V SA/Wa 655/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 października 2017 r. sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie) z dnia ... lutego 2017 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wznowienie postępowania egzekucyjnego; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez R.S. (dalej: Skarżący) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wznowienie postępowania egzekucyjnego. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W piśmie z dnia [...].08.2016 r., Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. Inspektorat w O. o wznowienie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Skarżący zarzucił, że ww. tytuły wykonawcze nie zostały mu nigdy przedłożone i dopiero na jego wniosek przedstawiono mu zawiadomienia w sprawie zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego, w których wskazano numery tytułów wykonawczych oraz okresy których dotyczą. Jednocześnie wskazał na brak doręczenia upomnień oraz zawiadomień o zajęciach. Podkreślił, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu i nie miał możliwości obrony swoich praw co uzasadnia wznowienie postępowania. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. postanowieniem z dnia [...].12.2016 r. nr [...] na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia ww. postępowań. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący wnosił zarzuty do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, co skutkowało umorzeniem postępowań egzekucyjnych. Wyjaśnił, że z uwagi na powyższe Zakład dokonał zwrotu wyegzekwowanych kwot, tym samym zakończono kwestię prowadzonego podwójnie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie poinformował, że należności objęte tytułami wykonawczymi wystawionymi w latach 1992 - 1994 zostały przedawnione i umorzone, a więc nie są wymagalne i nie podlegają dochodzeniu. Nie godząc się z treścią wydanego rozstrzygnięcia, Skarżący wniósł zażalenie. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...].02.2017 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazując, iż jest ono prawidłowe. Jednocześnie zaznaczył, iż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia w zasadzie nie wskazuje braku podstaw do wszczęcia postępowania, a sprowadza się do oceny zasadności samego wniosku i wykazania, że twierdzenia Skarżącego o braku jego udziału w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych nie znajdują uzasadnienia. Jednakże sama sentencja zaskarżonego postanowienia nie budzi zastrzeżeń. Organ zaznaczył, że wniosek Skarżącego dotyczył wznowienia postępowań egzekucyjnych, a nie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem na które służy zażalenie lub zakończonego postanowieniem ostatecznym. Mając na uwadze powyższe wyjaśnił że na podstawie art. 145 k.p.a. postępowanie administracyjne może zostać wznowione jeżeli w jego wyniku zostało wydane: * postanowienie na które służy zażalenie (art. 126 k.p.a.), * ostateczna decyzja administracyjna (czyli taka od której nie służy odwołanie ani wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy). Wobec powyższego nie było podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W. z dnia [...].12.2016 r. Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił naruszenie: art. 7 w zw. z art. 8, art. 9, art. 10, art. 13, art. 104, art. 107 k.p.a. oraz art. 70 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie wskazał że Organ nie wziął pod uwagę wznowienia postępowania egzekucyjnego, pomimo wskazania przez wnioskodawcę w zażaleniu możliwości popełnienia przestępstwa w zaskarżonym postępowaniu egzekucyjnym, przez częściowe zniszczenie, oraz przywłaszczenie ukradzionych z jego domu ruchomości przez pracowników Urzędu Skarbowego w O. i bez ich zwrotu, lub poinformowania wnioskodawcy - gdzie zarachowano uzyskaną należność z ich sprzedaży. Podniósł także naruszenie art. 145 § 1 w związku z ust. 2 k.p.a. przez nie nakazanie organowi I instancji wznowienia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Organ potrzymał przedstawioną dotychczas argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] Oddział w W., którym postanowiono odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] sierpnia 2016 r. o wznowienie postępowań egzekucyjnych. Należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.); dalej: "u.p.e.a.", jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 17 § 1 u.p.e.a. stanowi, że o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Stosownie do art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie zaś z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy w powyższym kontekście zauważyć, iż art. 145 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 126 k.p.a. przepisy art. 145–152 k.p.a. stosuje się odpowiednio do postanowień, od których przysługuje zażalenie oraz do postanowień określonych w art. 134, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 k.p.a., wydaje się postanowienie. Istnieje zatem dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniami zaskarżalnymi zażaleniem oraz stwierdzającymi niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zatem instytucja wznowienia postępowania nie będzie dotyczyć postępowań, które nie kończą się wydaniem aktu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie, pismem z [...] sierpnia 2016 r. skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniósł o wznowienie postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych [...] z uwagi na brak udziału w postępowaniu. Należy wskazać, iż w rozpoznawanym przypadku skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania nie powołał się na dokumenty uprawniające do wznowienia postępowania tj. nie wskazał żadnych numerów postanowień ostatecznych. Wyjaśnić bowiem należy, iż tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym, warunkującym wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wystawienie tytułu wykonawczego jest czynnością wierzyciela o charakterze materialno-technicznym, a nie postanowieniem organu egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 514/07, publ. CBOSA dostępna na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Środkiem obrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wskazane w art. 33 u.p.e.a., a nie zażalenie na tytuł wykonawczy. Zasadnie zatem przyjęły organy orzekające w sprawie, iż zaistniały inne uzasadnione przyczyny, które przesądziły o zastosowaniu art. 61a § 1 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazujących na naruszenie przepisów k.p.a. z uwagi na fakt, że organy administracji nie prowadziły postępowania zmierzającego do wyjaśnienia istoty sprawy wskazać należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego ma charakter formalny, a nie merytoryczny. Dlatego też, organ przed wydaniem tego postanowienia nie tylko nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, ale także nie prowadzi postępowania administracyjnego. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Bezzasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 k.p.a. Jak już bowiem wskazano do formalnych kwestii badanych przez organ należy również sprawdzenie, czy co do zasady istnieje możliwość wznowienia postępowania ze względu na istnienie ostatecznego orzeczenia, co do którego można byłoby przeprowadzić badanie w zakresie istnienia jego wady związanej z mającą miejsce ustawową przesłanką wznowienia. W przedmiotowej sprawie takie orzeczenie nie istniało a organ nie badał sprawy merytorycznie, zatem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Podsumowując żaden z zarzutów skargi nie był tego rodzaju, by przekonać sąd do konieczności usunięcia kontrolowanego postanowienia z obrotu prawnego. Mając powyższe na względzie, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.