V SA/Wa 664/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Asesor WSA - Joanna Gierak, Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. sprawy ze skargi F. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne , ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia 10 maja 2007 r. uzupełnionym pismem z dnia 8 czerwca 2007 r. F. B. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. o umorzenie jego zadłużenia wobec ZUS-u. Uzasadniając swój wniosek powołał się na swoją trudną sytuację materialną. Podniósł również, iż często choruje a jego żona wymaga stałej opieki w związku z orzeczonym stopniem niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (zwany dalej: "Zakład") w punkcie I. odmówił umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanych przez płatnika na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a w punkcie II umorzył postępowanie w zakresie należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych tj. na ubezpieczenie społeczne za okres: [...]– [...]w kwocie 38.361,38 zł oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres: [...]– [...].w kwocie 13.936,85 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Zakład powołując się na treść art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 11, poz. 74 ze zm.), wyjaśnił, iż należności z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu z mocy prawa dlatego też postępowanie w zakresie tych składek zostało umorzone. Zakład powołał przepisy prawa, które umożliwiają umorzenie należności składkowych. Dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w oparciu o przedstawione przesłanki umorzenia należności składkowych Zakład stwierdził, iż nie zachodzą w sprawie okoliczności określone ww. przepisami prawa. Argumentując swoją ocenę Zakład podniósł tutaj m. in., iż zainteresowany pomimo obowiązku udowodnienia podnoszonych okoliczności nie wykazał, aby faktycznie ponosił jakieś koszty leczenia, natomiast orzeczenie o niepełnosprawności jego żony nie ma znaczenia dla sprawy bowiem orzeczenie to wydane została w roku bieżącym a więc kilka lat po powstaniu zadłużenia wnioskodawcy. Pismem z dnia 7 września 2007 r. F. B. zwrócił się Zakładu o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. Wskazał przyczyny powstania jego zaległości wobec Zakładu oraz przedstawił swoja sytuację materialną i zdrowotną. Podkreślił, iż jego obecny stan majątkowy oraz obecny stan zdrowia jego i żony powoduje, że nie ma on żadnych możliwości, aby spłacić należności Zakładu z tytułu zaległych składek. Odnosząc się do okoliczności zatajenia faktu własności samochodu [...], wyjaśnił, iż samochód ten sprzedał w roku [...] za cenę 700 zł. Decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych reprezentujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznający sprawę jako organ II instancji, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu z [...] sierpnia 2007 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie przedstawiono stan faktyczny sprawy, który - poza okolicznością własności samochodu [...], co do której uznano wyjaśnienia wnioskodawcy - jest tożsamy z ustaleniami organu I instancji, oraz powołano treść przepisów odnoszących się do umorzenia przedmiotowych zaległości. Organ II instancji uznał, iż o braku przesłanek określonych przepisem art. 28 ust. 2 i 3 powoływanej ustawy świadczą takie okoliczności jak: współwłasność nieruchomości , wysokość zadłużenia przekraczającego koszty egzekucyjne, skuteczne prowadzenie egzekucji ze świadczenia emerytalnego oraz nie oddalenie przez Sąd wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie umorzenie postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.). Prezes Zakładu podkreślił również, iż składki, których dotyczy wniosek są składkami za ubezpieczonych, do których finansowania zainteresowany zobowiązany był jako płatnik składek, dlatego też brak jest możliwości umarzania na tej podstawie należności Zakładu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji powołując się na swoją bardzo ciężką sytuację. Wskazał, iż organ administracyjny nie odniósł się do jego obecnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie powtarzając dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej /art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269)/. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż sądy stosują środki określone w ustawie dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7 i 77 § 1 kpa organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący nie zebrał i nie rozważył całego materiału dowodowego sprawy. Przede wszystkim z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, naruszającego tym samym wymogi sprecyzowane w art. 107 § 3 kpa, nie wynika rzeczywista sytuacja życiowa skarżącego i jego żony. Brak ustaleń dotyczących rzeczywiście ponoszonych przez skarżącego kosztów utrzymana rodziny, z uwzględnieniem wydatków na mieszkanie, leczenie, opiekę, spłaty zadłużeń oraz zestawienia ich z ustalonymi dochodami nie pozwala na ocenę realnej sytuacji życiowej i finansowej skarżącego, która mogłaby stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Powyższe daje podstawę do postawienia organowi zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji, co narusza ustaloną w art. 80 kpa zasadę swobody w podejmowaniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwraca uwagę, iż jakkolwiek decyzje podejmowane przez organ mają charakter uznaniowy, muszą jednak odpowiadać realiom społecznym, przystawać do nich. Organ winien mieć na uwadze, by wydawane przez niego decyzje, w sytuacji konkretnej rodziny, nie tworzyły stanów w praktyce oderwanych od rzeczywistości. Wymaga tego sformułowana w art. 8 kpa zasada pozyskiwania zaufania obywatela. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien działać w granicach zakreślonych wypływająca z art. 80 kpa zasadą swobody w podejmowaniu decyzji równocześnie kierując się nałożonym w art. 77 § 1 kpa obowiązkiem wnikliwego i szczegółowego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co – zgodnie z art. 7 kpa - powinno doprowadzić do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie wymogami art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.