V SA/Wa 644/09

WyrokWSA w Warszawie2009-09-08

Skład orzekający: Andrzej Kania, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Mirosława Pindelska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik jest zobowiązany do zwrotu nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, jeśli pierwotna decyzja przyznająca te płatności została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu błędu organu, a rolnik nie mógł wykryć tego błędu w zwykłych okolicznościach?
Ratio decidendi
Rolnik jest zobowiązany do zwrotu nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich, nawet jeśli pierwotna decyzja przyznająca te płatności została wydana z rażącym naruszeniem prawa z powodu błędu organu. W przypadku rażącego naruszenia prawa, błąd organu jest uznawany za oczywisty i możliwy do wykrycia przez rolnika, co wyklucza zastosowanie przepisu zwalniającego z obowiązku zwrotu. Ponadto, termin na dochodzenie zwrotu nie upłynął, gdyż rolnik został powiadomiony o nieuzasadnionym charakterze płatności przed upływem czterech lat od daty płatności.
Stan faktyczny
Rolnik Z S złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Po kontroli stwierdzono mniejszą powierzchnię niż zadeklarowana. Początkowo przyznano płatności w wyższej kwocie, jednak decyzją z 2007 r. stwierdzono nieważność tej decyzji. Następnie wydano decyzję przyznającą płatności w niższej kwocie. Prezes ARiMR wszczął postępowanie o ustalenie nadmiernie pobranych środków i decyzją z grudnia 2008 r. ustalił kwotę nadmiernie pobranych płatności. Rolnik wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, argumentując, że błąd wynikał z winy organu i że nastąpiło przedawnienie. Decyzją z lutego 2009 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy poprzednią decyzję. Rolnik zaskarżył tę decyzję do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2009 r. sprawy ze skargi Z S na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; oddala skargę W dniu [...] czerwca 2004 r. Z S złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W dniu [...] września 2004 r. w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono, iż powierzchnia działek rolnych uprawnionych do płatności jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2004. W dniu [... marca 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu Z S płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w łącznej wysokości [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) i [...] zł z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej (UPO). W dniu [...] kwietnia 2005 r. przyznane płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Decyzją z dnia [... ] stycznia 2007 r. Nr [...] Dyrektor [...] OR ARiMR w K, stwierdził z urzędu nieważność ww. decyzji Kierownika BP ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie do Prezesa ARiMR, który decyzją Nr [...]z dnia [...] maja 2007 r., zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W dniu [...] października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu Z S płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości, tj. [...] zł, w tym: [...] zł z tytułu JPO i [...] zł z tytułu UPO, od której strona nie wniosła odwołania. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2008 r. ( Nr[...] ) skarżący został poinformowany przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu w dniu [...] listopada 2008 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie pobranych środków finansowych przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. Decyzją Nr [...] z dnia [... grudnia 2008 r. wydaną na podstawie z art. 29, ust. 1 i 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm.), art. 49 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe przepisy w zakresie stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli dla niektórych schematów pomocowych Wspólnoty ustanowionego na mocy rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. WE nr L 355 z 5.12.1992 r. str. 1), w związku z art. 80 ust. 1 rozporządzenia 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej (Dz. U. WE nr L 141 z 30.04.2004 r. str. 18) oraz określonych systemów wsparcia dla rolników w związku z wszczętym z urzędu w dniu 13 listopada 2008 roku postępowaniem administracyjnym w sprawie ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych Prezes ARiMR ustalił Z S kwotę nadmiernie pobranych płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. decyzją nr [...]z dnia [...] października 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K orzekł ponownie o przyznaniu Z S płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Organ zaznaczył, iż przyznane płatności zostały określone w mniejszej wysokości niż w decyzji pierwotnie wydanej w tej sprawie. W związku z powyższym stwierdził, iż strona zobowiązana była do zwrotu nadmiernie pobranej płatności wynikającej z różnicy tych decyzji. Jednocześnie zaznaczył, iż ustaloną kwotę nadmiernie pobranych płatności powiększono o odsetki liczone jak od zaległości podatkowych za każdy dzień zwłoki, licząc od dnia doręczenia decyzji do dnia zwrotu. W dniu [...] grudnia 2008 r. Z S złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia[...] grudnia 2008 r. wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy znak [...]oraz uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, iż w/w decyzja została wydana z naruszeniem artykułu 49 Rozporządzenie Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku, ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Podkreślił, iż w niniejszej sprawie dokonanie płatności w wyższej niż należna wysokości nastąpiło na skutek błędu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K, który przy wydaniu decyzji przyznającej płatności, nie uwzględnił protokołu z kontroli, której wynik jednoznacznie wskazywał, iż część gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie spełniała wymagań do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej. Z uwagi na treść protokołu organ zobowiązany był, wydając decyzję w sprawie płatności dokonać obniżenia należnej płatności zgodnie z artykułem 32 ust. 1 Rozporządzenia, czego na skutek pominięcia wyników kontroli, nie uczynił. Skarżący podniósł, iż powiadomienie o konieczności zwrotu nadmiernie pobranej płatności doręczone zostało jego pełnomocnikowi w dniu 12 grudnia 2008 roku, a zatem po upływie ponad 3 lat od dnia płatności. Zaznaczył, iż zgodnie z artykułem 49 ust. 4 zdanie drugie Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności nie ma zastosowania, a zatem Prezes ARiMR nie był uprawniony do wydania decyzji, objętej niniejszym wnioskiem. Decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Nr [...] z dnia[...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zaskarżona decyzja opiera się na prawomocnym rozstrzygnięciu w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [..] z dnia [...] października 2008 r. o przyznaniu ZS płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości w łącznej wysokości [...] zł, od której strona nie wniosła odwołania i która stała się decyzją ostateczną. Podkreślił, iż ustalona zaskarżoną decyzją Prezesa ARiMR kwota nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł stanowi różnicę pomiędzy kwotą płatności przyznanych na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w wysokości [...] zł, a kwotą tych płatności przyznanych ostateczną decyzją tego organu Nr [...] z dnia [...] października 2008 r., ustalającej wysokość należnej płatności za 2004 r., w wysokości zł. Organ zaznaczył, iż wypłata Z S środków finansowych za rok 2004, przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., nastąpiła w dniu [...] kwietnia 2005 r. Wskazał, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w K w dniu [...] stycznia 2007 r. wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu ZS płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, która została doręczona stronie w dniu 25 stycznia 2007 r. W/w. decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR została utrzymana w mocy decyzją Prezesa ARiMR Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Organ podkreślił, iż zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [..] strona została poinformowana przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu w dniu [...] listopada 2008 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie pobranych środków finansowych przyznanych decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr z dnia [...] marca 2005 r., które zakończyło się wydaniem przez Prezesa ARiMR zaskarżonej decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. W związku z powyższym uznał, iż strona została zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem okresu czterech lat od daty płatności. Prezes ARiMR podniósł, iż w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki, zawarte w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r., skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez beneficjenta nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004. Wskazał, iż w rozpatrywanej sprawie decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w wysokości [...] zł została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż przyznano Z S płatności bezpośrednie na rok 2004 do działki oznaczonej literą F, położonej na części działki ewidencyjnej nr[...] , która nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Zaznaczył, iż błąd stanowiący rażące naruszenie prawa, ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez stronę. Prezes ARiMR podkreślił, iż Z S i podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W związku z powyższym uznał, iż beneficjent posiadał wiedzę, iż płatności nie przysługują do gruntów nieutrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 grudnia 2003 r. Prezes ARiMR podkreślił, iż doręczenie skarżącemu w dniu 12 grudnia 2008 r. zaskarżonej decyzji [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., skutkuje obowiązkiem zwrotu nadmiernie pobranych środków publicznych wraz z odsetkami, naliczonymi od dnia doręczenia tej decyzji do dnia zwrotu nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Pismem z dnia 2 kwietnia 2009r. ( data nadania pocztowego ) Z S złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2009 r. Nr [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [....] grudnia 2008 r. nr[...] . W uzasadnieniu skargi wskazał, iż decyzja nr [...] jak i decyzja nr [...] utrzymująca ją w mocy zostały wydane przez Prezesa ARiMR z naruszeniem artykułu 49 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku, ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Skarżący zaznaczył, iż dokonanie płatności w wyższej, niż należna wysokości nastąpiło na skutek błędu Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K, który przy wydaniu decyzji przyznającej płatności, nie uwzględnił protokołu z kontroli, której wynik wskazywał, iż część gruntów rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie spełniała wymagań do przyznania Jednolitej Płatności Obszarowej. Podkreślił, iż błąd organu pierwszej instancji dotyczył oceny, iż obszar objęty płatnościami bezpośrednimi jest w rzeczywistości mniejszy niż obszar zadeklarowany we wniosku. W związku z powyższym błąd ten dotyczył elementu stanu faktycznego. Powiadomienie o konieczności zwrotu nadmiernie pobranej płatności doręczono jego pełnomocnikowi w dniu 12 grudnia 2008 roku, po upływie ponad 3 lat od dnia płatności. Zainteresowany podniósł, iż w przedmiotowej sprawie, spełniona została również przesłanka zawarta w art. 49 ust 4 rozporządzenia komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem organu, iż fakt stwierdzenia przez właściwy organ o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa świadczy o powszechnej notoryjności błędu organu pierwszej instancji. Wyjaśnił, iż we wniosku z dnia [...] czerwca 2004 roku, zgodnie z najlepiej posiadaną wiedzą złożył oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych, oraz sposobie wykorzystywania działek rolnych. Zaznaczył, iż z treści decyzji z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie wynika jaka powierzchnia działek stanowiła podstawę obliczenia przyznanych dopłat, ani na podstawie jakiego materiału dowodowego, zebranego podczas postępowania I instancji wydano decyzję. Stąd nie był w stanie stwierdzić, iż organ I instancji wydał decyzję z pominięciem wyników protokołu z dnia 1 września 2004 roku. Podkreślił, iż w przekazanym mu protokole czynności pokontrolnych, inspektorzy terenowi potwierdzili na formularzu dot. działki F do której nienależnie przyznano płatności bezpośrednie, iż spełniono wszystkie wymagania dot. przyznania płatności oraz wyraźnie wskazano, iż powierzchnia, na której nie spełniono wszystkich warunków przestrzegania dobrej kultury rolnej - wynosi "0". Jednocześnie w w/w protokole inspektorzy zamieścili informację "DR 10", która wyraźnie nie wskazywała na odjęcie powierzchni tejże działki od gruntów rolnych, co do których przyznane zostały płatności bezpośrednie. Jako osoba prowadząca działalność rolniczą nie mógł w zwykłych okolicznościach znać znaczenia kodów, stosowanych przy ocenie działek rolnych przez organy administracji. Po upływie dopiero ponad rocznego okresu otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Z treści postanowienia nie wynikało, iż podstawą wszczęcia postępowania był błąd organu I instancji co do stanu faktycznego. Do dnia doręczenia mu decyzji nr [...] Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego, nie posiadał podstaw, aby przypuszczać iż przyznane mu płatności bezpośrednie dokonane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem zainteresowanego błąd organu I instancji nie był możliwy do wykrycia w zwykłych okolicznościach. W związku z powyższym, w ocenie skarżącego w zaistniałym stanie faktyczny obowiązek zwrotu nienależnie przyznanej płatności nie powstał, a Prezes ARiMR z uwagi na upływ czasu nie był uprawniony do żądania zwrotu nienależnie przyznanej płatności. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ lub stwierdzenia nieważności aktu (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Stosownie do art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ administracji nie dopuścił się naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 i Nr 227, poz. 1505) Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie wypłacone nienależnie skarżącemu środki publiczne za rok 2004 z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej pochodzą z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej — z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. Z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy. Należy wskazać, iż płatności bezpośrednie do gruntów rolnych na rok 2004 przyznane skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. w wysokości [...] zł zostały w dniu [...] kwietnia 2004 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów. W wyniku stwierdzenia przez Dyrektora [...] OR ARiMR decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. nieważności ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K orzekając ponownie w przedmiocie uprawnienia skarżącego do płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, wydał decyzję Nr [...] z dnia [...] października 2008 r. o przyznaniu skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie [...] zł. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż różnica w kwocie przyznanych płatności na mocy pierwotnej decyzji z dnia [...] maja 2005 r., a decyzji ostatecznej wydanej przez Kierownika BP ARiMR w K z dnia [...] października 2008 r. ustalającej wysokość należnej płatności za 2004 r. - od której skarżący nie złożył odwołanie - wynosi [...] zł. Tym samym, organ na mocy art. 29 ust. 1 i ust. 3 ustawy zobowiązany był z urzędu do ustalenia decyzją Nr [...]z dnia [... grudnia 2008 r. kwoty nadmiernie pobranych płatności do gruntów rolnych za rok 2004 przez skarżącego w łącznej wysokości [...] zł, wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Należy zaznaczyć, że środki przeznaczone na wypłaty z tytułu płatności bezpośrednich podlegają zaostrzonemu reżimowi w zakresie zwłaszcza ich wydatkowania oraz zwrotu, jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 pkt 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych). Ustalając wysokość środków podlegających zwrotowi nie ma więc znaczenia, z jakich powodów pierwotna decyzja, na podstawie której doszło do wypłaty środków, została następnie wzruszona (w tym czy można dopatrzeć się jakichś nieprawidłowości po stronie Skarżącego czy organu). Istotne jest, że z zachowaniem właściwego trybu dana decyzja została wzruszona i że w następstwie tego ponownie orzeczono o zakresie uprawnień Skarżącego. W ocenie Sądu argumentacja zawarta w skardze nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podnosi kwestie związane z przeprowadzeniem kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym w dniu [..][ września 2004 r. i nie uwzględnieniem jej wyników przez Kierownika BP ARiMR w pierwotnej decyzji z dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, odnosząc powyższe do art. 49 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Należy wskazać, iż art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327 z 12.12.2001) oraz w związku z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 r. ustanawiającego środki dla stosowania w odniesieniu do 2004 roku rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. UE L 328 z 17.12.2003), mający zastosowanie do zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. stanowi, iż w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl ust. 3 powołanego przepisu odsetki obliczane są za okres między powiadomieniem, a obowiązkiem rolnika do zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem. Stosowana stopa odsetek jest obliczana zgodnie z przepisami prawa krajowego, lecz nie jest ona niższa niż stopa procentowa stosowana w przepisach krajowych w odniesieniu do przypadku zwrotu kwot pieniężnych. W myśl art. 49 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001, zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. Mając na uwadze powyższe przepisy wskazać należy, iż w stanie faktycznym sprawy, skarżącemu wypłacono środki finansowe przyznane decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K Nr [...] z dnia [... ] marca 2005 r. w dniu [...] kwietnia 2005 r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w dniu [...] grudnia 2006 r., Dyrektor[...] OR ARiMR w K wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP ARiMR z dnia [..] marca 2005 r. W dniu [...] stycznia 2007 r. ww. organ wydał decyzję Nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji o dnia [...] marca 2005 r. o przyznaniu Skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004, którą Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2008 r. organ poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu w dniu [.... listopada 2008 r. postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nadmiernie pobranych środków finansowych przyznanych decyzją Kierownika BP ARiMR Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r., które zakończono wydaniem przez Prezesa ARiMR decyzji Nr [..] z dnia [...] grudnia 2008 r. o ustaleniu Skarżącemu kwoty nadmiernie pobranych płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w wysokości [...] zł. W związku z powyższym twierdzenie skarżącego, iż zwrot pobranej nadmiernie płatności uległ przedawnieniu jest nieuzasadnione. Z zestawienia powyżej przywołanych dat wynika wprost, iż skarżący został zawiadomiona o nieuzasadnionym charakterze ww. płatności przed upływem okresu czterech lat od daty płatności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały również przesłanki z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 w myśl, którego obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej lub nadmiernej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Zważyć zatem należy, iż odstępstwo od obowiązku zwrotu na podstawie ww. art. 49 ust. 4 rozporządzenia miałoby miejsce, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych lub nadmiernych płatności i brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika lub gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność lub nie doszło do wydania decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR oraz jej doręczenia skarżącemu w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Podnieść należy, iż decyzja Kierownika BP ARiMR Nr [...] z dnia [... ] marca 2005 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 w wysokości [...] zł została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc na skutek pomyłki "właściwej władzy." Organ przyznał skarżącemu płatności bezpośrednie na rok 2004 m.in. do działki oznaczonej literą F, która nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Jednakże nie można uznać, że została spełniona druga przesłanka z art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 -błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika - ponieważ w stanie faktycznym sprawy wydano decyzję z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji można mówić tylko wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Tym samym należy uznać, że błąd stanowiący takie naruszenie, ze swej istoty jest błędem oczywistym, który w zwykłych okolicznościach mógł zostać wykryty przez skarżącego. Organ poprzez wydanie kolejnych rozstrzygnięć administracyjnych poinformował skarżącego o powyższym. Ponadto zauważyć należy, iż skarżący na każdym etapie prowadzonego postępowania miał zapewnione prawo czynnego w nim udziału. W konsekwencji, w przypadku, kiedy doszło do wydania przez Kierownika Biura Powiatowego decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2005 r. z rażącym naruszeniem prawa, wykluczone jest jednoczesne zaistnienie przesłanki wykluczającej obowiązek zwrotu nadmiernie pobranych płatności polegającej na tym, że "błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika". Ponadto, Skarżący w złożonym wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, podpisał oświadczenie, że zna zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym m.in., że płatności nie przysługują do gruntów, które nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 grudnia 2003 r. Mając na uwadze powyższe, nie można uznać, że zostały spełnione przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez skarżącego nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004, określone w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001. Podkreślenia wymaga, iż przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. b ustawy o ARiMR stanowiący podstawę do wydania decyzji w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych, nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależne lub nadmierne pobranie środków publicznych w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło