V SA/Wa 669/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, WSA - Danuta Dopierała, Protokolant - Anna Dawidowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi R. J.- [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dn.[...] stycznia 2006r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dn. [...] czerwca 2005r. nr [...] w części dotyczącej pouczenia. 4. uchyla postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od Decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w W. z dn. [...] czerwca 2005r. nr [...] w części dotyczącej pouczenia. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 216 § 1 w zw. z art. 217 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] , odmawiające firmie J. [...] przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] , w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] lipca 2003 r. oraz w dniu [...] sierpnia 2003 r. do Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. wpłynęły wnioski firmy J. [...] o zmianę klasyfikacji taryfowej importowanego towaru oraz zwrot uiszczonych należności celnych. Decyzjami z dnia [...] lutego 2005 r. organ celny zmienił klasyfikację importowanego towaru i zarządził zwrot cła. Następnie, wskazaną powyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W., działając na podstawie art. 85 § 1, art. 250 § 3, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia [...] maja 2005 r., odmówił naliczenia i zwrotu odsetek od zwróconych należności celnych. Przedmiotowa decyzja została doręczona Stronie w dniu [...] lipca 2005 r. Pismem z dnia [...] lipca 2005 r., nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] sierpnia 2005 r., firma J. [...] wniosła odwołanie od ww. decyzji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Następnie pismem z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, Strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż przedmiotowe odwołanie zostało wysłane z uchybieniem terminu do jego złożenia, który upływał [...] sierpnia 2005 r. Wyjaśniono, że korespondencja z firmy jest odbierana przez doręczyciela pocztowego trzy razy w tygodniu - na początku sierpnia miało to miejsce 1 i 3 dnia miesiąca. Pracownik Firmy, odpowiedzialny za wysyłkę korespondencji nie zauważył, że 14-dniowy termin mija [...] sierpnia. Pismo zostało złożone do wysyłki [...] sierpnia, jednakże doręczyciel odebrał je [...] sierpnia, co - w konsekwencji - spowodowało jednodniową zwłokę w wysyłce. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] , Dyrektor Izby Celnej w W., działając na podstawie art. 216 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania Strony od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 cyt. wyżej ustawy, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Ustalenie daty otrzymania decyzji, a następnie daty wniesienia odwołania ma istotne znaczenie dla bytu postępowania administracyjnego bowiem przesądza o możliwości merytorycznego rozpatrzenia sprawy oraz o charakterze przyszłego rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Strona otrzymała w dniu [...] lipca 2005 r., natomiast odwołanie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w W. w dniu [...] sierpnia 2005 r. (data stempla na kopercie), a więc z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia. W postanowieniu zawarto pouczenie, iż stosowanie do treści art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej, Strona niezadowolona z niniejszego postanowienia może wnieść zażalenie w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania. Następnie postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] , działając na podstawie art. 216 w zw. z art. 162 i art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005. W uzasadnieniu wskazał, iż pismem z dnia [...] września 2005 r. Strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumentując, iż uchybienie terminowi nastąpiło z powodu niedopatrzenia pracownika Firmy. Stosownie do postanowień art. 162 § 2 cyt. wyżej ustawy, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Ponadto jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powyższy przepis zawiera wymogi formalne podania o przywrócenie terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności przeterminowanej. Aby wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności był rozpatrzony pozytywnie, przesłanki wymienione w art. 162 Ordynacji podatkowej muszą być spełnione łącznie. Organ odwoławczy zaznaczył nadto, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Nadto, odwołanie Strony od decyzji z dnia [...] czerwca 2005 r. nosi datę [...] lipca 2005 r., czyli datę mieszczącą się w 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania, zaś wysłane zostało w dniu [...] sierpnia 2005 r.; natomiast wniosek o przywrócenie terminu z dnia [...] września 2005 r., wpłynął do Urzędu celnego w dniu [...] września 2005 r. W postanowieniu zawarto pouczenie o prawie Strony do wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania (art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej). W związku z rozpatrzeniem zażalenia Strony, postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] , działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ ponownie podkreślił, iż we wniosku z dnia [...] września 2005 r. Strona oświadczyła, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy pracownika Firmy. Zważywszy, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do wniesienia odwołania można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie dającej się przezwyciężyć, przedmiotowe postanowienie w pełni odpowiada prawu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie firma J. [...] wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lutego 2006 r. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a szczególności art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. nr 8, poz. 60 ze zm.). W ocenie Skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, iż firma nie dochowała 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 ww. ustawy, do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. "O uchybieniu terminu firma została poinformowana decyzją Urzędu i w przepisowym terminie złożyła odwołanie od tej decyzji. Tym samym został zachowany wymóg dochowania terminu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto zaznaczył, iż niewiedza pracownika Firmy odpowiedzialnego za wysyłkę korespondencji, co do okoliczności, że 14-dniowy termin upływa [...] sierpnia 2005 r., obciąża Stronę. Także brak odbioru korespondencji [...] sierpnia 2005 r. przez doręczyciela, w ocenie organu celnego, nie stanowi przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. W przedmiotowej sprawie uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z winy Strony. Nie zdołała Ona bowiem uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez Jej winy, a nadto nie dokonała wymaganych czynności, zgodnie z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli zgodności zaskarżonej decyzji (postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia we wskazanym zakresie należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od treści skargi (art. 134 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd zważył, iż stosownie do postanowień art. 73 § 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz.U. nr 68, poz. 622), do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12 oraz działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. W sprawie niniejszej bezsporna jest okoliczność, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. (doręczoną Stronie [...] lipca 2005 r. - k. 73 akt admin.), Naczelnik Urzędu Celnego w W. odmówił naliczenia i zwrotu odsetek od zwróconych uprzednio firmie J.[...] , należności celnych. Pismem z dnia [...] lipca 2005 r., Strona odwołała się od ww. decyzji. Stosownie do treści art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt administracyjnych, ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] sierpnia 2005 r., natomiast odwołanie Strony zostało nadane w Urzędzie pocztowym w dniu [...] sierpnia 2005 r. (stempel Urzędu pocztowego na kopercie - k. 74 akt admin.). Powyższe okoliczności, których Strona nota bene nie kwestionowała w toku postępowania administracyjnego - wskazują, iż odwołanie zostało wniesione z uchybieniem przewidzianego, 14-dniowego terminu. Bezsporna w sprawie niniejszej jest również okoliczność, iż pismem z dnia [...] września 2005 r., na podstawie art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa, Strona wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] czerwca 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W., powołując w podstawie prawnej art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania Strony od ww. decyzji. Następnie, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r., na podstawie art. 162 i art. 163 § 2 cyt. wyżej ustawy, organ odwoławczy odmówił Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. W ww. postanowieniach, powołując się na treść art. 236 § 2 ww. ustawy, pouczono Stronę o prawie do wniesienia zażalenia. W związku z zażaleniem Strony, zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r., Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy ww. postanowienie własne z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić należy, iż właściwość organów do orzekania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania została uregulowana expressis verbis w art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej. Stosownie bowiem do jego treści, w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Jak wynika z treści cyt. wyżej przepisu, postanowienia w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia są ostateczne. Art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej wprowadza bowiem wyjątek od zasady, że na postanowienia w sprawie przywrócenia terminu (również zatem na postanowienia o odmowie przywrócenia terminu), przysługują zażalenia (art. 163 § 3). Postanowienia, o których mowa w art. 163 § 2 przedmiotowej ustawy, są postanowieniami zamykającymi postępowanie, a zatem, w myśl art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na postanowienia te przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (B. Adamiak, Ordynacja podatkowa Komentarz 2004; Oficyna Wydawnicza Unimex, Wrocław 2004). Sąd zważył, iż w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r., odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, powołując się na treść art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył Stronę o prawie do wniesienia zażalenia od przedmiotowego postanowienia. Nadto, na skutek rozpatrzenia wniesionego przez Stronę zażalenia, organ odwoławczy wydał zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r. W świetle powyższego, mając na względzie, iż Dyrektor Izby Celnej dokonał w postępowaniu odwoławczym weryfikacji postanowienia ostatecznego (korzystającego z ochrony trwałości) uznać należy, iż zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2006 r., utrzymujące w mocy ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2006 r., wydane zostało bez podstawy prawnej, co wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i - stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy stanowi bowiem, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach (w sprawie niniejszej w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej). Wykazanie ww. przyczyny nieważności zaskarżonego postanowienia stanowi okoliczność przesądzającą treść niniejszego rozstrzygnięcia. Sąd nie mógł w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi ani oceniać w tym kontekście postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2006 r., ani też postanowienia z [...] stycznia 2006 r. odmawiającego Stronie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W.. Wyrokowanie zdeterminowane zostało bowiem omówionymi wyżej względami natury formalnoprawnej. Wskazać nadto należy, iż mając na względzie treść art. 134 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją (postanowieniem) z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego. Kontrola zgodności z prawem działania organów administracyjnych sprawowana przez sąd administracyjny w powiązaniu z obowiązkiem procesowej pomocy stronom w granicach art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, winna chronić stronę przed skutkami błędnych pouczeń. Jak już wyżej wskazano, w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji merytorycznej oraz w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2006 r. stwierdzającym uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył Stronę o prawie wniesienia zażalenia w trybie art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej. Na postanowienia ostateczne wydane trybie art. 163 § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, o czym była już mowa wyżej, przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że wydanie ww. postanowień, zawierających wadliwe pouczenia, doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania (art. 163 § 2, art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 217 § 1 pkt 6, art. 236 Ordynacji podatkowej) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowiło podstawę do uchylenia ww. postanowień w części dotyczącej pouczenia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.