V SA/Wa 665/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2018r. sprawy ze skargi A. Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników; oddala skargę. Wnioskiem z dnia ... grudnia 2016 r., który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu ... grudnia 2016 r. A.Ł. wystąpił m.in. o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Decyzją z dnia ... grudnia 2016 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku o umorzenie należności: - składek w części finansowanej przez ubezpieczonych, - należności z tytułu składek na zatrudnionych pracowników w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W następstwie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej także jako: ZUS, organ) decyzją z dnia ... stycznia 2017 r. nr ... utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia ... grudnia 2016 r. nr ... . W jej uzasadnieniu wskazano, że w oparciu o art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Podkreślono jednocześnie, że na podstawie art. 30 ww. ustawy do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tejże ustawy co oznacza, że składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie mogą być umarzane. Decyzję z dnia ... stycznia 2017 r. nr ... zaskarżył A.Ł. zarzucając jej naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w postaci art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 963 z późn. zm.) o systemie ubezpieczeń społecznych, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji nr ... z dnia ... grudnia 2016 podczas gdy istniały przesłanki do jej uchylenia, 2. prawa materialnego poprzez jego niezastosowanie w postaci art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w przypadku gdy istniały przesłanki do umorzenia przedmiotowych zaległości z uwagi na choćby stan zdrowia Skarżącego uniemożliwiający mu pracę zarobkową. 3. prawa materialnego poprzez jego błędną interpretację w postaci art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych polegającą na przyjęciu, iż składek na ubezpieczenie społeczne w części finansowane przez ubezpieczonych nie mogą być umarzane, 4. prawa procesowego, a w szczególności art. 7 kpa poprzez nie podjęcie wszelkich kroków w celu niezbędnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a przez to nie wzięcie pod uwagę słusznego interesu Skarżącego, 5. prawa procesowego, a w szczególności art. 8 kpa poprzez brak działania w celu pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa spowodowany wydaniem decyzji bez wzięcia pod uwagę istotnych okoliczności, jakim w przypadku Skarżącego był jego stan zdrowia oraz niekorzystna sytuacja materialna, 6. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 15 k.p.a. poprzez brak poczynienia własnych ustaleń i poprzestanie na ustaleniach organu I instancji co narusza wyrażaną w ww. artykule zasadę dwuinstancyjności postępowania. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: 1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, 2. rozważenie uchylenia wcześniejszych aktów wydanych przez organ, 3. zasądzenie od strony przeciwnej kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w przedmiotowej sprawie według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 963) – dalej: u.s.u.s. oraz ustawy z dnia 14 czerwca 196 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. Jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej: k.p.a. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (art. 28 ust. 2 u.s.u.s.). Przy czym przesłanki całkowitej nieściągalności określone zostały w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. Ponadto zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umarzania tych składek określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 nr 141 poz. 1365). Natomiast zgodnie z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Zawarte w powyżej powołanym przepisie wyłączenie czyni prawnie niedopuszczalnym merytoryczne rozpoznanie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek (pracowników). W stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalnym jest w ogóle badanie istnienia przesłanek ich umorzenia, przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. oraz w § 3 powołanego wcześniej rozporządzenia wykonawczego z dnia 31 lipca 2007 r. Składki te są bowiem finansowane przez samych pracowników z których wynagrodzenia są one potrącane. Natomiast rolą pracodawcy w tym zakresie, jako płatnika jest bezwzględny obowiązek pobrania z przysługującego ubezpieczonym wynagrodzenia należnej części składki, a następnie jej odprowadzanie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Inaczej mówiąc, odnośnie składek finansowanych w części przez pracowników, pracodawca jest jedynie pośrednikiem pomiędzy ubezpieczonym a Zakładem, który nie ma prawa zatrzymać, jak i rozporządzać tymi składkami. Tym samym rola jaką pełni płatnik w zakresie składek finansowanych w części przez zatrudnionych pracowników wyklucza możliwość powoływania się pracodawcy na własną, trudną sytuacją majątkową, przemawiającą za zasadnością rezygnacji z egzekwowania składek, których ciężar de facto ponieśli ubezpieczeni. W takiej sytuacji, w przypadku stwierdzenia w toku prowadzonego postępowania, że wniosek strony o umorzenie zaległych składek dotyczy także składek w części finansowanych przez ubezpieczonych niebędącymi płatnikami składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a. (co miało miejsce w niniejszej sprawie), a w przypadku jego błędnego wszczęcia, do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Zgodnie bowiem z treścią art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przy czym w myśl art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy kpa przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, ZUS w tych przypadkach wydaje decyzję. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, iż żaden z zarzutów skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Odmowa wszczęcia postępowania odnosiła się bowiem wyłącznie do należności wskazanych w art. 30 u.s.u.s., nie zaś także do innych należności o umorzenie których skarżący wnosił. Wynika to wprost z treści rozstrzygnięcia ZUS z dnia ... grudnia 2016 r. oraz z jego uzasadnienia (zob. zd. 3 tegoż uzasadnienia). Podstawą wyroku był art. 151 p.p.s.a.