V SA/Wa 647/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. Z. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku oddala skargę. Przedmiotem skargi Z. Z. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") jest postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "Minister") z (...) marca 2018 r., znak: (...) wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia Strony na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Prezesa Zarządu PFRON) z (...) października 2016 r. znak: (...) o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco. Strona nie przekazała do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, dalej: "PFRON" wniosku o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za luty, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. oraz styczeń 2016 r. w terminie przewidzianym w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 stycznia 2009 r. w sprawie refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U z 2016 r. poz. 1758 ze zm.), dalej: "rozporządzenie", tj. do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego wniosek dotyczy według stanu prawnego na dzień złożenia wniosku. Organ I instancji ustalił, że wnioski Wn-U-G za luty 2015 r. i styczeń 2016 r. zostały przekazane do PFRON w dniu 15 marca 2016 r. natomiast wnioski Wn-U-G za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. zostały przekazane w dniu 12 lutego 2016 r. Pismami z 15 marca 2016 r. i 4 sierpnia 2016 r. Strona wniosła o przywrócenie terminu na złożenie wniosków Wn-U-G za luty, maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. oraz styczeń 2016 r. Wyjaśniła, że wnioski o refundację zostały sporządzone i przygotowane w systemie SODiR, lecz nie zostały wysłane drogą elektroniczną. Ponadto Strona podniosła, że w roku 2015 zachorowała na nowotwór. Do pisma dołączyła karty informacyjne z leczenia szpitalnego oraz kartę wizyty w poradni urologicznej. Postanowieniem z (...) października 2016 r. Prezesa Zarządu PFRON odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne. Organ administracji stwierdził, że Skarżący nie spełnił przesłanki przywrócenia terminu w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a., tj. nie uprawdopodobnił, że nie złożenie w terminie dokumentów Wn-U-G za luty 2015 r. i styczeń 2016 r. było niezawinione. Prezes Zarządu PFRON wyjaśnił, że SODiR funkcjonuje w sposób zapewniający monitorowanie działań wnioskodawcy dokonywanych za jego pośrednictwem. W wyniku sprawdzenia historii oraz podjętych przez Stronę działań w systemie stwierdził, że Strona utworzyła wniosek Wn-U-G za luty 2015 r. w dniu 17 marca 2015 r. W tym dniu wniosek otrzymał status "do edycji", ale faktycznie dokument został skutecznie wysłany 15 marca 2016 r. Wniosek Wn-U-G za styczeń 2016 r. Strona wypełniła i wprowadziła do systemu 12 lutego 2016 r., jednak faktycznie wysłała wniosek do PFRON dopiero 15 marca 2016 r. Organ I instancji wyjaśnił, że w przypadku skutecznego przekazania wniosku w formie dokumentu elektronicznego przez teletransmisję danych wnioskodawca pobiera drogą elektroniczną potwierdzenie wysłanego dokumentu. Informację zwrotną z systemu SODiR beneficjent otrzymuje bezpośrednio po poprawnej weryfikacji merytorycznej dokumentu przez SODiR w zakładce "Korespondencja". W ocenie Prezesa Zarządu PFRON Strona - dbając o własny interes - powinna po każdorazowym przesłaniu dokumentu deklarowaną formą wymiany danych sprawdzić, czy dokument został poprawnie zweryfikowany przez system. Stwierdził, że w zaistniałej sytuacji nie można uznać, że do naruszenia terminu do złożenia wniosku za luty 2015 i styczeń 2016 r. doszło bez winy wnioskodawcy. Strona nie zadbała bowiem o sprawdzenie, czy Fundusz poświadczył odbiór dokumentu elektronicznego, który wytworzyła. Po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu na złożenie wniosków o wypłatę refundacji składek na ubezpieczenia społeczne (Wn-U-G) za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. organ administracji stwierdził, że Skarżący nie dochował siedmiodniowego, nieprzywracalnego terminu do złożenia wniosków, a tym samym nie wypełnił przesłanki wskazanej w art. 58 § 2 k.p.a. Organ administracji stwierdził, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe złożenie wniosków ustała najpóźniej w dniu 12 lutego 2016 r. (dzień faktycznego złożenia formularzy Wn-U-G za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r.), a to oznacza, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał z dniem 19 lutego 2016 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do złożenia dokumentów Wn-U-G za ww. miesiące Skarżący złożył 15 marca 2016 r. W związku z powyższym, iż Strona nie dochowała siedmiodniowego terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu jego uwzględnienie nie jest dopuszczalne. Wyjaśnił również, że przywołane przez Skarżącego przyczyny uchybienia terminowi przekazania wniosków o refundację nie mają znaczenia dla sprawy, ponieważ przesłanki wymienione w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. muszą być spełnione łącznie. Odnosząc się do argumentów Skarżącego dotyczących jego choroby organ administracji zauważył, że w orzecznictwie sądów zarówno choroba, jak i przewlekła niedyspozycja zdrowotna, na którą powołują się wnioskujące strony, nie stanowią przesłanek usprawiedliwiających uchybienie terminowi, zwłaszcza, gdy wnioskodawcy nie uprawdopodobnią nagłego zdarzenia wystąpienia takiej choroby. Organ podkreślił, że o braku winy nie przesądza sam fakt problemów zdrowotnych. Po rozpoznaniu złożonego zażalenia Minister utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Podzielił ustalenia Prezesa Zarządu PFRON zgodnie z którymi Strona nie spełniła przesłanki z art. 58 § 2 k.p.a., ponieważ nie złożyła wniosków o przywrócenie terminu do wniesienia formularzy Wn-U-G za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. w terminie siedmiu dni liczonym od ustania przyczyny niedokonania czynności. Po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosków Wn-U-G za luty 2015 r. oraz styczeń 2016 r. Minister stwierdził, że przedstawione przez Stronę wyjaśnienia dotyczące choroby, słabej znajomości komputera oraz wieku nie spełniają przesłanki zawartej w art. 58 § 1 k.p.a., tj. braku winy. Odnosząc się do wyjaśnień Strony dotyczących zlecenia synowi (będącemu jednocześnie pracownikiem) obowiązku wysłania wniosków o refundację Minister przypomniał, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, skutki podejmowanych działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym w dniu (...) kwietnia 2018 r. Strona wniosła skargę na postanowienie Ministra z (...) marca 2018 r. W skardze zarzuciła, że PFRON nie poinformował jej o błędzie, który popełniła składając wnioski elektronicznie, choć podczas wcześniejszych kontaktów z PFRON, gdy wniosek został nieprawidłowo wypełniony, organ ten wzywał do jego uzupełnienia z podaniem pozycji, w której wystąpił błąd. W niniejszej sprawie, o tym, że wnioski mają status "do edycji" Skarżący dowiedział się dopiero podczas rozmowy z pracownikiem PFRON, do którego zadzwonił w sprawie braku refundacji. Podkreślił przy tym, że nikt go nie poinformował o możliwości złożenia prośby o przywrócenie terminu do złożenia wniosków Wn-U-G. "Chcąc ratować sytuację" Skarżący wysłał odręcznie sporządzone wnioski, a następnie otrzymał informację z PFRON, że zostały one złożone po terminie i brak jest podstaw do wypłaty refundacji. Dopiero w ponownej rozmowie z pracownikiem PFRON (10 marca 2017 r.) został pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia Wn-U-G. Z prawa tego skorzystał wysyłając prośbę o przywrócenie tego terminu w dniu 15 marca 2016 r., tj. z zachowaniem terminu do jej złożenia. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Skarga okazała się niezasadna. Na wstępie wskazać należy, że granicę sądowoadministracyjnej kontroli decyzji administracyjnej (postanowienia) wyznacza wyłącznie kryterium legalności rozumiane jako zgodność z powszechnie obowiązującym prawem, o czym stanowi art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) i tylko naruszenie tego prawa w procesie wydawania zaskarżonej decyzji (postanowienia) uzasadnia jej uchylenie, czyli wycofanie z obrotu prawnego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a"). W tym miejscu wskazać również należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia, skierowanie ich do rozpoznania w przywołanym trybie nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, na tej właśnie podstawie, sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy należy przypomnieć, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia osoba niepełnosprawna wykonująca działalność gospodarczą składa wniosek Wn-U-G w terminie do ostatniego dnia miesiąca, w którym upłynął termin do opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie § 9 rozporządzenia terminy do złożenia wniosku Wn-U-G i wniosku Wn-U-A przywraca się na prośbę wnioskodawcy, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Uzupełnieniem powołanych regulacji jest przepis art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zgodnie z którym uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swej winy w uchybieniu terminowi, wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu, dochowanie siedmiodniowego terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracalny termin. Należy dodać, że organy administracji prawidłowo podkreśliły, że wszystkie wymienione przesłanki winny być spełnione łącznie. Powodem odmowy przywrócenia terminu w rozpoznawanej sprawie było niespełnienie przesłanki wskazanej w art. 58 § 2 k.p.a., a więc złożenie prośby po upływie siedmiodniowego terminu od ustania przyczyny uniemożliwiającej złożenie wniosków o wypłatę refundacji za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. W przypadku wniosków o przywrócenie terminów do złożenia formularzy Wn-U-G za luty 2015 r. oraz styczeń 2016 r. organ administracji stwierdził, że Strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi było niezawinione. Sporna między stronami pozostaje zarówno kwestia uprawdopodobnienia przez Skarżącego braku winy w uchybieniu terminowi, jak również dokonana przez organ administracji ocena, iż w przypadku wniosków o przywrócenie terminów do złożenia formularzy Wn-U–G za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. Skarżący złożył je po upływie nieprzekraczalnego terminu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia wniosków o refundacje. W cenie Sądu organy prawidłowo orzekły, że Strona nieuprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosków o refundację za luty 2015 r. oraz styczeń 2016 r., co oznaczało odmowę przywrócenia terminu. Przypomnieć można, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (v. wyrok WSA w Warszawie z 29 marca 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1559/05, LEX nr 227785). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można więc mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i nie mogła zostać w inny sposób przezwyciężona. Powoływane przez Stronę okoliczności, w tym niewiedza w zakresie prawidłowego wypełnienia wniosków, brak wiedzy, że wnioski o refundację nie zostały faktycznie wysłane do PFRON, a także brak możliwości ich samodzielnego wypełnienia z powodów zdrowotnych nie mogą być rozpatrywane w kontekście należytej staranności Strony. Odnosząc się do wyjaśnień Skarżącego, że podczas wcześniejszych kontaktów z PFRON, gdy wniosek był nieprawidłowo wypełniony, organ ten wzywał do jego uzupełnienia z podaniem pozycji, w której wystąpił błąd, natomiast w niniejszej sprawie, o tym, że wnioski mają status "do edycji" Skarżący dowiedział się dopiero podczas rozmowy z pracownikiem PFRON wskazać należy, że niniejsza sprawa dotyczy sytuacji w której Strona w ogóle nie złożyła wniosków o refundację, ponieważ tak należy ocenić przypadek "przygotowania wniosku". Obowiązkiem organu nie było wzywanie Strony do złożenia wniosku w terminie, ponieważ jest to obowiązek Strony określony wprost w przepisach rozporządzenia (§ 6 rozporządzenia). Nie stanowi okoliczności wyłączającej winę Strony zlecenie wysłania formularzy synowi, który faktycznie powierzonych czynności nie wykonał. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, skutki podejmowanych działań i zaniechań obciążają mocodawcę, który ponosi konsekwencje braku należytej staranności osoby, przez którą działa. Sąd podziela pogląd organów administracji, że osoba działająca na zlecenie strony zachowując obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy nie powinna bezkrytycznie przyjąć, że wniosek został wysłany, jeśli nie pobrała z systemu SODiR potwierdzenia na tę okoliczność. Korzystając z elektronicznej formy wysyłania wniosku (...) należy dołożyć należytej staranności w zakresie obsługi SODiR, w przeciwnym razie można skorzystać z alternatywnej formy wysłania wniosku przewidzianej w art. 26c ust. 1a, tj. przekazania wniosku w formie dokumentu pisemnego za pośrednictwem np. poczty. Wobec powyższego powierzenie przez Stronę innej osobie (tu: synowi) dokonania czynności wysłania wniosków Wn-U-G i uchybienie przez tę osobę terminowi złożenia wniosków obciążają Skarżącego. Sąd podziela również ustalenia organów administracji w zakresie uznania, że wnioski o przywrócenie terminów do złożenia formularzy Wn-U–G za maj, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2015 r. Strona złożyła po upływie nieprzekraczalnego terminu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia wniosków o refundacje. Organ stwierdził, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w chwili złożenia wniosków w formie papierowej, tj. 12 lutego 2016 r., a więc siedmiodniowy termin do złożenia wniosku upłynął 19 lutego 2016 r. Ponieważ wnioski o przywrócenie terminu Strona złożyła 15 marca 2016 r. organy administracji prawidłowo uznały, że Skarżący nie spełnił przesłanki wskazanej w art. 58 § 2 k.p.a. Tym samym Sąd nie podziela argumentacji Skarżącego, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia wniosków o refundacje ustała z dniem uzyskania przez niego informacji o możliwości składania prośby o przywrócenie terminu. Skarżący już w lutym 2016 r. dowiedział się, że wnioski o refundację nie zostały wysłane i uczynił zadość tej czynności w dniu 19 lutego 2016 r. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.