V SA/Wa 645/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2010 r. sprawy ze skargi B. O. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 r. nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. W dniu ... stycznia 2010 r, decyzją nr ... Prezes ARiMR ustalił B. O. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości ... zł. Decyzję tę poprzedziło zawiadomienie w dniu ... listopada 2008 r. strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR) decyzją z dnia ... stycznia 2009 r. ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości ... zł. Wyjaśnił, iź w toku postępowania ustalono, że strona zaniechała działalności rolniczej na terenach ONW w roku 2007 na powierzchni ... ha, a płatność przyznana i wypłacona stronie wyniosła: w 2004 r. .... zł dla powierzchni ... ha, w 2005 r. ... zł dla powierzchni ... ha, w 2006 r. ... zł dla powierzchni ... ha. Organ wskazał, że wnioskodawca winien zwrócić ustalone nienależne pobrane środki ONW powiększone o odsetki w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, naliczane od dnia doręczenia tej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Prezes ARiMR decyzją z dnia ... stycznia 2010 r. uchylił decyzję własną z dnia ... stycznia 2009 r. i orzekł o wysokości nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, iż z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż w dniu ... stycznia 2007 r. strona zaniechała działalności rolniczej na części obszarów objętych zobowiązaniem ONW, natomiast oświadczenie przejmującego posiadanie dziatek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW zostało złożone dopiero w dniu ... kwietnia 2008 r. Organ wskazał, iż wnioskodawca podpisał oświadczenie w tab. X na stronie 4, pkt 4 "Oświadczenia i zobowiązania", że zobowiązuje się do prowadzenia 1 Sygn. akt V SA/Wa 645/10 działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania", a zatem był świadomy ciążących na nim obowiązków wynikających z przystąpienia do programu ONW. Organ wyliczył, że płatność z tytułu ONW otrzymana przez stronę wynosiła: w roku 2004 - ... zł do pow. ... ha, w roku 2005 - .... zł do pow. ... ha, w roku 2006 - ... zł do pow. ... ha. Wskazał, że powierzchnia, na której strona prowadziła działalność rolniczą w 2007 r, wynosiła ... ha. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... stycznia 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 29 ust. 1 ustawy z dnia art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 09.05.2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zw. z § 9 ust. 2a i 4 oraz § 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14.04.2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich poprzez wydanie decyzji w przedmiocie określenia kwot nienależnie pobranych środków z tytułu ONW i bezpodstawne uznanie, iż zachodzą przesłanki do zwrotu płatności ONW w sytuacji, gdy kontynuowana jest na przekazanych działkach działalność rolnicza do końca okresu objętego zobowiązaniem, 2. art. 29 ust. 5 w zw. z art. 31 ust. 1, 26 i 27 ustawy z dnia 09.05.2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poprzez brak pouczenia strony o konsekwencjach niewykonania decyzji, w tym o możliwości dokonywania potrąceń przez Prezesa ARiMR lub rozłożenia bądź umorzenia naliczonych nienależnie pobranych środków, 3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu B. O. 2 Sygn. akt V SA/Wa 645/10 polegającego na nieuwzględnieniu złożonego zobowiązania do gospodarowania na przekazanych terenach w M. o pow. ... ha przez okres 5 lat. 4. art. 8 k.p.a., 9 k.p.a. i 11 k.p.a. poprzez uchybienie obowiązkowi przeprowadzenia postępowania w sposób, który zapewniłby zaufanie skarżącego do organów państwa, a także brak jakichkolwiek informacji ze strony organów administracji publicznej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie obowiązków wnioskodawcy, będących wynikiem kontroli w zakresie zobowiązania wieloletniego z tytułu ONW. 5. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez uchybienia dotyczące braku wyczerpującego uzasadnienia prawnego i faktycznego, w tym brak wyjaśnienia, dlaczego organ administracyjny uznał pewne fakty za udowodnione a innym odmówił mocy dowodowej. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego, W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Istotą przedmiotowej sprawy jest określenie, czy doszło do zaniechania prowadzenia działalności rolniczej, co powodowałoby konieczność zwrotu płatności ONW, jaką wnioskodawca otrzymał na mocy decyzji z dnia ... grudnia 2004 r. 3 Sygn. akt V SA/Wa 645/10 W pierwszej., kolejności należy stwierdzić, że otrzymanie płatności ONW skutkuje powstaniem po stronie beneficjenta 5-letniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW. Wskazuje na to wyraźnie art. 14 ust.2 rozporządzenia Rady Nr 1257/1999. W związku z przesłanką przyznawania pomocy określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dn. 14 kwietnia 2004 r. dotyczącym pomocy ONW, odnoszącą się do powyższego przepisu wspólnotowego, wnioskodawca w części "Oświadczenia i zobowiązania" zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu i położonych na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Z tego powodu należy stwierdzić, że zobowiązanie ONW ma charakter osobisty. Z tego powodu prawodawca przewidział możliwość uniknięcia zwrotu środków w przypadku przeniesienia posiadania, pod warunkiem złożenia stosownego oświadczenia strony przejmującej, o którym mowa w §9 ust. 3a pkt 2 rozporządzenia ONW i którego istotnymi elementami są: zobowiązanie do kontynuowania działalności rolniczej do końca okresu objętego zobowiązaniem, zobowiązanie do zapłaty na rzecz Agencji równowartości kwoty ONW, uzyskanej przez poprzedniego posiadacza, jaką posiadacz ten obowiązany byłby zwrócić, jeżeli zaniechałby prowadzenia działalności rolniczej - w przypadku zaniechania działalności. Skutkiem złożenia powyższego oświadczenia przez przejmującego jest nie tylko skuteczne uchylenie się przez przejmującego od obowiązku zwrotu, ale również fakt, że nie powstaje nowe zobowiązanie po stronie przejmującego, ponieważ będzie on kontynuował wcześnie zobowiązanie. Z punktu widzenia ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej koniecznym był zawarcie szczegółowego elementu w oświadczeniu, jakim jest powyższe zobowiązanie do zapłaty kwot uzyskanych przez poprzedniego posiadacza. Z powyższych względów nie można zgodzić się z argumentem strony, która uważa, że zobowiązanie podjęte przez nią było kontynuowane przez przejmującego i wywodzi tę okoliczność z faktu złożenia przez przejmującego wniosku o przyznanie pomocy na koleiny rok, co zgodnie z przytoczonymi wyżej 4 Sygn. akt V SA/Wa 645/10 przepisami było podstawą do przyznania płatności i rozpoczęcia nowego 5-letniego zobowiązania ONW po stronie przejmującego. Powyższe przepisy krajowe są odzwierciedleniem zasady wyrażonej w art. 36 rozporządzenia Komisji (WE) nr 817/2004, wskazującej, że w przypadku, gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane mu wsparcie. Z tego przepisu wyraźnie wynika, że powinno istnieć wyraźne przekazanie zobowiązania, jako swoista czynność prawna towarzysząca przekazaniu gospodarstwa, tym samym nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego, co do niezgodności zaskarżonej z duchem prawa wspólnotowego, celami i funkcjami wsparcia ONW. Zarzuty dot. naruszenia art. 29 ust, 5 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa są również bezpodstawne. Potrącanie kwoty nienależnie pobranych środków jest elementem postępowania mającego na celu wykon; decyzji ustalającej taką kwotę, a ponadto żaden przepis prawa nie wskazuje, aby pouczenie w tym zakresie powinno być elementem decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych środków. Odnośnie do zarzutu dotyczącego nie wyjaśnienia, dlaczego organ w wyniku rozpatrzenia środka odwoławczego uchylił wcześniej wydaną decyzję i orzekł o innej kwocie do zwrotu należy zauważyć, że zmiana ta niesie korzystne dla strony skutki, skoro organ wskazał na mniejszą kwotę uwzględniając m.in. zarzuty stawiane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zawarł precyzyjne i jasne wyliczenie matematyczne, a zasadniczym powodem zmiany kwoty było przyjęcie za punkt wyjścia, że zobowiązanie dotyczyło powierzchni ... ha, czego domagał się skarżący w przedmiotowej skardze. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organowi podstawę do stwierdzenia, że po stronie skarżącego powstało zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej przez okres co najmniej pięciu lat. Skarżący zobowiązania nie dotrzymał, zmniejszył powierzchnię użytków rolnych, co zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 2 cytowanego rozporządzenia powoduje, iż producent rolny zwraca część płatności, która została przyznana do dziatek rolnych 5 Sygn. akt V SA/Wa 645/10 objętych zaniechaniem działalności rolniczej za cały okres pobierania tych płatności, jeżeli łączna powierzchnia przedmiotowych działek rolnych wynosi co najmniej hektar. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę z mocy art. 151 p.p.s.a. 8