V SA/Wa 653/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Protokolant - spec. Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2008 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – dalej: Prezes ZUS - odmówił E. S. przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie należności z tytułu składek. Powyższe postanowienie Prezes ZUS wydał na podstawie następującego stanu faktycznego: Decyzją z [...] stycznia 2007 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami na ubezpieczenie zdrowotne oraz odmówił umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Decyzja została przesłana na wskazany we wniosku adres oraz uznana za doręczoną w trybie zastępczym, tj. poprzez podwójne awizo pozostawione w dniach 19 i 26 stycznia 2007 r. Pismem z 14 czerwca 2007 r. wnioskodawczyni zwróciła się do Zakładu o przesłanie jej wszelkiej korespondencji w sprawie wyjaśniając, iż z uwagi na długotrwały pobyt w szpitalu nie była w stanie jej odbierać. W odpowiedzi – pismem z 20 czerwca 2007 r. – Zakład przesłał stronie prawomocną decyzję z [...] stycznia 2007 r. oraz pisma w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wnioskiem z 25 czerwca 2007 r. E. S. wystąpiła o przywrócenie terminu oraz jednocześnie o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia zaległych składek. Wyjaśniła, iż od 13 lutego do 20 kwietnia 2007 r. przebywała w szpitalu, gdzie nie poruszała się (nie chodziła). Również po opuszczeniu szpitala jej stan zdrowia był ciężki i miała kłopoty z poruszaniem się. W związku z tym nie była w stanie odbierać korespondencji ani udzielać odpowiedzi Zakładowi. Decyzją z [...] lipca 2007 r. nr [...] organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję wskazując, iż organ miał obowiązek w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z [...] maja 2008 r. ZUS odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji nr [...] z [...].01.2007 r. przysługiwało stronie prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. decyzji. Mimo podwójnego awizowania w dniach 19.01.2007 r. i 26.01.2007 r. decyzja nie została odebrana i zwrócona przez pocztę do ZUS dnia 7.02.2009 r. W oparciu o wyjaśnienia E. S. ustalono, że do szpitala została przyjęta 13 lutego 2007 r. na podstawie skierowania z 7.02.2007 r., zatem dopiero od tego dnia przebywała poza miejscem zamieszkania. Wniosek o przywrócenie terminu z jednoczesnym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie zadłużenia wpłynął 27.06.2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po ponownym przeanalizowaniu sprawy nie znalazł przesłanek do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie. W dniu 17 lipca 2008 r. E. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. postanowienie Prezesa ZUS z [...] maja 2008 r. Oddalając skargę na to rozstrzygnięcie Sąd I instancji stwierdził, że ocena legalności odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy opiera się przede wszystkim na zbadaniu czy prawidłowo organ administracyjny uznał, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 § 1 k.p.a., a także czy strona dochowała terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Sąd stwierdził, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, w terminie przewidzianym przez prawo, jak również dopełniła czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin, natomiast nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. WSA wskazał, że decyzję organu I instancji w przedmiocie umorzenia należności doręczono skarżącej w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 2 lutego 2007 r., co oznacza, że 14-dniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał 16 lutego 2007 r. Z kolei wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został złożony 27 czerwca 2007 r. Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego odnośnie braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Prawidłowo bowiem – według Sądu – ZUS uznał, iż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy. Z treści wniosku nie wynika, że dopełnienie obowiązku terminowego wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku Skarżącej było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W ocenie Sądu przeszkody takiej nie stanowi fakt, iż skarżąca jest przewlekle chora i ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Z uwagi na treść przedstawionego przez stronę zaświadczenia lekarskiego, dokumentującego pobyt skarżącej w szpitalu w dniach od 13 lutego 2009 r. do 20 kwietnia 2007 r., zasadnie – zdaniem Sądu – organ orzekając w sprawie przyjął, iż skarżąca przebywała poza miejscem zamieszkania dopiero od dnia 13 lutego 2007 r., natomiast przesyłkę zawierającą decyzję organu I instancji awizowano dnia 19 i 26 stycznia 2009 r. i zwrócono do ZUS z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie" w dniu 5 lutego 2007 r. Stwierdzono, że Skarżąca nie wykazała za pomocą tego dowodu, aby charakter jej choroby uniemożliwiał jej terminowe nadanie na poczcie pisma procesowego (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W ocenie Sądu organ słusznie podniósł, powołując się na orzecznictwo NSA, że wskazane zaświadczenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej osobiście lub przez domownika. Choroba strony mogłaby być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą niezachowanie terminu tylko wówczas, gdyby rzeczywiście uniemożliwiała stronie podjęcie czynności procesowej, a przy tym strona nie miałaby możliwości skorzystania z pomocy domownika lub rodziny, czy też innych osób. WSA wskazał też, że stosownie do treści art. 83b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zm.) ZUS winien wydać decyzję, a nie postanowienie. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W wyniku wniesionej skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 11 lutego 2011r. uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy uznał, że zarzut skargi kasacyjnej, iż okolicznościach tej sprawy wadliwie zastosowano art. 58§ 1 k.p.a. jest usprawiedliwiony. Podkreślił, że stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, natomiast fakt choroby skarżącej i jej pobyt w szpitalu w dniach 13 lutego – 20 kwietnia 2007r. podważa stanowisko Sądu I instancji, że organ trafnie przyjął, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w dokonaniu osobiście czynności procesowej w tym czasie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. Sąd któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa tylko jeżeli stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stany faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez NSA oraz, jeżeli po wydaniu orzeczenia NSA zmieni się stan prawny. Żaden z tych przypadków nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Dlatego też należy stwierdzić, że z niespornego, ustalonego stanu faktycznego wynika, iż doręczenie decyzji z [...] stycznia 2007r. nastąpiło w trybie zastępczym, określonym w art. 44 k.p.a., co oznacza, że w rzeczywistości skarżącej był nieznany fakt wydania decyzji ani jej treść. Zbieg dwóch okoliczności – tzn. fikcja doręczenia skarżącej decyzji oraz jej pobyt w szpitalu nie pozwalają przyjąć, iż w tych warunkach strona mogła czy to osobiście, czy przy pomocy innych osób dokonać w terminie czynności wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że organ wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2008r. naruszył przepis art. 58§1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy wniosku skarżącej o przywrócenie terminu organ weźmie pod uwagę wyrażony wyżej pogląd. Z tych też przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c należało orzec jak w wyroku.