Postępowanie to może się również toczyć na wniosek strony. Jednak z treści wniosku musi wynikać taka wola strony. Jeżeli organ ma jakieś wątpliwości to zawsze może wezwać stronę do sprecyzowania żądania w myśl art. 64 § 2 k.p.a. Niestety z treści pisma z 18 lipca 2012r. w żaden sposób nie można odczytać takiej woli skarżącego. Jest to pismo wprost zatytułowane jako zażalenie. Jest wprost wskazane postanowienie, które jest skarżone, a z uzasadnienia wynika, że skarżący nie rozumie treści skarżonego orzeczenia. W tych warunkach uznanie, iż skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2012r. nie znajduje żadnego uzasadnienia. Ponadto wskazać należy, że tryb postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia dotyczy tylko przypadków, odnoszących się do postanowień, od których, w zwykłym trybie postępowania, przysługuje zażalenie. Wynika to wprost z treści art. 156 § 1 k.pa. odnoszącego się do decyzji oraz treści art. 126 k.p.a. wskazującego, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień wydanych na podstawie art. 134 k.p.a. stosuje się przepisy dotyczące m.in. postępowania w sprawie stwierdzenia ich nieważności. W przedmiotowej sprawie organ weryfikował postanowienie wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. G.w dniu [...] lipca 2012r. o przekazaniu wniosku skarżącego zgodnie z właściwością. Postanowienie to w podstawie rozstrzygnięcia powoływało się na przepis art. 65 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zastosowana przez ten organ forma prawna przekazania wniosku nie obowiązywała według wówczas obowiązującej treści tego przepisu. Przekazania wniosku należało dokonać w formie zawiadomienia, na które to zawiadomienie nie przysługuje zażalenie. Zastosowanie formy postanowienia nie nadało temu przekazaniu środka zaskarżenia. Nadal to przekazanie należy traktować jako zawiadomienie w myśl wiążącej treści art. 65 § 1 k.p.a., a zastosowanej formie postanowienia nie przypisywać znaczenia i skutków prawnych innych niż te, które wynikają z zawiadomienia strony o przekazaniu wniosku. Skoro na zawiadomienie o przekazaniu wniosku nie przysługuje zażalenie, to nie stosuje się też przepisów dotyczących postępowania o stwierdzenie jego nieważności. Z uwagi na fakt, iż kontrolowane przez Sąd postanowienie nie rozstrzygało merytorycznych żądań wniosku skarżącego z dnia 23 czerwca 2012r., to przedwczesnym były zarzuty skarżącego zawarte w przedmiotowej skardze odnoszące się do tych żądań. Z tych też względów Sąd pozostawił je bez rozpatrzenia. Sąd uznał, że organy orzekające w sprawie naruszyły przepisy z art. 126 w zw. z art. 156 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Przedmiotem uwagi organu I instancji powinno być pismo skarżącego z dnia 18 lipca 2012r. zatytułowane jako zażalenie na postanowienie z dnia [...] lipca 2012r. Przy czym organ ten powinien mieć na uwadze powyższe wskazania oraz treść art. 65 § 1 i art.134 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O kosztach zastępstwa prawnego z tytułu udzielonej z urzędu, nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a.