V SA/Wa 662/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. - Agnieszka Małyszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. S. na informację zawartą w piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych oddala skargę. Przedmiotem skargi K. S. (dalej: Skarżący lub Strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest odmowa przyznania przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR, Agencja lub organ) pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zawarta w piśmie z [...] września 2014 r. Rozstrzygnięcie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżący w dniu [...] kwietnia 2013 r. złożył do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniosek o przyznanie pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z [...] września 2014r., nr [...] Agencja na podstawie § 14 ust. 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2014r., poz. 298, dalej: rozporządzenie) odmówiła przyznania wnioskowanej pomocy. Organ rozpoznając sprawę wskazał, że dwukrotnie wzywał Skarżącego oraz dwukrotnie przedłużał mu termin do dostarczenia określonych dokumentów i poprawienia wniosku. Jednakże do dnia 8 sierpnia 2014r. (ostatni dzień terminu do uzupełnienia wniosku) wniosek Strony zawierał braki, które były podstawą odmowy przyznania pomocy. Organ również wyjaśnił, że Strona w dniu 18 sierpnia 2014r. dostarczyła dokumenty, które jednak zostały złożone po wyznaczonym terminie i w związku z tym nie mogły zostać uwzględnione w ocenie wniosku o przyznanie pomocy. W wyniku rozpoznania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, Agencja pismem z [...] grudnia 2014r. stwierdziła, że nie doszło do naruszenia prawa przez ARiMR. W uzasadnieniu organ wskazał, że na dzień 8 sierpnia 2014 r. Strona złożyła jedynie część dokumentów/wyjaśnień. Pozostałe uzupełnienia do wniosku o przyznanie pomocy zostały złożone w dniu 18 sierpnia 2014 r., tj. 10 dni po upływie wyznaczonego terminu. W związku z powyższym Agencja z uwagi na brak kompletności i poprawności wniosku o przyznanie pomocy pismem z [...] września 2014 r. odmówiła przyznania pomocy. Organ potwierdził, że pomimo szczegółowych wezwań do uzupełnienia/złożenia poprawnych dokumentów/ złożenia wyjaśnień zawartych w pismach z 8 maja 2014 r. oraz z 12 czerwca 2014 r., złożony przez Skarżącego wniosek o przyznanie pomocy nie był kompletny. Odnosząc się do poszczególnych braków i błędów stanowiących podstawę odmowy przyznania pomocy, organ zauważył w odniesieniu do pkt 1 pisma z 29 września 2014 r., że w: a) pkt 2 wniosku o przyznanie pomocy Strona nie wskazała, czy wniosek składany jest przez osoby wspólnie wnioskujące. b) pkt 13.1.1 wniosku "Powierzchnia gospodarstwa (w ha UR)" Skarżący wpisał nieprawidłową powierzchnię 11,14 ha, niezgodną z kolumną nr 10 tabeli III.A. "Informacja o powierzchni działek ewidencyjnych (...)", gdzie suma powierzchni użytków rolnych wynosiła 11,66 ha. Prawidłowo dokumentacja w tym zakresie została złożona dopiero po dniu 8 sierpnia 2014 r. c) pkt 20.4 wniosku "Operacja realizowana na obszarach w gospodarstwie, którym co najmniej 50% użytków rolnych położonych jest na obszarach ONW (...)" Strona zaznaczyła nieprawidłową odpowiedź "NIE". Zgodnie z tabelą III.A. "Informacja o powierzchni działek ewidencyjnych (...)", 100% użytków rolnych na których gospodaruje Strona położona jest na obszarach ONW. Prawidłowo dokumentacja w tym zakresie została złożona dopiero po dniu 8 sierpnia 2014 r. Natomiast w ocenie organu rozpoznającego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zarzut ARiMR w zakresie nieprawidłowego wypełnienia części VI. "Zestawienie rzeczowo- finansowe operacji" był nie zasadny, gdyż w tym zakresie brak było dwukrotnego wezwania do poprawy ww. zestawienia. Jednakże w ocenie ARiMR powyższe uchybienie, z uwagi na pozostałe braki w dokumentacji wniosku, nie ma wpływu na podtrzymanie stanowiska o odmowie przyznanie pomocy. ARiMR wskazała także, w odniesieniu do pozostałych braków, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o przyznanie pomocy: "Kopia dokumentu tożsamości powinna być potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji, podmiot, który wydał dokument lub notariusza." Prawidłowo potwierdzony dokument tożsamości (dowód osobisty) został złożony przez Stronę dopiero po dniu 8 sierpnia 2014r. Obowiązek dostarczenia ww. dokumentu wynika z § 13 ust. 2 pkt 9 w zw. z § 13 ust. 3 rozporządzenia. Dodatkowo Agencja stwierdziła, że do pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie pomocy Skarżący załączył aneks z 14 kwietnia 2013 r. do umowy dzierżawy z 1 grudnia 2005 r., dotyczący działek nr [...]. Dlatego też Strona została wezwana do dostarczenia umowy dzierżawy z 1 grudnia 2005 r. Ostatecznie Strona dostarczyła kopię umowy z 12 czerwca 2006r. dotyczącą działek nr [...], która nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem w sposób właściwy. Obowiązek dostarczenia ww. dokumentu wynika z § 13 ust. 2 pkt 17 w zw. z § 13 ust. 3 rozporządzenia. Agencja zauważyła również, że nawet gdyby uzupełnienia nadane w dniu 18 sierpnia 2014 r. uznać za złożone w terminie, to nadal są one niepoprawne, a wniosek o przyznanie pomocy jest niekompletny, pomimo dwukrotnego i szczegółowego wezwania Strony do jego uzupełnienia. Pismem z 6 stycznia 2015r. Skarżący złożył skargę na odmowę przyznania pomocy, wnosząc o pozytywne odniesienie się przez Sąd do jego prośby zawartej w odwołaniu. Skarżący wyjaśnił, że jego odwołanie nie zawierało sugestii, iż ARiMR naruszyła prawo, zawierało natomiast prośbę o zaniechanie przez Agencję nieadekwatnie restrykcyjnego traktowania nieterminowego dostarczenia przeze niego uzupełnień w dokumentacji, które wynikło z technicznej pomyłki, a nie ze złej woli. Wskazał, że kara, jaką poniesie za tę nieprawidłowość jest niewspółmiernie wysoka w stosunku do wagi tych dokumentów (autoryzowana kopia dowodu osobistego i umowy dzierżawy). Podkreślić, że terminy składania poprawek zbiegły się z terminem zbioru owoców borówki czyli bardzo intensywnej pracy fizycznej i organizacyjnej, trwającej nierzadko 20 godzin na dobę. W takich okolicznościach nie trudno było popełnić błąd w kompletowaniu dokumentów. Dodatkowo poinformował o strukturze swojego gospodarstwa, osobach w nim zatrudnionych i ich sytuacji materialnej, a także konieczności ciągłego inwestowania w to gospodarstwo. W odpowiedzi na skargę Agencja wniosła o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) lub w przypadku nieuwzględnienia wniosku o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i to na dzień wydania decyzji. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. Rozważając w tym kontekście argumenty przedstawione w skardze, stwierdzić należy, że są one bezzasadne. W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi i wskazać, że jest on nie zasadny. Skarżący bowiem wskazał wprost na numer rozstrzygnięcia, które kwestionuje, tj. [...]. Wyraził również swoje niezadowolenie z tego rozstrzygnięcia i złożył skargę w wymaganym terminie. Zatem w ocenie Sądu pismo Skarżącego wyczerpało wszelkie znamiona skargi na rozstrzygnięcie zawarte w piśmie z [...] września 2014r. To, że Strona powołała także nr i datę pisma organu stanowiącego odpowiedź na wezwanie do usunięcia prawa, nie upoważniało Sądu w kontekście treści skargi do jej odrzucenia. W związku z powyższym Sąd potraktował pismo Strony, jako skargę na pismo Agencji z [...] września 2014r. Na wstępie trzeba zaznaczyć, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób prawidłowy. Skarżący obecnie nie kwestionuje konieczności dokonania uzupełnień, czy też dokonania przez niego tych uzupełnień po terminie. Strona jedynie wskazuje, że mimo, iż złożyła uzupełnienia wniosku po terminie, to rozstrzygnięcie organu jest niewspółmierne do wagi jego uchybienia. Ogólne zasady dotycząc przyznawania pomocy w zakresie działania zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U.UE L nr 277, s. 1 ze zm., dalej: rozporządzenie 1698/2005) oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. UE L nr 368, s. 15, ze zm.). Warunki oraz tryb przyznania pomocy finansowej w zakresie działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" reguluje rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, wydane w oparciu o delegację ustawową, a mianowicie art. 29 ust. 1pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013r., poz. 173 ze zm., dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju) W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju, pomoc jest przyznawana na wniosek, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju wniosek o przyznanie pomocy oraz wniosek o płatność w ramach działań objętych programem składa się na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym przez podmiot wdrażający. Wraz z formularzem została opracowana instrukcja wypełniania wniosku. Zakres informacji koniecznych do umieszczenia w treści wniosku został określony przepisem § 13 ust. 1 rozporządzenia. Natomiast w § 13 ust. 2 rozporządzenia szczegółowo wskazano na dokumenty, które winny być złożone wraz z wnioskiem. I tak przykładowo do wniosku o przyznanie pomocy dołącza się: 9) kopię dokumentu tożsamości - w przypadku gdy wnioskodawcą jest osoba fizyczna albo wspólnik spółki cywilnej będący osobą fizyczną; 17) kopię dokumentu albo kopie dokumentów potwierdzających posiadanie samoistne lub zależne gospodarstwa, w którym będzie realizowana operacja, przy czym w przypadku posiadania samoistnego nieruchomości, dla której księga wieczysta jest prowadzona w systemie informatycznym, o którym mowa w art. 251 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361, z późn. zm.), jest wystarczające podanie numeru księgi wieczystej; Natomiast w myśl § 13 ust. 3 rozporządzenia kopie dokumentów załącza się w formie kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub podmiot, który wydał dokument, lub notariusza, z tym że kopie, o których mowa w ust. 2 pkt 5, 25 i 26, mogą być potwierdzone przez wnioskodawcę. Postępowanie do przyznania pomocy finansowej w przypadku tego działania prowadzone jest z wyłączeniem stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, z pewnymi wyjątkami (art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju). Oznacza to, że organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzeć cały materiał dowodowy złożony przez Stronę. To Strona jest zobowiązana przedstawić dowody i wyjaśnienia (art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju). Organ tylko na żądanie Strony jest zobowiązany do niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie stronie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy o wspieraniu rozwoju). Ustawodawca w przepisach wykonawczych – w § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia przewidział działania organu z urzędu. Polegają one na sprawdzeniu czy wniosek został złożony w terminie, czy wniosek zawiera określone informacje i czy dołączono do niego określone dokumenty. W przypadku stwierdzenia określonych braków innych niż wskazane w § 14 ust. 1, 2 rozporządzenia organ wzywa stronę do ich uzupełnienia bądź złożenia wyjaśnień w terminie 21 dni od dnia doręczenia wezwania. Wezwanie może być ponowione. Powyższe przepisy były podstawą działania organu. Działania te były prawidłowe. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że złożony przez Skarżącego wniosek o przyznanie pomocy w dacie jego złożenie nie był kompletny. Dlatego też Skarżący został wezwany pismem z 8 maja 2014r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie określonych dokumentów, wyjaśnień i uzupełnień. Trzeba również zauważyć, że mimo złożonych uzupełnień wniosek nadal był niekompletny. W związku z tym zasadnie ponownie Skarżący został wezwany pismem z 12 czerwca 2014r. m.in. do zaznaczenia pkt 2, poprawienia zgodnie z kolumną 10 tabeli nr III.A. pkt 13.1.1. oraz poprawienia pkt 20.4 (organ wyjaśnił, że z wykazu działek wynika, że tereny ONW stanowią przynajmniej 50%). Ponadto Agencja ponownie zażądała nadesłania kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez notariusza (lub podmiot który wydał dokument) lub pracownika ARiMR: dowodu osobistego oraz umowy dzierżawy i wszystkich ewentualnych aneksów dotyczących działek [...]. Powyższe uzupełninia były wymagane art. 24 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju w związku z § 13 ust. 1 oraz § 13 ust. 2 pkt 9 i 17 rozporządzenia. Obecnie nie jest przedmiotem sporu, że Strona nie dokonała powyższych uzupełnień, mimo dwukrotnego przedłużenia terminu, do wyznaczonego na dzień 8 sierpnia 2014r. terminu. Słusznie organ wyjaśnił powołując się na cytowany wyżej § 13 ust. 3 rozporządzenia, że dokumenty w formie kopii winny być potwierdzone za zgodność z oryginałem w sposób wskazany w tym przepisie. Skarżący natomiast do dnia dzisiejszego nie złożył umowy dzierżawy z 1 grudnia 2005r. - w jakiejkolwiek formie (kopia, oryginał) - o której mowa w zawartym w dniu 14 kwietnia 2013r. aneksie do tej umowy. Ostatecznie Skarżący dostarczył kopię umowy z 12 czerwca 2006 r. dzierżawy działek nr [...] (patrz karta 161-162 oraz zapis w pkt 7 na karcie 168 akt administracyjnych), która nie została potwierdzona za zgodność z oryginałem przez pracownika ARiMR, podmiot, który wydał dokument lub notariusza za zgodność z oryginałem. Co więcej Skarżący w żaden sposób, mimo ciążącego na nim ciężaru dowodu, nie wyjaśnił powyższych rozbieżności dotyczących zawartych umów dzierżawy i aneksów dotyczących działek nr [...]. Zatem brak jest informacji dotyczącej umowy z 1 grudnia 2005r., do której odnosi się aneks z 14 kwietnia 2013r. Ponadto Strona również do dnia dzisiejszego nie wypełniła pkt nr 2 wniosku, tj. czy wniosek składany jest przez osoby wspólnie wnioskujące. W związku z powyższym już tylko z tych dwóch przyczyny wniosek o przyznanie pomocy jest niekompletny - pomimo dwukrotnego wezwania sformułowanego na podstawie § 14 ust. 3 i § 14 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia – i zasadnie organ odmówił przyznania pomocy. Słusznie bowiem zauważył NSA w Warszawie w wyroku z 23 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1405/11, że w przypadku gdy chociaż jeden z braków pomimo otrzymania ponownego wezwania do ich usunięcia nie został przez wnioskodawcę usunięty (nie usunął wszystkich braków w terminie), stanowi to podstawę do odmowy przyznania pomocy. Odnosząc się do pozostałych braków, które Strona uzupełniła w dniu 18 sierpnia 2014r., a więc po terminie wyznaczony przez organ, to także prawidłowe było stanowisko Agencji, że uzupełnienie braków po wyznaczonym terminie powoduje, że uzupełnienia te nie mogły zostać uwzględnione w trakcie weryfikacji wniosku o przyznanie pomocy. Nie mogły także zostać uwzględniona w toku rozpoznawania wezwania do usunięcia naruszenia prawa, gdyż w tym postępowaniu sprawdza się jedynie prawidłowość postępowania, którego wynikiem była odmowa przyznania pomocy. W tym postepowaniu nie uwzględnia się natomiast nowych dowodów, czy też wyjaśnień. Należy podkreślić, że Skarżący miał wiedzę o konsekwencjach nie uzupełnienia wniosku, po dwukrotnym wezwaniu, gdyż o tych konsekwencjach został poinformowany w piśmie z 12 czerwca 2014r. stanowiącym drugie wezwanie. Ponadto w tym miejscu trzeba zauważyć, że zarówno Instrukcja wypełniania wniosku, jak i wysyłane do Skarżącego wezwania w powyższym zakresie były jasne i czytelne. Sąd powyżej już wyjaśnił, że warunki do przyznania pomocy zostały wskazane w rozporządzeniu i jednym z koniecznych do spełnienia warunków do otrzymania pomocy jest złożenie uzupełnień w wyznaczonym terminie. W myśl bowiem § 14 ust. 5 rozporządzenia jeżeli wnioskodawca, pomimo ponownego wezwania do usunięcia braków, nie usunął wszystkich braków w terminie, Agencja nie przyznaje pomocy. Przepis art. 22 ust. 3 ustawy, dotyczący odmowy przyznania pomocy, stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, w formie pisemnej, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Mając powyższe na uwadze Agencja nie ma swobody w wydaniu rozstrzygnięcia. W wypadku stwierdzenia, że wniosek na wyznaczoną datę jest nadal niekompletny organ ma obowiązek odmówić przyznania pomocy, co też w sprawie prawidłowo uczynił. Wszystkie uzupełnienia były wymagane przepisami powszechnie obowiązującymi i w żaden sposób nie można stwierdzić, że mają one charakter nieistotny. Skarżącemu dwukrotnie przedłużano termin na uzupełnienie tych braków i to brak staranności w prowadzeniu własnych spraw doprowadził do negatywnego dla Strony rozstrzygnięcia. Pomijając fakt, że w sprawie wniosek do dnia dzisiejszego jest niekompletny, to należy podkreślić, że Agencja w żaden sposób nie mogła uwzględnić dokumentów złożonych po terminie, gdyż byłoby to sprzeczne z cytowanym wyżej § 14 ust 5 rozporządzenia, a także z zasadą równości wobec prawa. Organ nie może czynić jakiegokolwiek wyjątku dla jakiegokolwiek wnioskodawcy, gdyż środki finansowe są ograniczone i wielu wnioskodawców się o nie stara. Pominięcie przez organ terminu w którym wnioskodawca składa uzupełnienie mogłoby spowodować, że wniosek innego beneficjenta uzupełniony w wymaganym terminie i kompletny zostałby pozbawiony pomocy. Trzeba również zauważyć, że postępowanie w sprawie przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych" prowadzone było na wniosek o przyznanie pomocy, w którym to wniosku Strona złożyła oświadczenie o znajomości przepisów rozporządzenia oraz wymagania uszczegółowione w Instrukcji. Oznacza to, iż składając wniosek o przyznanie pomocy Skarżący potwierdził, iż posiada wiedzę dotyczącą przepisów prawnych mających zastosowanie do przyznawania pomocy, jak również wymagań opracowania dokumentacji aplikacyjnej, szczegółowo opisanych w Instrukcji. Reasumując, zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie okazało się prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały przesłanki zawarte w § 14 ust. 5 rozporządzenia. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.