V SA/Wa 640/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. M. B. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). A. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] sierpnia 2013 r., którą organ odmówił skarżącemu umorzenia zadłużenia wraz z odsetkami w wysokości 2 682, 64 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie podjęte zostało w następującym stanie faktycznym: decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Prezes ARiMR ustalił A. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 w kwocie 2 682,64 zł. Od decyzji tej nie zostało złożone odwołanie w związku z czym stała się ona ostateczna. W związku z ostatecznością decyzji do rolnika wysłano upomnienie dotyczące dobrowolnego zwrotu nienależnej płatności.. Pismem z dnia 24 czerwca 2013 r. A. S. zwrócił się do Prezesa ARiMR o umorzenie obciążającej go kwoty w całości, uzupełniając wniosek pismem z dnia 8 sierpnia 2013 r. W pismach przedstawił swoją sytuację życiową wskazując na ponoszone przez siebie koszty utrzymania, na to, że utrzymuje się z renty w wysokości 491,46 zł miesięcznie i na to, że dochody z gospodarstwa stanowiącego w przeważającej większości łąki wynosiły w 2011 r. - 2713 zł zgodnie z zaświadczeniem z Gminy. Decyzją z [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego w [...] działając z upoważnienia Prezesa ARiMR odmówił wnioskodawcy umorzenia należności. W ocenie organu pierwszej instancji nie została spełniona przesłanka warunkująca umorzenie należności określona w § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747). Organ wskazał, że zgodnie z powyższym przepisem właściwy organ agencji płatniczej, umarza z urzędu należności, jeżeli należność nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L Nr 365, str. 52, ze zm.). Zadłużenie strony ustalone decyzją z [...] maja 2010r. stanowiło kwotę 2 682,64 zł. Kwota ta przekroczyła równowartość 100 euro, ponieważ kurs euro na dzień 30 kwietnia 2010 r., który miał zastosowanie w sprawie, wynosił 3,9163 zł, a więc kwota stanowiąca równowartość 100 euro wynosiła 391,63 zł. W tym stanie rzeczy organ uznał, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku na podstawie tego przepisu. Prezes ARiMR ustalił również, że zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy i złożonymi przez niego dokumentami sytuacja wnioskodawcy prowadzącego jednoosobowe gospodarstwo domowe jest trudna, ponieważ otrzymywana przez niego renta wynosi 491,46 zł, a dochód z gospodarstwa jest niski, to jednak jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,8601 ha o wartości według cen gruntów rolnych w woj. [...] w I kwartale 2013 r. wg GUS ok. 112.097,85 zł. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że została spełniona przesłanka wynikająca z treści § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. ponieważ możliwe jest uzyskanie kwoty, która przewyższy koszty dochodzenia i egzekucji należności. Wyjaśnił przy tym, że koszty postępowania egzekucyjnego w administracji w stosunku do kwoty dochodzonej należności określone zostały w formie procentowej wysokości kosztów (tj. opłata manipulacyjna w wysokości 1% oraz opłata za czynności egzekucyjne pobierana w wysokości od 4 % do 8% w zależności od rodzaju dokonanego zajęcia) w stosunku do egzekwowanej należności z zastrzeżeniem minimalnej kwoty w odniesieniu do każdej czynności podjętej przez organ egzekucyjny. Prezes wskazał również, że zgodnie z § 6 rozporządzenia umorzenie odsetek możliwe jest jedynie w przypadku umorzenia należności głównej. W związku ze złożonym przez skarżącego odwołaniem decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. wydaną przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ponownie analizując przesłanki określone w rozporządzeniu RM z 21 grudnia 2010 r., podzielił w całości argumentację zawartą w decyzji Prezesa ARiMR w zakresie braku przesłanek do umorzenia dochodzonych należności wraz z odsetkami. Wskazał ponadto, że z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego wnioskodawca uzyskał w 2012 r. dopłaty w wysokości 2.742,29 zł. Przyznając, że sytuacja wnioskodawcy jest trudna Minister wskazał, że sytuacja ta, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z 21 grudnia 2010 r., nie stanowi jednak przesłanki do umorzenia należności. Skarżący nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazując, że został zobowiązany do zwrotu kwot nienależnie pobranych płatności w trzech sprawach i nie ma środków ażeby zapłacić te należności.. Wskazał, że jego gospodarstwo jest niskodochodowe a on sam jest biedny. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu reprezentujący skarżącego wskazał, że zapłacił on należności główne w trzech sprawach, w tym w przedmiotowej, w łącznej kwocie 7510 zł, przeznaczając na ten cel kwotę uzyskaną z pożyczki. Podkreślił, że wycena gospodarstwa rolnego dokonana przez organ jest dowolna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zwartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wskazać, że szczegółowe zasady i tryb umarzania przez właściwy organ należności od osób fizycznych, osób prawnych, jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej, przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej reguluje obowiązujące w sprawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, wydane na podstawie art. 209 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. organy agencji mają możliwość - a zatem nie są zobligowane – umorzyć z urzędu w całości lub w części należności w przypadku jej całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z określonych w nim przesłanek w postaci: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Zgodnie z tym co zostało wskazane wyżej w wypadku zaistnienia jednej z ww. przesłanek organ może (nie musi) umorzyć określone należności. Natomiast brak zaistnienia tej przesłanki w ogóle wyklucza możliwość umorzenia należności. Biorąc pod uwagę fakt, że skarżący nie spełnia przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1-4 to jedynie okoliczności związane z dochodami i posiadanym majątkiem mogły podlegać ocenie w świetle przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 5-6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r. Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. należy stwierdzić, iż na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji organy administracyjne prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Sąd zgadza się z dokonaną przez organy oceną sytuacji materialnej, w której znajduje się skarżący. Jest ona bardzo trudna ale skarżący osiąga dochód w postaci renty otrzymywanej z ZUS w wysokości 491,46 zł, jest właścicielem gospodarstwa rolnego, z którego w 2011 r. osiągnął dochód w wysokości 2713 zł, i za który w 2013 opłacił 13 zł podatku. Mimo niskiej dochodowości wartość gospodarstwa bez wątpienia wielokrotnie przekracza kwoty żądanych od skarżącego nienależnych płatności, w tym w przedmiotowej sprawie i bez wątpienia nie można uznać, że zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; Skarżący nie spełnił także przesłanki z § 3 ust.1 pkt 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010r., ponieważ dotyczy ona możliwości umorzenia należności w przypadku ich całkowitej nieściągalności w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne okaże się nieskuteczne. Nie jest to jednak możliwe bez wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, a następnie stwierdzenia nieściągalności należności dłużnika przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Takie postępowanie na razie nie jest prowadzone, zatem przesłanka ta nie wystąpiła i nie jest możliwe jej zastosowanie w sprawie. Należy podkreślić, że treść § 3 ust. 1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. nie przewiduje, ażeby możliwe było umorzenie postępowania w związku z trudną sytuacją materialną, czy zdrowotną strony, ponieważ umorzenie możliwe jest jedynie w przypadkach wyraźnie wskazanych w tym przepisie a sytuacja materialna, jest oceniana jedynie przez pryzmat treści § 3 ust 1 pkt 5 i 6 rozporządzenia. W myśl § 6 rozporządzenia RM z 21 grudnia 2010 r. w przypadku gdy zachodzą przesłanki dla umorzenia należności, o których mowa w § 3-5, umorzenie obejmuje również umorzenie odsetek za zwłokę naliczonych od należności oraz poniesionych kosztów dochodzenia należności dlatego też umorzenie odsetek za zwlokę może nastąpić tylko w sytuacji, w której spełnione zostały przesłanki do umorzenia należności głównej. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest również, że kwota nienależnie pobranej płatności ustalona decyzją Prezesa ARiMR z [...] maja 2010 r. przekroczyła równowartość 100 euro, dlatego też jak słusznie przyjęły organy należność ta nie podlega umorzeniu z urzędu w myśl § 4 ust.1 rozporządzenia z 21 grudnia 2010 r. W tym stanie rzeczy należy uznać, że organy prawidłowo zebrały i oceniły wszystkie okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa i wydały właściwe decyzje w związku z czym uznając, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa zarówno procesowego jak i materialnego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu.