V SA/Wa 66/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi G. "..." Sp. z o.o. z siedzibą w D. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... sierpnia 2013 r. nr ... w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej oddala skargę Rozstrzygnięciem zawartym w piśmie z dnia ... sierpnia 2013 r. znak: ... Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła przyznania pomocy G. "..." Sp. z o.o. w organizacji z/s w D. uznając, iż jej wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności zacytował treść przepisów § 10 ust 1 pkt 2, § 12 ust 1 i § 18 ust 6 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 139 poz. 883 ze zm.) oraz art. 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. jak i art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Następnie organ podkreślił, że w trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy złożonego przez G. "..." Sp. z o.o. w organizacji (...), w oparciu o posiadane informacje ustalono, że w ramach tego samego naboru, oprócz wniosku złożonego przez wyżej wymienioną spółkę, wnioski złożyły następujące podmioty: - G. "..." Sp. z o.o. w organizacji (...); - G. "..." Sp. z o.o. w organizacji (...). W wyniku analizy dokumentów i informacji zawartych w tych wnioskach stwierdzono następujące zależności, które dają podstawę odmowy przyznania pomocy: 1) G. "..." Sp. z o.o. oraz G. "..." Sp. z o.o. zostały zawiązane tego samego dnia, tj. ....04.2013 r. (ostatni dzień trwania naboru wniosków o przyznanie pomocy w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw"), natomiast G. "...." została zawiązana w dniu ....04.2013 r., umowami spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, sporządzonymi w formie aktów notarialnych w kancelarii Notarialnej przed tym samym notariuszem, 2) wszystkie spółki posiadają między innymi tych samych wspólników tj. [...] jest jednym ze wspólników w G. "..." oraz G."...". Udziały w tych spółkach są równe i niepodzielne i wynoszą dla wszystkich wyżej wymienionych wspólników (z wyjątkiem [...] - ....% udziałów) po ...% udziałów. W związku z powyższym ww. osoby mają w G. "..." oraz G."..." łącznie ...% udziałów, w G. "..." ...% udziałów co pozwala im podczas działania łącznie na sprawowanie kontroli nad ww. spółkami, 3) ponadto z dostarczonych umów spółek wynika, iż [...] oraz ... są uprzywilejowani w zakresie dywidendy tzn. przysługuje im prawo do wypłaty dywidendy w wysokości połowę wyższej niż dywidenda przypadająca na udział zwykły, co oznacza, iż dochody z działalności spółek w większości trafią do ww. osób, 4) w każdej ze spółek powołany jest dwuosobowy Zarząd Spółki składający się ze wspólników, w którym funkcję wiceprezesa sprawuje ..., 5) ... został ustanowiony pełnomocnikiem do reprezentowania wszystkich wyżej wymienionych spółek, 6) W G. "..." oraz G. "..." funkcję prezesa pełni ..., 7) ... (znak sprawy ...), ... (znak sprawy ...) oraz ... (znak sprawy ...) również złożyli wnioski o przyznanie pomocy jako osoby fizyczne. Ponadto ... będąca wspólnikiem G. "..." również złożyła wniosek o przyznanie pomocy (znak sprawy ...), 8) G. "..." oraz G. "..." wskazują jako miejsce siedziby adres: D., natomiast G. "..." wskazuje jako miejsce siedziby adres: ..., 9) dwa spośród wymienionych wyżej podmiotów zamierzają prowadzić pokrewny rodzaj działalności objęty kodem PKD 47.11.Z. Ponadto wszystkie trzy wyżej wymienione podmioty w swych umowach spółek mają ten sam, zakres działalności (tj. te same kody PKD), 10) dwa spośród wyżej wymienionych podmiotów (G. "..." oraz G. "..." zamierzają realizować inwestycję polegającą na budowie budynku handlowego, 11) wysokość planowanych kosztów realizacji operacji, w przypadku G. "..." oraz G. "..." jest identyczna, 12) wnioskowana kwota pomocy, o którą ubiegają się wszystkie wyżej wymienione spółki wynosi ... zł. W ocenie organu z przedstawionych powyżej danych wynikają powiązania osobowe pomiędzy w/w. przedsiębiorstwami, a pomimo oczywistych powiązań osobowych występujących we wszystkich trzech wnioskach, wnioski o przyznanie pomocy złożone przez poszczególne Spółki są wnioskami złożonymi przez odrębne podmioty. Zatem powołanie tych Spółek ma na celu obejście przepisów dotyczących limitu wnioskowanej kwoty pomocy przypadającego na jednego beneficjenta w okresie trwania Programu, który zgodnie z przepisem § 12 ust 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia wynosi ... tyś zł. Dzięki powołaniu trzech odrębnych podmiotów mogłyby one otrzymać łącznie ... zł, a zatem trzykrotnie więcej, niż gdyby o pomoc ubiegał się jeden podmiot. W związku z powyższym stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z tworzeniem sztucznych warunków w celu uzyskania nienależnego wsparcia, w wyniku obejścia kryteriów dostępu do pomocy w ramach Programu w zakresie maksymalnego limitu pomocy dla jednego wnioskodawcy. Mając na uwadze przepis art. 4 ust 8 Rozporządzenia (UE) nr 65/2011, wprowadzający zakaz "dokonywania płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia" oraz przepis art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r. mówiący, iż "Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści", odmówiono przyznania pomocy. Ponadto zauważono, że zgodnie z art. 5 Kodeksu Cywilnego nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Przywołano także treść art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu Cywilnego. W związku z powyższym na podstawie § 18 ust 6 w świetle § 12 ust 1 i § 10 ust 2 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych (...) Agencja odmówiła przyznania pomocy. Wyżej opisane rozstrzygnięcie zaskarżyła G. "..." z/s w D. zarzucając mu: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. - art. 22 ust 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich przez przyjęcie, iż nie są spełnione warunki przyznania pomocy. - § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 w zw. z art. 4 ust 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. w zw. z art. 4 ust 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, poprzez bezpodstawne uznanie, iż skarżąca działając z G. "..." i G."..." stworzyła sztuczne warunki w celu obejścia § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 lipca 2008 r. w sprawie (...). - art. 5 i 58 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego poprzez bezpodstawne zastosowanie przepisów prawa cywilnego do sprawy o charakterze administracyjnym i bezzasadne przyjęcie, że skarżący, składając wniosek, wykorzystał swoje prawa w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego oraz dokonał czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy. Podnosząc powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., iż organ oparł się pozaprawnych przesłankach takich jak zawiązanie spółki na trzy dni przed końcem bądź w ostatnim dniu naboru wniosków o przyznanie pomocy, sporządzenie aktu notarialnego przed tym samym notariuszem, ubieganie się przez osoby fizyczne o przyznanie pomocy w ramach innego, niezwiązanego z działaniem "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" programem, ustanowienie pełnomocnikiem uprawnionym do reprezentacji spółek tej samej osoby fizycznej, posiadanie przez spółki tożsamych kodów działalności PKD (mimo, iż wnioski o dofinansowanie projektu dotyczą różnych inwestycji realizowanych w odmiennych lokalizacjach), ubieganie się przez spółki o maksymalną kwotę pomocy. Niezależnie od powyższego, stanowisko organu charakteryzuje się bardzo płytką analizą stanu faktycznego. Organ de facto skupił się na ustaleniu sposobu reprezentacji przedsiębiorstw oraz ich adresu. W ocenie skarżącego w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy bezpodstawne jest twierdzenie organu o wytworzeniu przez skarżącą sztucznych warunków w celu uzyskania wnioskowanego wsparcia. Organ nie uzasadnił bowiem swojego stanowiska w tej kwestii, a materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na wyciągniecie takich wniosków. Zarówno w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, jak i w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie znajduje się wskazanie czy organ rozpatrując niniejszą sprawę kierował się zaleceniami Komisji 2003/361/WE z dnia 6 maja 2003 r. dotyczącego definicji małych i średnich przedsiębiorstw. Skarżący nie wie czy zaklasyfikowano go jako przedsiębiorstwo partnerskie lub powiązane, czy uznano że prowadzi swoją działalność lub część swojej działalności na tym samym rynku właściwym lub na rynkach sąsiednich. Zdaniem skarżącego trudno uznać, iż wystarczające było ograniczenie się przez organ do stwierdzenia, że dwa podmioty mają tożsamy adres siedziby (...) zaś trzeci podmiot wskazuje jako adres siedziby .... Nie można uznać, iż podmioty posiadają ten sam rynek/obszar działania ze względu na ten sam adres. Skarżone rozstrzygnięcie nie zawiera również wskazania, iż organ zbadał rodzaj i treść prowadzonej działalności gospodarczej - jaki jest przedmiot działalności wnioskodawcy, do kogo skierowana jest działalność spółek (czyli jaki jest ich rynek). Skarżąca jest zdania, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi zależność dotycząca zarówno miejsca realizacji inwestycji, jak i jej zakresu. Inwestycje planowane przez grupy producenckie realizowane będą w różnych lokalizacjach, a środki pozyskane zostaną na różne projekty. Z zestawienia wszystkich trzech wniosków wynika, że planowane przedsięwzięcia inwestycyjne są to odrębne i niezależne od siebie działania. Mimo, iż akta postępowania administracyjnego zawierały m.in. Ekonomiczny Plan Operacji w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia nie ma jakiejkolwiek analizy w tym zakresie. Zatem skarżąca uznaje, że organ nie ustalił stanu faktycznego w sprawie w sposób kompletny oraz nie uzasadnił w sposób dostateczny zaskarżonego rozstrzygnięcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Poza tym organ bezpodstawnie zastosował przepisy prawa cywilnego do sprawy o charakterze administracyjnym i bezzasadnie przyjął, że skarżący, składając wniosek, wykorzystał swoje prawa w sposób sprzeczny z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i zasadami współżycia społecznego oraz dokonał czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Sąd rozpoznając skargę w granicach sprawy zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą. Zobligowany jest do przeprowadzenia kontroli legalności objętych skargą decyzji i postępowań prowadzących do wydania tychże w celu sprawdzenia, czy nie doszło do naruszeń prawa powodujących potrzebę wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Badając skargę wg. powyższych kryteriów Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego w trybie art. 22 ust 3 ustawy z dn. 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 64, poz. 427 ze zm.) stanowi § 12 ust 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 17 lipca 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Zgodnie z jego treścią pomoc jest przyznawana i wypłacana do wysokości limitu, który w okresie realizacji Programu wynosi na jednego beneficjenta ... tys. zł. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, zauważyć należy, że Agencja odmówiła przyznania pomocy powołując się na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 10 ust 2 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 4 ust 8 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. oraz art. 4 ust 3 rozporządzenia Rady WE nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. Wyżej przywołane przepisy stanowią, że: 1. pomoc jest przyznawana jeżeli zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu oraz przepisach odrębnych których regulacje dotyczą realizacji operacji (§ 10 ust 2 pkt 1 w/w rozporządzenia); 2. nie naruszając przepisów szczegółowych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia (art. 4 ust 8 w/w rozporządzenia Komisji UE); 3. działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nie przyznania lub wycofania korzyści (art. 4 ust 3 w/w rozporządzenia Rady WE). W tym miejscu nie od rzeczy będzie przypomnienie, że organ nie ma obowiązku wzywania wnioskodawcy do usunięcia nieprawidłowości w złożonym wniosku (§ 18 ust 1 i ust 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 17 lipca 2008 r.) jeśli zachodzą (tak jak w sprawie niniejszej) niebudzące wątpliwości przesłanki nieprzyznania pomocy (§ 18 ust 6 ww. rozporządzenia). W ocenie Sądu takie okoliczności istotnie zaistniały, a organ wykazuje ich istnienie w pkt. 1-12 uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Omawia w nich także powiązania pomiędzy podmiotami tamże wymienionymi oraz ich związki personalne jak i odnoszące się do przedmiotu oraz miejsca prowadzonych działalności. Złożone przez te podmioty wnioski oraz analiza ich treści doprowadziły do trafnej tezy organu, że planowane przedsięwzięcia miały na celu w istocie pozyskanie większej pomocy finansowej niż przewidziana przez prawodawcę dla jednego podmiotu. Powyższa teza była tym bardziej uprawniona, że w tym samym naborze wniosków w ramach tego samego działania złożyli swoje wnioski jako osoby fizyczne udziałowcy spółek "...", "..." oraz "...". W związku z tym przyjęcie przez organ, że nastąpiło sztuczne tworzenie warunków w celu uzyskania korzyści finansowej, co pozostaje w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i ma na celu ominięcie przepisów dotyczących górnego limitu przyznawanej pomocy, jest w pełni zasadne. Zasadnie zatem organ uznał, iż powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 4 pkt 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich, zgodnie z którym działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskaniu tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, jak i art. 4 ust 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia. Środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z 23.12.1995). Stosownie do ww. rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Aplikowanie o pomoc w sprawie niniejszej należy więc postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. W takiej sytuacji następuje naruszenie § 12 cyt. rozporządzenia z dn. 17 lipca 2008 r., którego celem jest umożliwienie uzyskania środków pomocowych jak największej liczbie podmiotów spełniających wymogi prawne, a nie grupie podmiotów powiązanych ze sobą oraz planujących wykonać jedno kompleksowe przedsięwzięcie. Sąd zauważa, że powołanie się na przepisy art. 5 i 58 kodeksu cywilnego, jako uzasadnienie odmowy przyznania pomocy jest oczywiście błędne, bowiem w tego rodzaju sprawach, jako podlegających sferze prawa administracyjnego, przepisy prawa cywilnego nie mają zastosowania. Jednak ten błąd nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia, które Sąd uznaje za w pełni prawidłowe. Jeśli chodzi o zarzuty skarżącej naruszenia pozostałych (wymienionych w skardze) przepisów prawa, to tutejszy Sąd uznaje je za bezzasadne. Przepisy te nie zostały w toku postępowania administracyjnego naruszone, a przemawia za tym logiczna i przekonująca argumentacja organu przedstawiona na tle prawidłowo i wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego sprawy. Sąd w pełni argumentację tą podziela. Podstawą wyroku jest art. 151 p.p.s.a.