V SA/Wa 644/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-17
Skład orzekający: Irena Jakubiec – Kudiura, Barbara Mleczko – Jabłońska, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, której udziały w ponad 50% należą do jednostek samorządu terytorialnego, jest podmiotem prawa publicznego zobowiązanym do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych przy udzielaniu zamówień, nawet jeśli prowadzi również działalność o charakterze komercyjnym?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego, której udziały w ponad 50% należą do jednostek samorządu terytorialnego, jest podmiotem prawa publicznego zobowiązanym do stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych, jeśli jej statutowe cele obejmują zaspokajanie potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego. Nawet jeśli spółka prowadzi działalność komercyjną, nie zmienia to jej statusu jako podmiotu prawa publicznego, jeśli tylko część jej działalności służy interesowi ogólnemu.Stan faktyczny
Spółka A. S.A. zawarła umowę o dofinansowanie projektu z funduszy unijnych. W wyniku kontroli stwierdzono nieprawidłowości w realizacji projektu, w tym naruszenia Prawa zamówień publicznych przy wyborze wykonawcy, nieprawidłowe operacje finansowe i nieprawidłowości przy zatrudnianiu personelu. Dyrektor WUP w K. nakazał zwrot części dofinansowania. Minister Infrastruktury i Rozwoju utrzymał decyzję w mocy, częściowo ją modyfikując. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. oraz błędne uznanie jej za podmiot prawa publicznego zobowiązany do stosowania Prawa zamówień publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. S.A. w J. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania ze środków unijnych oddala skargę
W dniu 29 kwietnia 2011 r. Samorząd Województwa [...] – WUP w K. zawarł z A. S.A. z siedzibą w J. (dalej także: strona, spółka, skarżąca) umowę (dalej: Umowa) o dofinansowanie projektu pn. "Przedsiębiorczość jest KOBIETĄ - wsparcie i promocja samozatrudnienia kobiet w J." (dalej: projekt) w ramach Działania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki - Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie projektu, ogólnym celem projektu był wzrost przedsiębiorczości wśród kobiet na lokalnym jaworznickim rynku poprzez zapewnienie kompleksowego wsparcia doradczego i finansowego.
Zgodnie z Umową stronie przyznano na realizację projektu dofinansowanie w łącznej kwocie 3 026 585,00 zł. Projekt miał zostać zrealizowany w partnerstwie pomiędzy A. S.A., a Miastem J., które zawarły stosowną umowę w dniu 7 marca 2011 r.
Ponadto w § 13 Umowy wskazano, że w przypadku wykorzystania całości lub części dofinansowania niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem obowiązujących przepisów lub pobrania całości lub części dofinansowania w sposób nienależny albo w nadmiernej wysokości, beneficjent jest zobowiązany do zwrotu tych środków, odpowiednio w całości lub w części, wraz z odsetkami naliczonymi w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania do zapłaty. Jednocześnie zgodnie z § 3 ust. 1 Umowy strona zobowiązała się do realizacji projektu zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie. Zaś § 3 ust. 4 Umowy zobowiązywał do stosowania aktualnych wytycznych podczas realizacji projektu. Ponadto, zgodnie z § 30 ww. umowy, w sprawach nieuregulowanych zapisami umowy beneficjent zobowiązał się stosować odpowiednie reguły i zasady wynikające z Programu, a także odpowiednie przepisy prawa Unii Europejskiej oraz właściwych aktów prawa krajowego, w szczególności ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 907, z późn. zm.); dalej: "p.z.p.".
Realizacja zadań w ramach projektu miała rozpocząć się w dniu 1 maja 2011 r., a zakończyć w dniu 28 lutego 2013 r. Z uwagi na opóźnienia w przyznawaniu wsparcia pomostowego beneficjent wydłużył okres realizacji projektu, jego realizacja ostatecznie zakończyła się 31 sierpnia 2013 r.
Wojewódzki Urząd Pracy w K. przeprowadził w dniach od 3-5 kwietnia oraz 17 kwietnia 2013 r. kontrolę planową projektu, a w dniu 20 września 2013 r. kontrolę doraźną. Przedmiotem kontroli planowej była weryfikacja dokumentacji w zakresie prawidłowej i efektywnej realizacji projektu zgodnie z umową o dofinansowanie projektu. Natomiast przedmiotem kontroli doraźnej była kontrola dokumentacji dotyczącej rozliczeń finansowych. Zespół kontrolujący stwierdził liczne uchybienia i nieprawidłowości w realizacji projektu oceniając, że realizacja projektu odbywała się z naruszeniem zapisów Umowy oraz Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach PO KL (dalej: Wytyczne), zarówno z dnia 22 listopada 2010 r., jak i zaktualizowanych Wytycznych 15 grudnia 2011 r.
W związku z powyższym zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie zwrotu nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania, które zostało zakończone wydaniem przez Dyrektora WUP w K. w dniu 29 sierpnia 2014 r., na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 207 ust. 9 i ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, z późn. zm.); dalej: "u.f.p." oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, z późn. zm.); dalej: "u.z.p.p.r." decyzji nr 24/2014, którą określił przypadającą do zwrotu kwotę nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania w łącznej wysokości 706 878,20 zł.
Jako uzasadnienie swojej decyzji organ I instancji wskazał szereg nieprawidłowości stwierdzonych przez WUP w K. w toku kontroli projektu, których przedmiotem była weryfikacja dokumentacji w zakresie prawidłowej i efektywnej realizacji projektu zgodnej z umową o dofinansowanie projektu oraz kontrola dokumentacji dotyczącej rozliczeń finansowych. Nieprawidłowości dotyczyły:
1. wyboru wykonawcy usługi z naruszeniem ustawy Prawo zamówień publicznych w kwocie 197 976,46 zł;
2. operacji finansowych dokonywanych na wyodrębnionym dla projektu rachunku bankowym - kwota: 234 870,09 zł;
3. zaangażowania personelu projektu w tym: koordynatora ds. merytorycznych, specjalisty ds. monitoringu i ewaluacji oraz specjalisty ds. obsługi finansowej - kwota: 86 907,59 zł.
Ponadto, WUP w K. przeprowadził weryfikacje wniosków o płatność, w wyniku których uznał wydatki w kwocie 187 124,06 zł za niekwalifikowalne.
Organ I instancji ocenił, iż działanie strony narusza zapisy Wytycznych oraz Umowy, co stanowi podstawę do stwierdzenia wydatków niekwalifikowanych w ww. obszarach, wobec czego wezwał stronę do zwrotu kwoty wydatków niekwalifikowalnych wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych. Ta nie zgodziła się z ustaleniami WUP w Katowicach i w wyznaczonych terminach nie dokonała zwrotu należności głównej oraz wymaganych odsetek.
A. S.A. z siedzibą w J. w całości zaskarżyła decyzję Dyrektora WUP w K. do Ministra Infrastruktury i Rozwoju.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania, a to art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które nie mogą być uznane za udowodnione, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń stanu faktycznego, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, dowolną ocenę zgłoszonych dowodów;
2. wydanie decyzji z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób oraz brak wskazania przyczyn, z powodu których Dyrektor WUP w K. odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom i wyjaśnieniom złożonym przez stronę.
Mając na uwadze powyższe, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania.
Minister Infrastruktury i Rozwoju w dniu [...] grudnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił decyzję Dyrektora WUP w K. w zakresie część kwoty zwrotu wynoszącej 15401,01 zł. wraz z odsetkami, gdzie określono nowy termin początkowy naliczania odsetek, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji Minister uargumentował uznanie poszczególnych wydatków poczynionych w ramach realizacji Projektu za niekwalifikowalne.
Odnosząc się do wyboru wykonawcy usługi mentoringu organ zaznaczył, że zgodnie z § 20 Umowy strona była zobowiązana stosować zasadę konkurencyjności przy udzielaniu zamówień przekraczających wyrażoną w PLN równowartość 14 tys. EUR netto, co w praktyce skutkowało koniecznością zastosowania ustawy Prawo zamówień publicznych lub stosowania zasady konkurencyjności. W ocenie organu, spółka niesłusznie uznała, że nie jest podmiotem zobowiązanym do stosowania p.z.p. w niniejszej sprawie. Ponadto wybór wykonawcy został dokonany z pominięciem racjonalności wydatków, albowiem wybrano ofertę przekraczającą założony kosztorys, jak również brak było dostatecznego uzasadnienia pominięcia oferty tańszej. W związku z tym w przedmiotowym zakresie organ nałożył na spółkę korektę finansową w wysokości 25% wydatków niekwalifikowalnych, zgodnie z taryfikatorem p.z.p., w kwocie 22 380,84 zł.
W trakcie kontroli zwrócono również uwagę na liczne przypadki transferów pieniężnych z rachunku wyodrębnionego dla projektu na rachunek bankowy spółki, które nie miały żadnego przełożenia lub uzasadnienia w ramach realizacji projektu, co doprowadziło organ do przekonania, że środki przyznane w ramach dofinansowania mogły zostać wykorzystane niezgodnie z jego celem, co stanowiło naruszenie Umowy. Z tego tytułu organ uznał naliczone odsetki od kwot transferowanych za prawidłowe.
Ponadto organ zwrócił uwagę na nieprawidłowości przy zatrudnianiu personelu zatrudnionego przy realizacji projektu. Dokonano korekty wydatków poniesionych na wynagrodzenie koordynatora ds. merytorycznych, w związku z uchybieniami i nieprawidłowościami m.in. w zakresie realizacji zamówień niezgodnie z p.z.p., zatrudniania personelu projektu niezgodnie z Wytycznymi, nieuprawnionego transferu środków projektowych, czy braki i uchybienia w dokumentowaniu podejmowanych czynności. Ponadto za nieprawidłowe zostało uznane zatrudnienie na stanowisku specjalisty ds. monitoringu i ewaluacji pracownika Urzędu Miasta J. - partnera projektu. Takie działanie stoi w sprzeczności z § 28a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, a także § 30 Umowy. Wobec powyższego koszt zaangażowania specjalisty ds. monitoringu i ewaluacji został uznany za niekwalifikowalny.
Również za niedopuszczalne zostało uznane zatrudnienie na stanowisku specjalista ds. obsługi finansowej projektu pracownika spółki. Powołano się na pkt 1 i 2 sekcji 4.5.2, zgodnie z którym wydatki poniesione na wynagrodzenie personelu zaangażowanego na podstawie stosunku cywilnoprawnego są kwalifikowalne, z zastrzeżeniem podrozdziału 4.5 oraz zasad określonych w niniejszej sekcji oraz kwalifikowanie wydatków poniesionych na wynagrodzenie osoby zaangażowanej do projektu na podstawie umowy cywilnoprawnej, która jest jednocześnie pracownikiem beneficjenta zatrudnionym na podstawie stosunku pracy, jest możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy charakter zadań wyklucza możliwość ich realizacji w ramach stosunku pracy (...). Zdaniem organu, charakter pracy i zakres obowiązków osoby zatrudnionej w spółce na stanowisku specjalisty ds. pozyskiwania funduszy unijnych uzasadniał powierzenie tej osobie także zadań z zakresu realizacji projektu w ramach istniejącego stosunku pracy, bez konieczności zawierania osobnej umowy cywilnoprawnej, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Z tego powodu wydatki poniesione z tytułu tej umowy zlecenia zostały uznane za niekwalifikowalne.
Ponadto za niekwalifikowalne uznano także wydatki poniesione z tytułu:
1. przygotowania i wydania 50 szt. podręcznika dobrych praktyk - w kwocie 6 500 zł;
2. organizacji seminariów tematycznych dla 4 grup po 10 osób - w kwocie 12.000 zł;
3. stworzenie i funkcjonowanie platformy internetowej będącej kontynuacją doradztwa indywidualnego w formie e-doradztwa - w kwocie 2 300,10 zł;
4. zatrudnienie ekspertów ds. prawa, finansów, księgowości, itp. świadczących usługę w postaci doradztwa on-line - w kwocie 20.000 zł.
Wszystkie powyższe naruszenia uzasadniały zdaniem Ministra, utrzymanie w mocy decyzji Dyrektora WUP w K. w mocy.
A. S.A. z siedzibą w J. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju, domagając się jej uchylenia, jak również wstrzymania jej wykonania.
Decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 3 p.z.p. oraz art. 90 p.z.p. przez błędne uznanie, że skarżąca była zobowiązana do stosowania przepisów Prawa zamówień publicznych, w tym zobowiązana do pozyskania wyjaśnień od B. S. (wykonawcy) dotyczących elementów jej oferty mających wpływ na cenę, a także do przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyłonienie najlepszej oferty na doradztwo on-line w trybie przepisów tej ustawy;
2. art. 7 i 80 k.p.a. w zw. z art. 28a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez błędne uznanie, że zlecenie przez skarżącego zadań z zakresu monitoringu i ewaluacji A. M. było sprzeczne z ostatnim z ww. przepisów i w konsekwencji przyjęcie, że koszty zaangażowania jej na stanowisku specjalisty są niekwalifikowalne, podczas gdy z przepisów ustawy nie wynika taki zakaz;
3. art. 7 i 80 k.p.a. poprzez
a. kilkukrotne nakładanie na skarżącego kary finansowej z tego samego tytułu – niezastosowania ustawy p.z.p., przejawiającego się w naruszeniu kilku jej uregulowań;
b. błędne uznanie, że skarżący nie mógł zlecić M. C. zadań z zakresu obsługi finansowej projektu z uwagi na łączący strony stosunek pracy, podczas gdy była ona i jest nadal długoletnim pracownikiem skarżącego, który z uwagi na jej doświadczenie uznał jej osobę za najlepszą kandydatkę, a ze względu na duże obłożenie pracą wykonywaną na podstawie umowy o pracę zawarł z nią odrębne umowy cywilnoprawne odnośnie obsługi finansowej projektu, a zakaz nie wynikał z przepisów;
c. odmówienie wiarygodności procedurze rozeznania rynku w zakresie wyceny usługi związanej z organizacją seminariów tematycznych przeprowadzonej przez skarżącego i arbitralne uznanie, że tylko rozeznanie cenowe dokonane przez organ I instancji jest wiarygodne,
4. art. 80 k.p.a. poprzez:
a. dowolną, a nie swobodną, ocenę dowodu w postaci podręcznika pt. "Przedsiębiorczość jest kobietą - wsparcie i promocja samozatrudnienia kobiet w J." i bezpodstawne uznanie, że wspomniany dokument nie jest podręcznikiem, lecz wyłącznie informatorem;
b. dowolną, a nie swobodną, ocenę dowodu w postaci platformy internetowej i błędne uznanie, że nie spełnia ona warunków zamówienia określonych w umowie, podczas gdy w rzeczywistości tylko 1 z elementów platformy nie został uruchomiony;
5. art. 77 § 1 k.p.a. przez oparcie zaskarżonej decyzji na nieudowodnionych ustaleniach faktycznych,
6. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. przez:
a. brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło do poczynienia w zaskarżonej decyzji całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych,
b. zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wadliwego uznania, że doszło do nieprawidłowego wykorzystania dofinansowania i w konsekwencji do nakazania zwrotu kwoty 691.477,19 zł,
c. dowolną ocenę dowodów zgłoszonych przez skarżącego,
7. art. 107 § 3 k.p.a. przez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu drugiej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób oraz brak wskazania przyczyn, z powodu których Minister Infrastruktury i Rozwoju odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dowodom i wyjaśnieniom złożonym przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia 6 lutego 2015 r. strona skarżąca podniosła dodatkowy zarzut naruszenia przez organ art. 184 oraz 207 u.f.p. poprzez przyjęcie, iż transfery pieniężne między rachunkiem bankowym stworzonym dla obsługi projektu a rachunkiem spółki oznaczały niezgodne z Umową wykorzystanie dofinansowania projektu. W ocenie skarżącej, żaden przepis nie zabrania takiego działania.
Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.); dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.
W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z treścią art. 134 p.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie jest prawidłowość decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2014 r. uchylającej w części kwoty 15.401,01 zł wraz z odsetkami a w pozostałym zakresie utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora WUP w K. z dnia [...] sierpnia 2014 r. orzekającą zwrot kwoty w wysokości 706.878,20 zł wraz z odsetkami.
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że jest ona prawidłowa. Ocena ta wynika z konfrontacji prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych z dyspozycjami norm zawartych w przepisach mających zastosowanie w sprawie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy, z zastrzeżeniem ust. 8 i 10. Zgodnie z art. 184 ust. 1 u.f.p. wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu.
Zdaniem Sądu, za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 3 P.z.p. poprzez błędne uznanie, że skarżąca była zobowiązana do stosowania przepisów Prawa zamówień publicznych.
Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 206 ust. 1 u.f.p. szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu, o której mowa w art. 5 pkt 9 u.z.p.p.r. albo w art. 9 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 u.z.p.p.r. umowa o dofinansowanie projektu określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane. W § 30 umowy o dofinansowanie projektu skarżąca zobowiązała się do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych w sprawach nieuregulowanych umową.
W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 3 P.z.p., zgodnie z którym ustawę stosuje się do udzielania zamówień publicznych przez inne niż określone w pkt 1 osoby prawne, utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, jeżeli podmioty, o których mowa w tym przepisie oraz w pkt 1 i 2, pojedynczo lub wspólnie, bezpośrednio bądź pośrednio przez inny podmiot:
a) finansują je w ponad 50 %, lub
b) posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, lub
c) sprawują nadzór nad organem zarządzającym, lub
d) mają prawo do powoływania ponad połowy składu nadzorczego lub zarządzającego.
Kategoria podmiotów wymienionych art. 3 ust. 1 pkt 3 P.z.p. określana jest mianem podmiotów prawa publicznego. Pojęcie to na gruncie P.z.p. nie ma charakteru normatywnego, P.z.p. nie posługuje się bowiem takim określeniem. Pojęcie podmiotu prawa publicznego występuje natomiast na gruncie prawodawstwa unijnego, tj. dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (Dz. Urz. UE L 134 z 30.04.2004 r., s. 1), dalej zwanej "dyrektywą sektorową", oraz dyrektywy 2004/18AA/E Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz. Urz. UE L 134 z 30.04.2004 r., s. 114), dalej zwanej "dyrektywą klasyczną".
Pojęcie "podmiotu prawa publicznego" zostało zdefiniowane w art. 1 ust. 9 dyrektywy klasycznej i art. 2 ust. 1 lit. a dyrektywy sektorowej. Zgodnie z definicjami zawartymi w tych przepisach za podmiot prawa publicznego uważany jest każdy podmiot:
1) ustanowiony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym, które nie mają charakteru przemysłowego ani handlowego;
2) posiada osobowość prawną, oraz
3) spełnia co najmniej jeden z trzech poniższych warunków:
a) finansowany jest w przeważającej części przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego,
b) jego zarząd podlega nadzorowi ze strony tych podmiotów,
c) ponad połowa składu jego organu administrującego, zarządzającego lub nadzorczego została wyznaczona przez państwo, jednostki samorządu terytorialnego lub inne podmioty prawa publicznego.
Przepis art. 3 ust. 1 pkt 3 P.z.p. stanowi zatem transpozycję do prawa polskiego instytucji podmiotu prawa publicznego, z tych względów przy wykładni tego przepisu konieczne jest sięgnięcie do dorobku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zakresie wykładni pojęcia podmiotu prawa publicznego.
W swoich orzeczeniach TS (por. wyroki TS: z dnia 15 stycznia 1998 r. w sprawie C-44/96 Mannesmann Anlagenbau Austria AG i inni v. Strohl Rotationsdruck GemsbH, Zb. Orz. 1998, s. I–00073; z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie C-373/00 Adolf Truley and Bestattung Wien GmbH, Zb. Orz. 2003, s. I-01931; z dnia 10 listopada 1998 r. w sprawie C-360/96 Gemeente Arnhem i Gemeente Rhewden v. BFI Holding BV, Zb. Orz. 1998, s. I-06821; z dnia 16 października 2003 r. w sprawie C-283/00 Komisja v. Hiszpania, Zb. Orz. 2003, s. I-11697) wskazywał na następujące cechy pojęcia "potrzeby o charakterze powszechnym, niemające charakteru przemysłowego ani handlowego":
a) potrzebami o charakterze powszechnym są takie potrzeby, których zaspokajanie jest "ściśle powiązane z instytucjonalnym funkcjonowaniem państwa";
b) zaspokajanie potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, obejmuje swoją treścią potrzeby, które dany podmiot musi zaspokajać obligatoryjnie. Chodzi o zadania, które świetle przepisów prawa muszą być realizowane przez władzę publiczną albo przez podmioty powołane przez władze publiczne do realizacji zadań obowiązkowych;
c) według TS bez znaczenia jest tu, czy inne podmioty (prywatne) realizują taką samą działalność. Nawet jeśli potrzeby mogą być zaspokajane przez przedsiębiorstwa prywatne, ale obowiązek ich zaspokajania obciąża organy publiczne, potrzeba taka jest potrzebą o charakterze powszechnym, niemającą charakteru przemysłowego ani handlowego;
d) zaspokajanie potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, związane jest z interesem ogólnym. Z przyczyn związanych z interesem ogółu państwo decyduje się zaspokajać je samo albo wywierać decydujący wpływ na ich zaspokajanie;
e) charakter przemysłowy albo handlowy determinuje nastawienie na maksymalizację zysku, przy czym podmiot zorganizowany na wzór przedsiębiorcy nastawionego na maksymalizację zysku, np. działający w formie spółki prawa handlowego, może być uznany za prowadzący działalność nieposiadającą charakteru przemysłowego ani handlowego, gdy jego działalność jest determinowana (co najmniej również) przez inne, zwłaszcza publiczne, cele;
f) nie ma znaczenia czy jedynym celem prowadzenia działalności przez podmiot jest zaspokajanie potrzeb o charakterze powszechnym, czy też towarzyszy mu prowadzenie działalności o charakterze komercyjnym. Status podmiotu prawa publicznego nie zależy bowiem od wielkości udziału usług niemających charakteru przemysłowego ani handlowego;
g) dla uznania podmiotu za instytucję prawa publicznego nie jest kluczowe, czy na rynku istnieje konkurencja, a potrzeby mogą być zaspokajane również przez podmioty o charakterze prywatnym. Jednak istnienie konkurencji na danym rynku nie jest całkowicie obojętne dla określenia, czy potrzeby, dla spełnienia których dany podmiot został utworzony, mają rzeczywiście charakter niekomercyjny i nieprzemysłowy. Co do zasady bowiem potrzeby o charakterze handlowym lub przemysłowym zaspokajane są przez konkurujących przedsiębiorców. Istnienie znaczącej konkurencji na rynku (w tym istotnej konkurencji ze strony podmiotów prywatnych) może wskazywać, że konkretna potrzeba jest potrzebą o charakterze handlowym lub przemysłowym (por. Aldona Kowalczyk, Anna Szymańska, Zamówienia sektorowe. Komentarz, Wolters Kluwer, 2011, s. 43,44).
TS w swoich orzeczeniach stwierdził również, że istotne jest, jaka działalność jest faktycznie wykonywana oraz że liczy się faktyczny cel powołania danego podmiotu, a nie jedynie to co zostało zapisane w akcie utworzenia lub innych dokumentach. Ponadto, jeżeli dany podmiot nie został powołany w celu spełnienia potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, ale po pewnym czasie podjął się (faktycznie) zaspokajania takich potrzeb i od tego czasu zaspokaja je, powinien być uznany za podmiot prawa publicznego (por. wyrok TS z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C-470/99 Universale-Bau AG, Bietergemeinschaft: 1) Hinteregger & Söhne Bauges.m.b.H. Salzburg, 2) ÖSTÜ-STETTIN Hoch- und Tiefbau GmbH przeciwko Entsorgungsbetriebe Simmering GmbH, Zb. Orz. 2002, s. I-11617; wyrok TS z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie C-373/00 Adolf Truley, Zb. Orz. 2003, s. I-01931). Istotna dla oceny danego podmiotu jest zatem działalność faktycznie wykonywana i nie ma znaczenia np. to, czy podmiot realizuje daną potrzebę od momentu utworzenia, czy też została mu ona powierzona później.
Należy również zauważyć, iż w polskim piśmiennictwie niekiedy wskazuje się, że wszystkie wykonywane przez jednostki samorządu terytorialnego zadania, włączając w to wykonywanie zadań przekazanych do wykonywania innym podmiotom, należy uznać za mające na celu "zaspokajanie potrzeb o charakterze powszechnym". Wynika to, zdaniem niektórych przedstawicieli doktryny, z art. 166 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483, z późn. zm.), który określa cel działalności jednostek samorządu terytorialnego jako realizację zadań publicznych polegających na zaspokajaniu potrzeb wspólnoty samorządowej (por. A.Deloff-Białek, G.Wyszogrodzki, Powierzenie zadania o udzielenie zamówienia publicznego w kontekście relacji między jednostką samorządu terytorialnego a spółką komunalną, Finanse Komunalne 2007, nr 4, s. 49)
Zatem odpowiedź na pytanie, czy dany podmiot mieści się w zakresie definicji "podmiot prawa publicznego", wymagało w pierwszej kolejności ustalenia celu, w jakim został on utworzony.
Niesporne jest, że skarżąca jest spółką prawa handlowego, a jej akcjonariuszami są Gmina Miasto J., Gmina Miasto M. oraz A. S.A. z siedzibą w W., które łącznie posiadają ponad 50% udziałów skarżącej. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż skarżąca pomija w skardze te obszary działalności, które jednoznacznie wskazują na publiczny charakter potrzeb, które Spółka ma realizować. Niewątpliwie taki właśnie charakter mają wskazane w zapisach statutu Spółki cele polegające na wspieraniu wszechstronnych działań na rzecz przeciwdziałania bezrobociu i łagodzenie jego skutków. Należy zauważyć, iż z potrzebami o charakterze powszechnym mamy do czynienia w przypadku potrzeb, których zaspokajanie służy pożytkowi społeczeństwa jako całości i dlatego leży w interesie ogólnospołecznym. Należy zatem uznać, iż przewidziane w statucie wspieranie przedsięwzięć takich jak: działanie na rzecz rozwoju przedsiębiorczości, tworzenie sprzyjających warunków do wzrostu i rozwoju przedsiębiorczości w tym podniesienie poziomu aktywności zawodowej mieszkańców regionu, czy też promocja i poprawa jakości kształcenia ustawicznego w regionie mają charakter mieści się w katalogu potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego. Wynik prowadzenia takich działań oddziałuje bowiem zarówno na gospodarkę narodową, jak i życie społeczne.
Organ odwoławczy trafnie wskazał na częściową zbieżność powyższych zapisów z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001, z późn. zm.), w którym określono sposoby realizacji zadań państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz aktywizacji zawodowej przez instytucje rynku pracy.
Skarżąca podnosi, że jej działalność ma charakter handlowy, ponieważ wykonuje również inną działalność o charakterze komercyjnym. Należy w powyższym kontekście wskazać, iż organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że beneficjent spełnia przesłanki uznania go za podmiot utworzony w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym niemających charakteru przemysłowego ani handlowego. Nawet bowiem jeżeli tylko niewielka część działalności danej instytucji związana jest z zaspokajaniem potrzeb w interesie ogólnym, to i tak dana instytucja powinna być uznana za ustanowioną w szczególnym celu zaspokajania potrzeb w interesie ogólnym. Sytuacja prawna zamawiającego w tym względzie jest niezależna od wielkości udziału działalności związanej z potrzebami ogólnymi w całości działalności danej instytucji (por. wyrok TS z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie C-373/00 Adolf Truley, Zb. Orz. 2003, s. I-01931). Bez znaczenia pozostaje zatem, czy skarżąca oprócz tej działalności prowadzi także inną, a nawet, że podjęła prowadzenie działalności komercyjnej, ponieważ nie zmienia to jej statusu jako podmiotu prawa publicznego.
Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że przy dokonywaniu oceny, czy skarżąca powołana została do zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemającym charakteru przemysłowego ani handlowego, należy brać pod uwagę przede wszystkim zapisy statutu, w którym wskazano główne cele działania Spółki, nie zaś wpisane do rejestru przedsiębiorców poszczególne kody PKD określające przedmiot pozostałej działalności przedsiębiorcy.
W ocenie Sądu, analiza akt sprawy wskazuje, iż organy trafnie ustaliły, że skarżąca zobowiązana była do stosowania przepisów p.z.p. Nie dopełniła tego obowiązku przy wyborze wykonawcy usługi doradztwa personalnego - mentoringu. Naruszyła zasadę uczciwej konkurencji zobowiązującą do równego traktowania wykonawców, w sposób nieuzasadniony odrzucając najtańszą złożoną ofertę firmy F. B. S.. Jak wynika z zapisów protokołu z wyboru wykonawcy z dnia 29 listopada 2011 r., decyzja o odrzuceniu oferty firmy F. B. S. została podjęta z uwagi na rażąco niską cenę w stosunku do oszacowanej wartości przedmiotu zamówienia, co w ocenie Spółki było nieadekwatne do rzeczywistej wartości zamówienia. Tymczasem, jak dowiodły orzekające w sprawie organy, średnia cena ustalona przez skarżącą znacząco przewyższała stawki rynkowe. Przyjmując nawet, że oferta firmy F. B. S. odbiegała ceną od pozostałych ofert, które wpłynęły na zapytanie ofertowe beneficjenta, to procedury zasady konkurencyjności nie upoważniały beneficjenta do odrzucenia oferty z rażąco niską ceną. Gdyby Spółka zastosowała przepisy p.z.p., do czego była bezspornie zobowiązana, to art. 90 p.z.p. zobowiązywał ją do pozyskania wyjaśnień od wykonawcy dotyczących elementów mających wpływ na cenę, a następnie do oceny tych wyjaśnień z uwzględnieniem obiektywnych czynników, w szczególności oszczędności związanych z metodą wykonania usługi, wybranych rozwiązań technicznych, wyjątkowo sprzyjających warunków wykonania usługi dostępnych dla wykonawcy. Tymczasem, skarżąca zaniechała ww. czynności, zatem nie udowodniła, że oferta złożona przez firmę F. B. S. z uwagi na jej niższą cenę nie zapewnia należytego wykonania usługi. Skarżąca, z jednej strony, przy wyborze wykonawcy usługi doradztwa indywidualnego nie zastosowała postępowania przetargowego zgodnie z przepisami p.z.p., do czego była jako podmiot prawa publicznego zobowiązana. Z drugiej strony, wydatki, które poniosła z tytułu podpisania umowy z wykonawcą (A. S. P.) naruszały zapisy Wytycznych, które wśród warunków uznania wydatków za kwalifikowalne wymieniają m.in. warunek racjonalności i efektywności wydatków. Na podstawie § 21 umowy o dofinansowanie, w przypadku stwierdzenia naruszenia przez beneficjenta lub jego partnera przepisów p.z.p. IP2 może dokonywać korekt finansowych ustalanych zgodnie z dokumentem "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia p.z.p. związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE" (dalej jako: ".taryfikator"). Wysokość nakładanych korekt finansowych powinna co do zasady odpowiadać wartości nieprawidłowości, którą definiuje art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylające rozporządzenia (WE) nr 1260/1999 (dalej jako: "Rozporządzenie"). Nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej przez finansowanie nieuzasadnionego wydatku. Taryfikator przewiduje dwie metody ustalenia wysokości korekty, tj. dyferencyjną i wskaźnikową. Zastosowanie metody dyferencyjnej sprowadza się do nałożenia korekty finansowej, która wielkością odpowiada wysokości szkody. W tym celu konieczne jest porównanie wysokości rzeczywiście wydatkowanych środków na sfinansowanie zamówienia po zaistnieniu naruszenia ze stanem hipotetycznym, jaki by istniał, gdyby nie nastąpiło rozpatrywane naruszenie. Dopiero w sytuacji, gdyby było to niemożliwe lub utrudnione, organ stosuje metodę wskaźnikową. Wówczas korekta obliczana jest jako iloczyn wskaźnika procentowego nałożonej korekty (wskaźniki wskazane są w tabeli stanowiącej załącznik do Taryfikatora), wskaźnika procentowego współfinansowania ze środków funduszy UE i wysokości faktycznych wydatków kwalifikowanych dla danego zamówienia. Brak było zatem podstaw do odstąpienia od mającej pierwszeństwo metody dyferencyjnej, ponieważ istnieje możliwość wyliczenia wysokości poniesionej szkody. Możliwe jest to poprzez porównanie kwoty odrzuconej oferty (F. B. S.) z kwotą zaoferowaną przez wybranego wykonawcę (A. S. P.). Należy zaznaczyć, że organ odwoławczy nakładając korektę w oparciu o metodę dyferencyjną (175.595,62 zł) odstąpił tym samym od korekty nałożonej przez organ I instancji w oparciu o metodę wskaźnikową (22 380,84 zł). Niezasadny jest zatem zarzut dwukrotnego nałożenia na skarżącą kary finansowej za to samo naruszenie tj. brak zastosowania p.z.p.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących niezasadnego uznania za niekwalifikowalne wydatków związanych z zatrudnieniem personelu projektu należy uznać, iż są one nieuprawnione. W wyniku kontroli zakwestionowane zostały wydatki, które Spółka poniosła na wynagrodzenie personelu projektu, tj. koordynatora ds. merytorycznych, specjalisty ds. monitoringu i ewaluacji oraz specjalisty ds. obsługi finansowej projektu. Organ I instancji dokonał szczegółowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście prawidłowego wykonywania obowiązków przez osoby zatrudnione na stanowisku koordynatora merytorycznego. Brak właściwego nadzoru koordynatora spowodował, że doszło do licznych uchybień w trakcie realizacji projektu. Obowiązkiem koordynatora projektu było podejmowanie niezbędnych działań mających na celu osiągnięcie założonych wskaźników rezultatu projektu, nadzór nad prawidłową realizacją działań w projekcie, zgodnie z wymogami PO KL oraz obowiązującymi przepisami krajowymi, w oparciu o umowę o dofinansowanie. Organ I instancji ustalił, że w ramach realizacji projektu wystąpiły liczne uchybienia i nieprawidłowości m.in. w zakresie wyboru wykonawców usług i towarów niezgodnie z zapisami p.z.p., zatrudnienia personelu projektu niezgodnie z Wytycznymi, wykonywania przelewów niezwiązanych z zadaniami projektowymi, a także braki i uchybienia w dokumentowaniu podejmowanych czynności. Zasadne jest zatem stwierdzenie, iż wydatki na wynagrodzenie koordynatora ds. merytorycznych były niezgodne z zapisami Wytycznych wprowadzającymi wymóg zasadności i racjonalności wydatków związanych z zatrudnieniem personelu zarządzającego projektem (pkt 3 podrozdział 4.3 Wytycznych, Koszty zarządzania projektem).
Niezasadne jest przy tym stwierdzenie, że organy dwukrotnie nałożyły karę finansową za to samo, tj. niezastosowania p.z.p. i w związku z tym uznanie, że koordynator ds. merytorycznych nie zapewnił właściwego nadzoru nad realizacją zadań projektowych. Należy bowiem w tym zakresie odróżnić korektę finansową nałożoną za naruszenie przepisów p.z.p, od zakwestionowania wydatków związanych z zatrudnieniem personelu zarządzającego, które nie spełniały warunku zasadności i racjonalności (wydatki dotyczące wynagrodzenia koordynatora projektu).
Niezasadny jest zarzut uchybienia przepisom k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zlecenie zadań z zakresu monitoringu i ewaluacji A. M. było sprzeczne z art. 28a u.z.p.p.r., który to przepis tworzy ramy prawne partnerstwa nawiązywanego w ramach wspólnego realizowania programów operacyjnych. W rozpoznawanej sprawie stosunek partnerstwa powstał na podstawie umowy partnerskiej z dnia 7 marca 2011 r. zawartej pomiędzy skarżącą jako liderem projektu, a Urzędem Miasta J. jako partnerem projektu. Mając więc na uwadze treść art. 28a ust. 3 u.z.p.p.r w przypadku projektów partnerskich to umowa określa w szczególności zadania partnerów, zasady wspólnego zarządzania projektem oraz sposób przekazywania przez beneficjenta środków finansowych na pokrycie niezbędnych kosztów ponoszonych przez partnerów na realizację zadań w ramach projektu. Zgodnie z zapisami umowy (§ 5 ust. 2 pkt 1 lit. e umowy partnerskiej) do zadań partnera należał monitoring i ewaluacja projektu. Organy zasadnie podważyły sposób zaangażowania pracownika partnera przez lidera projektu. Zgadnie z art. 28a u.z.p.p.r. partner wnosi do projektu m.in. zasoby ludzkie w celu wspólnej realizacji zadań przewidzianych w ramach projektu. Tak więc partner angażuje np. swoich pracowników do wykonywania określonych zadań w projekcie i dostaje refundację poniesionych wydatków na ich wynagrodzenia, gdyż w budżecie ma przewidziane na to środki (gdyby nie środki projektowe sam ponosiłby przedmiotowe wydatki). Natomiast niedopuszczalna jest sytuacja, w której wydatki związane z wykonywaniem zadań przypisanych na podstawie umowy partnerowi, ponosi lider projektu, czyli skarżąca. Taki wydatek jest sprzeczny z art. 28a ust. 3 u.z.p.p.r i stanowi naruszenie Wytycznych, które jako jeden z warunków kwalifikowalności wydatków wskazują ich zgodność z zasadami określonymi w Wytycznych (rozdział 3, podrozdział 3.1 pkt 1 lit. i) Wytycznych).
Nieuprawniony jest zarzut uchybienia przepisom k.p.a. poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie mogła zlecić M. C. zadań z zakresu obsługi finansowej projektu z uwagi na łączący strony stosunek pracy. Należy wyjaśnić, iż skarżąca zawarła z pracownikiem zatrudnionym na stanowisku specjalisty ds. pozyskiwania funduszy unijnych umowy cywilnoprawne, na podstawie których powierzyła pracownikowi obowiązki przygotowania wniosków o płatność, rozliczania projektu oraz prowadzenia księgowości projektu. W chwili zawierania umowy cywilnoprawnej w ramach niniejszego projektu osoba zatrudniona na stanowisku specjalisty ds. pozyskiwania funduszy unijnych była również oddelegowana na podstawie stosunku pracy łączącego ją ze skarżącą do innych realizowanych przez nią projektów, tak więc stanowiła tym samym personel projektu. Zgodnie z Wytycznymi umowa o pracę z osobą stanowiącą personel projektu obejmuje wszystkie zadania wykonywane przez tą osobą w ramach projektu lub projektów realizowanych przez Beneficjenta (4.5.1. pkt 2 Wytycznych). Zatem zaangażowanie M. C. do wykonywania zadań w ramach niniejszego projektu, powinno stanowić uzupełnienie jej stosunku pracy. Wytyczne dopuszczają co prawda możliwość uznania wydatków poniesionych na wynagrodzenie osoby zaangażowanej do projektu na podstawie umowy cywilnoprawnej, która jest jednocześnie pracownikiem beneficjenta zatrudnionym na podstawie stosunku pracy, ale jest to możliwe wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, w szczególności gdy charakter zadań wyklucza możliwość ich realizacji w ramach stosunku pracy (4.5.2. sekcja 2 pkt. 2 Wytycznych). Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy pracownik stanowi jednocześnie personel projektu, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Organy obu instancji wykazały w trakcie prowadzonego postępowania, że zarówno w ramach stosunku pracy, jak i na podstawie umów cywilnoprawnych, M. C. wykonywała takie same zadania, związane z realizacją projektu, a więc zakres czynności wynikający ze stosunku pracy, jak i z umów cywilnoprawnych jest rodzajowo tożsamy i skarżąca powinna zakwalifikować to jako uzupełnienie umowy o pracę. Organy zasadnie powołały się na okoliczność, że pracownik zatrudniony na stanowisku specjalisty ds. pozyskiwania funduszy unijnych był jednocześnie oddelegowany do innych projektów realizowanych przez skarżącą, co oznacza, że mógł on w ramach jednego stosunku pracy łączyć obowiązki wynikające ze stosunku pracy i z obsługą finansową projektów.
Organy obu instancji wykazały, że w przypadku wydatków poniesionych na wydanie i przygotowanie podręcznika dobrych praktyk, organizację seminariów, stworzenie platformy internetowej oraz zatrudnienie ekspertów on-line nie mogą one zostać uznane za kwalifikowalne, ponieważ nie są zgodne z zatwierdzonym budżetem projektu. Skarżąca co prawda dokonała zmian w budżecie, uzyskując tym samym możliwość wykorzystania zgromadzonych w ramach projektu oszczędności, jednak wydatki, które przedstawiła we wniosku o płatność przewyższają zatwierdzone kwoty.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną, ocenę dowodu w postaci podręcznika pt. "Przedsiębiorczość jest kobietą - wsparcie i promocja samozatrudnienia kobiet w J." i bezpodstawne uznanie, że wspomniany dokument nie jest podręcznikiem, lecz wyłącznie informatorem. Wydatki poniesione na przygotowanie i wydanie podręcznika dobrych praktyk w całości naruszają zapisy Wytycznych zobowiązujące do ich ponoszenia zgodnie z zasadą niezbędności dla realizacji projektu (3.1 Podrozdział 1 pkt 1a). Należy zauważyć, że przedmiotem umowy o dzieło zawartej w dniu 3 kwietnia 2013 r. było opracowanie podręcznika będącego kompendium wiedzy dla osób zakładających i prowadzących działalność gospodarczą oraz z zakresu najczęściej pojawiających się pytań i problemów podczas rozpoczynania działalności i jej prowadzenia wraz z przekazaniem praw autorskich. Organy ustaliły, że treść publikacji przygotowanej na zlecenie skarżącej wskazuje, że jest to informator, a nie podręcznik. Informacje w nim zawarte są bowiem oczywiste i wynikają wprost z dokumentów programowych. Zawierają m.in. charakterystykę projektu PO KL, a także przytaczają brzmienie obowiązujących przepisów, jednak bez komentarza, który to właśnie z punktu widzenia adresatów podręcznika jest najbardziej oczekiwany. Nieuzasadnione również było zamówienie 200 sztuk podręcznika, podczas gdy grupę docelową projektu stanowiło 60 osób. Organ odwoławczy trafnie zauważył, iż dla oceny kwalifikowalności wydatków nie jest istotne czy publikację należy traktować jako podręcznik czy jako informator, a jedynie treść tej publikacji w kontekście jej przydatności dla realizacji celu projektu.
Nie jest również uprawniony zarzut dowolnej oceny dowodów poprzez uznanie, że stworzona platforma internetowa nie spełnia warunków zamówienia określonych w umowie, pomimo, że tylko jeden z elementów platformy (zakładka FAQ ang. Frequently Asked Questions), wcale nie najistotniejszy, nie został uruchomiony. Zgodnie z zapisami umowy o dzieło zawartej z wykonawcą w ramach platformy internetowej uruchomione miały zostać: forum, FAQ, baza wiedzy itp. Bezsporne jest, że zakładka FAQ nie została uruchomiona, a zatem umowa nie została wykonana w sposób prawidłowy. Wydatki poniesione przez skarżącą na wykonanie platformy internetowej w kwocie przewyższającej budżet projektu nie spełniają kryterium racjonalności i efektywności, skoro Spółka poniosła wydatki niemające odzwierciedlenia w przygotowanych dla niej elementach platformy internetowej. Spółka nie przedstawiła przy tym uzasadnienia do wykonania platformy internetowej w kwocie przewyższającej prawie 10-krotnie limit wydatków zatwierdzony we wniosku o dofinansowanie. Nie sposób również zgodzić się z tym, zakładka FAQ stanowi nieistotny element platformy, gdyż zawiera ona odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania, co powoduje, że jej uruchomienie pozwoliłoby w sposób przejrzysty i łatwo dostępny dla zainteresowanych osób, zapoznać się z najczęstszymi wątpliwościami, które mają użytkownicy i dawałaby odpowiedzi na najczęściej pojawiające się problemy (bez konieczności czekania na reakcję np. eksperta).
Za niezasadny Sąd uznał zarzut dowolnej oceny materiału dowodowego poprzez uznanie, że postępowanie mające na celu wyłonienie oferty na doradztwo on-line zostało przeprowadzone w sposób nieprzejrzysty i naruszający przepisy uczciwej konkurencji. Należy bowiem zaznaczyć, że przy wyborze wykonawcy doradztwa on-line skarżąca była zobowiązana do stosowania p.z.p. Jak to bowiem zostało wywiedzione w początkowej części odpowiedzi na skargę, Spółka w myśl art. 3 ust. 1 pkt 3 p.z.p. jest zobowiązana przy dokonywaniu zakupu towarów lub usług do stosowania przepisów p.z.p.
Również zawarty w piśmie procesowym z 6 lutego 2015 r. zarzut naruszenia art. 184 i 207 u.f.p. nie zasługuje na aprobatę. Sąd podziela stanowisko organu II instancji, że środki dofinansowania przekazane skarżącej zostały przez nią wykorzystane niezgodnie z § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie, która stanowi procedurę rozumieniu art. 184 u.f.p. Należy zauważyć, iż § 3 ust. 1 umowy o dofinansowanie odwołuje się wprost do wniosku o dofinansowanie projektu. Zatem środki przyznane beneficjentowi mogą posłużyć jedynie do sfinansowania wydatków wyszczególnionych w Szczegółowym budżecie projektu zawartym we wniosku. Organ I instancji ustalił, że przelewy środków otrzymanego dofinansowania na rachunek bankowy Spółki niezwiązany z realizacją projektu nie mają pokrycia w dokumentach księgowych przedłożonych do rozliczenia w złożonych wnioskach o płatność. Ustalono ponadto, że terminy dokonywania wskazanych w decyzji przelewów na inne rachunki bankowe nie były powiązane z terminami faktycznego wydatkowania środków, a suma wypłat środków nie była równa udokumentowanym wydatkom dokonywanym na potrzeby realizacji przedsięwzięcia w danym okresie. Przelewy nie wynikały również z konieczności dokonania refundacji wydatków poniesionych przez skarżącą ze środków własnych. Organy trafnie wywiodły w powyższym kontekście, że zawarta umowa o dofinansowanie projektu nie dopuszczała możliwości przekazywania środków publicznych na inne rachunki bankowe celem sfinansowania zadań niezwiązanych z projektem.
Mając na uwadze powyższe, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony w sposób wyczerpujący z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów Sąd, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło