V SA/Wa 647/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Sędzia WSA - Justyna Mazur, Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez H. S. (dalej: Strona, Skarżący) jest decyzja Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT lub organ) z [...] lutego 2016 r., nr [...], 1.uchylająca decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2010r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 204,00 złote wraz z odsetkami w kwocie 232,50 złotych , 2. umarzająca postępowanie administracyjne w zakresie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za okres od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 408,00 złote wraz z odsetkami w kwocie 100,31 złotych oraz 3. w pozostałym zakresie utrzymująca w mocy decyzję [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. H. S. wniósł o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, powołując w treści pisma upomnienie Poczty Polskiej S.A., wzywające do zapłaty zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od 1 stycznia 2009 r. do 12 grudnia 2013 r. w kwocie 1 387,85 zł. Skarżący wniósł o umorzenie ww. kwoty wskazując , że w dniu [...].08. 2001r. wyprowadził się od byłej żony i od tej pory nie miał żadnej wiedzy ani przypomnienia o braku bieżących opłat za używanie odbiornika telewizyjnego. Podkreślił, iż poczta powinna go powiadomić o zmianie numeru identyfikacyjnego na nazwisko byłej żony. Wskazał także, iż wcześniej był zaskoczony pobieraniem opłat za RTV przez [...] z jego konta osobistego przez okres kilku lat. Do podania Strona załączyła kserokopię korespondencji prowadzonej z Pocztą Polską S.A. (pismo Abonenta z dnia [...]. 01. 2014 r. i pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia [...].02. 2014 r.), kserokopię upomnienia o zaległościach z dnia 20.01. 2014 r., kserokopię poświadczenia o adresach i okresach zameldowania. Pismem z dnia [...] października 2014 r. wezwano Stronę do przedstawienia okoliczności potwierdzających istnienie względem Abonenta przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, wskazując jednocześnie, jakie dokumenty stanowić mogą dowody na zaistnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających umorzenie zaległości. W odpowiedzi, w piśmie z dnia [...]. 10. 2014 r. Strona oświadczyła, że Poczta Polska nie wywiązała się z obowiązku i nie dokonała ponownej rejestracji odbiornika. W tej sytuacji nie można żądać opłacania abonamentu. Jednocześnie wskazał, iż żądanie dotyczy jego byłego miejsca zamieszkania i należności powinna opłacać była żona, która tam mieszka. Decyzją, nr [...], z [...] kwietnia 2015 r. KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wskazała na art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych) i wyjaśniła, że w sprawie nie ma podstaw, by stwierdzić, że w przypadku Skarżącej wystąpiły przesłanki, o których mowa w tym przepisie. W związku z treścią decyzji Wnioskodawca złożył wniosek do KRRiT o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] lutego 2016 r., nr /[...], KRRiT (organ) 1.uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w części dotyczącej zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2019r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 204,00 złote wraz z odsetkami w kwocie 232,50 złotych , 2. umorzył postępowanie administracyjne w zakresie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za okres od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2010r. w kwocie 408,00 złote wraz z odsetkami w kwocie 100,31 złotych oraz 3. w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję [...]r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją, nr [...] wadliwie zakreślono ramy przedmiotowe postępowania w niniejszej sprawie. We wniosku o umorzenie zaległości abonamentowych Strona powołała upomnienie wzywające do zapłaty zaległości z tytułu abonamentu za okres od 01.2009 do 12.2013 r., wyznaczając tym samym zakres przedmiotowy sprawy, w którym winno zapaść rozstrzygnięcie organu. Podkreślono, że powyższe nie oznacza jednak, że organ rozpoznając ponownie sprawę doszedł do odmiennych wniosków w aspekcie merytorycznej oceny spełnienia przez Stronę przesłanek uprawniających do umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. W postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dokonując ponownej, wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Organ podzielił stanowisko, będące podstawą do odmowy umorzenia zaległości z tytułu abonamentu w przedmiotowej sprawie. W pierwszej kolejności, organ wyjaśnił, że badanie, czy należność z tytułu abonamentu została wobec Strony naliczona prawidłowo pozostaje poza zakresem kognicji KRRiT, która może w ramach przysługujących jej uprawnień umorzyć lub rozłożyć na raty zaległość w wysokości wykazywanej przez wierzyciela, którym w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. k 24/08 jest operator wyznaczony, tj. Poczta Polska S.A. Odnosząc się do argumentu braku nadania Stronie numeru INI, organ wskazał na ścisły podział kompetencji istniejący pomiędzy Krajową Radą Radiofonii i Telewizji a Pocztą Polską S.A. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie ma uprawnień w zakresie kontroli prawidłowości naliczania, ewidencji i innych obowiązków informacyjnych spoczywających na operatorze wyznaczonym. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (dalej: Rozporządzenie) dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki radiofonicznej stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie Rozporządzenia. Wówczas operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu INI Poczta Polska S.A. powiadamia abonenta, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do Rozporządzenia. Dotychczasowe rejestracje odbiorników nie straciły ważności, a jedynie dowód potwierdzający czynność rejestracji odbiorników w postaci imiennej książeczki został zastąpiony indywidualnym numerem identyfikacyjnym przez Pocztę Polską S.A. Organ podkreślił, że literalna wykładnia powyższej regulacji nie uprawnia do postawienia wniosku, że przesłanie zawiadomienia o nadaniu INI jest elementem konstytuującym rejestrację odbiornika. Zawiadomienie ma charakter deklaratoryjny nie prawokształtujący, wobec czego niedopełnienie przez operatora obowiązku powiadomienia, nie oznacza unicestwienia czynności nadania INI dotychczasowym posiadaczom książeczek. W ocenie Organu, w przypadku H. S. nie występują przesłanki umorzenia zaległości wraz z odsetkami. Wnioskodawca nie przekazał dokumentów przemawiających za uwzględnieniem żądania. Strona w piśmie z dnia [...] października 2014 r. stanowiącym odpowiedź na wezwanie organu do przedłożenia dokumentów potwierdzających trudną sytuacje materialną Abonenta bądź inne nadzwyczajne okoliczności, Abonent wniósł o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów dokumentów na podstawie których wysunięto wobec niego roszczenia. Ponadto informował o zmianie miejsca zamieszkania oraz wyjaśnił, iż nie wiedział, że w związku z tym winien wyrejestrować odbiornik. W dalszej części uzasadnienia organ stwierdził, że Strona nie przedłożyła dokumentów, z których wywieść można istnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających uwzględnienie wniosku w całości. Ponadto organ wyjaśnił, że KRRiT zobowiązana była rozpoznać wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o stan prawny i faktyczny na dzień podjęcia decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, uzyskano od wierzyciela informację, że należności abonamentowe za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. wygasły wskutek przedawnienia. Biorąc pod uwagę, iż zobowiązanie z tytułu opłat abonamentowych wygasło w zakresie, w którym należność została przedawniona, zdaniem organu brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia wniosku Strony w zakresie, w jakim należność wygasła. Przedawnienie należności uczyniło niniejsze postępowanie bezprzedmiotowym. W związku z powyższym, zdaniem organu, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., należało umorzyć postępowanie w części dotyczącej zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej, które wygasło. Organ podkreślił, że bada zasadność wniosku o umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych i podejmuje decyzję o umorzeniu bądź odmowie umorzenia w odniesieniu do zaległości istniejącej na dzień podjęcia rozstrzygnięcia. Od powyższej decyzji Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podkreślił, iż jego zdaniem, jest to próba wyłudzenia od niego przez Pocztę Polską S.A. należności za abonament, na nieaktualny adres zamieszkania tylko z tego powodu, że nie dokonał formalnego wyrejestrowania odbiornika z dniem 21.08.2001r. Wskazał, iż nigdy nie uchylał się od ponoszenia żadnych uzasadnionych opłat i ze ta sytuacja bardzo go zbulwersowała. Podniósł, że Poczta Polska miała obowiązek nadania posiadaczom odbiorników nowych numerów identyfikacyjnych i powiadomienia ich o tym fakcie, czego tu nie uczyniła tym samym nie wywiązując się ze swoich obowiązków. Podkreślił, iż pragnie umorzenia niesłusznie naliczanych należności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: p.p.s.a.) a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy przede wszystkim wskazać trzeba, że Skarżący ubiegał się o umorzenie zaległych opłat abonamentowych a zatem należy przyjąć, że uznawał ich istnienie. Przedmiotem bowiem postępowania jest decyzja w przedmiocie odmowy umorzenia należności rtv wraz z odsetkami. Sąd zatem będzie badał sprawę tylko w zakresie możliwości umorzenia tych należności, pod kątem spełniania przez Stronę wymogów wynikających z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W związku z powyższym należy wskazać, że Strona nie złożyła żadnych dokumentów, z których wynikałaby jej szczególna sytuacja życiowa, zły stan finansów lub zdrowia, który przemawiałby za umorzeniem wspomnianych należności. Zasadnie zatem w ocenie Sądu, KRRiT nie uznała jej wniosku za zasługujący na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. We wniosku o umorzenie należności Skarżący w żaden sposób nie wykazał, mimo wezwania organu, stanu swojego majątku i ponoszonych wydatków, które to informacje mogłyby mieć wpływ na rozważenie możliwości umorzenia tych należności. Zatem w ocenie Sądu brak możliwości oceny sytuacji majątkowej uzasadniał negatywne dla Strony rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności. Jednocześnie należy podkreślić, iż ani organ, ani Sąd nie kwestionowały i nie kwestionują uczciwości Skarżącego, jednakże należy podnieść , że to niedopatrzenie Strony w postaci niewyrejestrowania odbiornika spowodowało niekorzystne dla Henryka Szymańskiego obciążenie koniecznością ponoszenia opłat abonamentowych. Należy zauważyć, że abonament rtv jest opłatą o charakterze administracyjnym, a nie cywilnoprawnym. Obowiązek ten wynika z ustawy (patrz także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 - LEX nr 564548). Ustalenia poczynione przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08 pozwalają na uznanie, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący zakres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Z przepisu nie wynika, że ustalenie lub określenie opłaty ma być powiązane z dwoma typami wydawanych w prawie podatkowym decyzji – deklaratoryjnej lub konstytutywnej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Tym samym ustalenie lub określenie danej opłaty w rozumieniu tego przepisu jest również możliwe w drodze aktu normatywnego takiego jak ustawa, w której ustawodawca posłużył się pojęciem "opłaty". Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (patrz wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015r., I SA/Gl 804/14 i powołane w nim orzecznictwo – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych opłatę abonamentową uiszcza się z góry do 25. dnia miesiąca, za który opłata jest należna. Opłata może być uiszczona z góry za cały rok albo za wybrane miesiące. Jak słusznie wskazał organ w zaskarżonej decyzji należności abonamentowe za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 grudnia 2010 r. wygasły wskutek przedawnienia Należy ponadto wskazać, że zarzuty dotyczące wykonania zobowiązania, jego nieistnienia, czy też jego przedawnienia, mogą być skutecznie wykazywane w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli nie zostaną one wcześniej uwzględnione choćby w związku z doręczeniem abonentowi upomnienia. W tym stanie rzeczy działając na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.