V SA/Wa 661/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Asesor WSA - Andrzej Kania (spr.), Protokolant - Beata Bińkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2005 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich Oddala skargę; W dniu 3 lutego 2004 r. strona złożyła wniosek do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w trybie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Jako uzasadnienie wniosku strona podała pomoc w działalności konspiracyjnej, która według załączonych do wniosku dokumentów (w szczególności zeznań świadków) przejawiała się pomocą partyzantom w przenoszeniu (przewożeniu) broni a także przekazywaniu żywności jeńcom przebywającym w obozie przejściowym w Z.. Pismem z 26 stycznia 2004 r. Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych Zarząd Wojewódzki w W., odmówił stronie udzielenia, rekomendacji dla wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z [...] lutego 2005 r., Nr [...] odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyjaśnił, że strona nie udokumentowała podstaw atrybutów służby w podziemnej organizacji wojskowej, a mianowicie złożenia przysięgi wojskowej, posiadania stopnia wojskowego oraz stałego przydziału organizacyjnego. Strona nie przedstawia również rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej. Po rozpoznaniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z [...] listopada 2004 r., Nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lutego 2004 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że udzielanie pomocy partyzantom przez 8 - letnie dziecko nie może być utożsamiane z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach wojskowych i organizacjach w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Organ nie wykluczył, że strona pomagała organizacji konspiracyjnej. Między uczestnikami ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruchu oporu występuje różnica. Pomoc była świadczona dobrowolnie i okazjonalnie, nie była rozliczana według zasad dyscypliny wojskowej. W skardze na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie uprawnień kombatanckich. Zarzucił że w decyzji przez pomyłkę wskazano imię ojca: W. gdy prawidłowym imieniem jest S.. Podał, iż jest kandydatem do Koła Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych oraz, że uczestniczy w uroczystościach rocznicowych. Podtrzymał swe wcześniejsze twierdzenia o pomocy w działalności konspiracyjnej - w zakresie przekazywania żywności jeńcom w obozie w Z. oraz pomocy w przenoszeniu (przewożeniu) i przechowywaniu broni. Skarżący podał ponadto, że w czasie stanu wojennego spaleniu uległ jego dom w miejscowości M. oraz zgłosił świadków tego zdarzenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił powołując się na obowiązującą w ZWZ-AK instrukcję gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., iż zainteresowany jako 8-letnie dziecko nie mógł składać przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji wojskowej. W piśmie procesowym z 7 marca 2005 r. skarżący dodatkowo podniósł, iż jego pomoc w działalności konspiracyjnej obejmowała także lata 1944-1947 tj. okres walk z bandami UPA, w którym miał już 12 lat. Przybyły na rozprawę pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz podniósł, iż w okresie drugiej wojny światowej na terenie Polski znanym faktem jest walka dzieci na terenie Warszawy i na terenie Zamojszczyzny. Oświadczył również, iż wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków wymienione w skardze winny być przeprowadzone po uchyleniu zaskarżonej decyzji w toku postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153 poz. 1270) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle tych przepisów, zbadania przez Sąd wymaga kwestia czy zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami cytowanej wyżej ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ze zm.) a także przepisami procedury administracyjnej. Oceniając decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w omówionym zakresie, Sąd nie stwierdził aby została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które stanowiłoby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przepisy ustaw z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach stosuje się m.in. do osób, które pełniły służbę w polskich podziemnych formacjach wojskowych i organizacjach, w tym działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, a także osób, które pełniły służbę w polskich podziemnych formacjach wojskowych lub organizacjach niepodległościowych na terytorium Państwa Polskiego, jeżeli były to formacje lub organizacje stawiające sobie za cel niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej (art. 1 ust. 2 pkt 3 i 5 cyt. ustawy). Organ orzekający zasadnie stwierdził, że skarżący, urodzony w dniu [...] stycznia 1935 r., nie wykazał aby jako 8 - letnie dziecko pełnił służbę w Armii Krajowej. Istotną w tym zakresie jest obowiązującą w ZWZ-AK instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r., zgodnie z którą dziecko nie mogło składać przysięgi i być członkiem podziemnej organizacji wojskowej. Przedmiotem oceny organu orzekającego były oświadczenia świadków a także stanowisko przedstawiane przez skarżącego. Przekonanie, iż skarżący nie pełnił służby w Armii Krajowej, organ orzekający uzasadnił w sposób wyczerpujący i logiczny. Dokonana w tej sytuacji ocena materiału dowodowego jest zgodna z zasadami swobodnej oceny dowodów i nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ orzekający nie wykluczył, że skarżący pomagał organizacji konspiracyjnej co jednak nie może być utożsamione z pełnieniem służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach (Armii Krajowej). Oświadczenia świadków zawarte w aktach administracyjnych nie potwierdzają pełnienia przez skarżącego służby w Armii Krajowej. Również sam skarżący w toku postępowania administracyjnego a następnie postępowania sądowego nie wskazuje okoliczności uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich. Pełnienie służby w ruchu oporu było tożsame z prowadzeniem w sposób zorganizowany i systematyczny działalności skierowanej przeciwko okupantowi. W zasadniczej postaci było zorganizowaną formą walki w ramach oddziałów partyzanckich utworzonych na wzór wojskowy i stosujących dyscyplinę wojskową. Mogło sprowadzać się także do wykonywania wyłącznie czynności usługowych, np. zaopatrzeniowych lub związanych ze zbieraniem informacji, zawsze jednak było uzależnione od przynależności od do określonej formacji, wyrażającej się w przyporządkowaniu służbowym, wyznaczeniu służbowego stanowiska i wykonywaniu zakreślonych czynności (por. wyrok NSA z 5 lipca 2001 r. V SA 3291/2000 r., wyrok NSA z 12 sierpnia 1993 r. SA/Wr 243/93). Pomoc żywnościowa osobom przebywającym w obozie przejściowym w Z. a nawet, nie zakwestionowana przez organ administracyjny, pomoc przy przenoszeniu (przewożeniu) czy przechowywaniu broni nie mogą być utożsamiane z pełnieniem służby w Armii Krajowej. Pomaganie uczestnikom oporu było działaniem, które zasługuje na społeczny szacunek ale nie stanowi samo w sobie podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Między uczestnikiem ruchu oporu a osobą działającą na rzecz ruch oporu istnieje zasadnicza różnica. W tym drugim przypadku chodzi o cenną ale świadczona dobrowolnie i okazjonalnie pomoc organizacjom ruchu oporu, która nie była wymuszona ani rozliczana według dyscypliny obowiązującej żołnierzy ugrupowań konspiracyjnych. Nawet zatem w sytuacji dania wiary skarżącemu, iż pomagał uczestnikom ruchu oporu, to doraźne wykonywanie wskazanych przez skarżącego czynności nie może być uznane za równoznaczne z przyjęciem do organizacji w charakterze członka konspiracyjnych sił zbrojnych. Natomiast przytoczony w skardze fakt spalenia w 1981 r. domu usytuowanego w miejscowości M., jako nie mogący warunkować przyznania uprawnień w trybie ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatanckich, pozostaje w ocenie Sądu, bez istotnego znaczenia dla rozpatrywanej sprawy. Również omyłkowe wskazanie w zaskarżonej decyzji imienia ojca skarżącego - jako nie mające istotnego wpływu na wynik sprawy - nie daje podstaw do uwzględnienia skargi. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.