V SA/Wa 665/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R.M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowo-administracyjne, 2. zasądzić od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego R.M. kwotę 675 zł (sześćset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania R.M. od decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z/s w W. w dniu [...] sierpnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu [...] kwietnia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W. wpłynął wniosek o przyznanie R.M. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, zaś w dniu [...] września 2010 r. korekta ww. wniosku. W dniu [...] grudnia 2010 r. w gospodarstwie strony zostały przeprowadzone czynności kontrolne, w ramach których został sporządzony raport, w którym widnieją uwagi inspektorów terenowych, iż ze względu na grubą warstwę śniegu zalegającą na działkach rolnych oraz drogach, uniemożliwiającą przeprowadzenie kontroli metodą inspekcji terenowej, odstąpiono od pomiarów. Jednocześnie wskazano na przeprowadzenie kontroli uzupełniającej w lutym 2011 roku. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W., mając na uwadze powyższe, na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. przyznał R.M. płatność rolnośrodowiskową na rok 2010 w łącznej wysokości 106 262,40 zł. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta w dniu [...] kwietnia 2011 r. W dniu [...] maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w gospodarstwie strony w dniach [...]-[...] marca 2011 r. w zakresie weryfikacji działek rolnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2010, stwierdzający nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego. W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Po przeanalizowaniu całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z dnia [...] września 2011 r. uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. oraz przyznał R.M. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 83 777,36 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji administracyjnej, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Od powyższego R.M. nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował R.M. o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w kwocie 22.485,04 zł, stanowiącej różnicę między sumą płatności zrealizowaną na konto rolnika w dniu [...] kwietnia 2011 r. w związku z wydaną decyzją nr [...], a płatnością określoną w ostatecznej decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Następnie, zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r. R.M. został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych mu na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. W konsekwencji powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją Nr [...] ustalił R.M. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 22 485,04 zł. Uznając trafność powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że decyzja nr [...] z dnia 16 września 2011 r. uchylająca decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. i przyznająca płatność rolnośrodowiskową w niższej wysokości stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że strona zgodziła się na poczynione przez organ ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. Powyższe uzasadniało wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, a następnie wydanie w dniu [...] sierpnia 2013 r. decyzji nr [...] o ustaleniu R.M. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych. Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków ma miejsce niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W takim przypadku zadaniem Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to znaczy czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Organ odwoławczy przypomniał, że R.M. otrzymał protokół z przeprowadzonych w gospodarstwie w dniach [...]-[...] marca 2011 r. czynności kontrolnych, jednakże nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia do złożenia umotywowanych zastrzeżeń co do ustaleń zwartych w raporcie. Uznać zatem należy, iż beneficjent zaakceptował ustalenia poczynione przez inspektorów terenowych, skutkujące przyznaniem płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości. Nie mniej jednak Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR, mając na uwadze zarzuty strony wskazane w odwołaniu od decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., wystąpił z prośbą do Biura Kontroli na miejscu o weryfikację raportu o nr [...] z przeprowadzonych w gospodarstwie strony czynności kontrolnych w dniach [...]-[...] marca 2011 r. W odpowiedzi na powyższe, Kierownik Biura Kontroli pismem z dnia [...] października 2013 r. poinformował, iż w wyniku analizy wykonanych pomiarów oraz dodatkowej kontroli dokumentacji z zakresu realizowanego programu rolnośrodowiskowego, nie zostały znalezione jakiekolwiek fakty i dowody pozwalające podważyć wyniki kontroli. Organ podkreślił również, iż dawki zastosowanych przez R.M. nawozów mineralnych zostały przyjęte przez inspektorów terenowych zgodnie z zapisami w rejestrze na dzień kontroli. W przedmiotowym rejestrze zostały podane dawki nawozu w ilości zastosowania go na działkę, zaś w raporcie z czynności kontrolnych zostało dokonane przeliczenie dawki nawozu na 1 ha stwierdzonej powierzchni (stwierdzone nieprawidłowości w deklaracji powierzchni działek rolnych D, P, R, T, Y miały istotny wpływ na stwierdzoną ilość zastosowanego nawozu na 1 ha dla poszczególnych działek rolnych). Organ wyjaśnił nadto, iż R.M. składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 powinien podać powierzchnie działek rolnych zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie, nie zaś powierzchnie ustalone w oparciu o dane historyczne (wypis z rejestru gruntów, akt notarialny, księga wieczysta itp.), które uległy dezaktualizacji. Organ wskazał jednocześnie, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W. w zaskarżonej decyzji błędnie zinterpretował zapis art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009, rozważając przedawnienie zwrotu nienależnych płatności w terminie 10 lat pomiędzy wypłatą płatności a pierwszym powiadomieniem rolnika o nieuzasadnionym charakterze tej płatności oraz 4 lat w przypadku działania beneficjenta w dobrej wierze, bowiem na podstawie art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Zdaniem organu II instancji wobec powyższego, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje działanie beneficjenta w dobrej czy też złej wierze. Organ przypomniał jednocześnie, że w rozpatrywanej sprawie, płatność rolnośrodowiskowa za rok 2010 przekazana na rachunek bankowy R.M. w dniu [...] kwietnia 2011 r. nie wynikała z pomyłki ARiMR. Płatność w tej wysokości została przekazana na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. W dniu wydania przedmiotowej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie był w posiadaniu protokołu z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniach [...]-[...] marca 2011 r., które to wykazały nieprawidłowości, skutkujące koniecznością zwrotu nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Fakt ten miał miejsce po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 i po realizacji przedmiotowych płatności na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów. Ponadto R.M. otrzymał protokół z ww. kontroli, do treści którego nie wniósł uwag. Uznać zatem należy, iż beneficjent zaakceptował ustalenia poczynione przez inspektorów terenowych, skutkujące zmniejszeniem przyznania płatności za rok 2010. W konkluzji organ stwierdził, że wskazana w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] z/s w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. kwota nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych na 2010 rok w wysokości 22 485,04 zł, jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r., jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył R.M. zarzucając jej naruszenie: I. Pkt. I ppkt. 2 oraz Pkt. III ust. 1 ppkt. 2 Załącznika nr 3 do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że po stronie skarżącego doszło do naruszenia zasad realizacji programu rolnośrodowiskowego w zakresie wskazanym w ww. przepisach. II. Art 107 k.p.a. z uwagi na brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji w zakresie, w jakim przyjęto w niej za dowiedzione naruszenie norm i wymogów określonych za pomocą kodów błędu L2 i S6. III. Art. 75 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wskazywanych przez stronę dowodów, potwierdzających, że wbrew stanowisku organu nie doszło do naruszeń wymienionych w pkt. II. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji oraz o stosowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł m.in., że twierdzenie organu zgodnie z którym miał w roku 2010 dokonać znacznego przenawożenia poszczególnych działek rolnych wchodzących w skład gospodarstwa jest całkowicie nieprawdziwe. Zdaniem skarżącego organ administracji nie wziął pod uwagę, że ilości nawozu wpisane do rejestru prowadzonych działań rolnośrodowiskowych zostały ustalone jako iloczyn ustawionej na maszynie rozrzucającej objętości nawozu na hektar oraz ilości hektarów, jakie według jego wiedzy miały poszczególne działki. W ocenie skarżącego naruszenia norm Kodeksu postępowania administracyjnego ze strony organu miało charakter rażący, dlatego zadaniem organu wydającego zaskarżoną decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, było z urzędu zbadać, czy nie doszło (przy wydaniu decyzji ustalającej wielkość płatności należnej) do naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności tejże decyzji. Skarżący przypomniał, że w toku postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji powoływał się na dowody, świadczące o tym, że wysnuty przez organ wniosek, o tym, że doszło do przenawożenia jest niezgodny z rzeczywistością. Wskazywał również błąd popełniony w rozumowaniu organu, na którym oparto krzywdzące wobec niego rozstrzygnięcie. Żadnego z dowodów, wskazujących na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, organ nie uwzględnił, naruszając tym samym art. 75 k.p.a. - mimo iż przemawiał za tym słuszny interes strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. W toku trwania postępowania sądowo-administracyjnego w sprawie niniejszej okazało się, iż Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie w dniu [...] sierpnia 2014 r. wydał decyzję nr [...] mocą której uchylił decyzję, która została zaskarżona w sprawie niniejszej jak i decyzję która ją poprzedzała. Taki stan rzeczy wynika w oczywisty sposób z treści pisma pełnomocnika organu z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] jak i z treści załącznika do tegoż pisma w postaci kopii decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Warszawie nr [...] z tego samego dnia. W związku z powyższym postępowanie w sprawie niniejszej stało się bezprzedmiotowe jako, że wobec uchylenia przez organ decyzji której dotyczy skarga (jak i decyzji utrzymanej nią w mocy) brak było przedmiotu zaskarżenia (na dzień orzekania przez Sąd). Mając powyższe na względzie Sąd postanowił o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania przed Sądem jest art. 201 § 1 p.p.s.a.