V SA/Wa 67/12

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia ... listopada 2011 r. Nr ... w przedmiocie udzielenia wsparcia finansowego w sektorze owoców i warzyw postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący złożył wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i ... dzieci w wieku szkolnym. Posiada dom o pow. ... m ², szopę, garaż ... m² oraz nieruchomość rolną o pow. ... ha. Z prowadzonej działalności rolniczej uzyskuje dochody w wysokości ... zł miesięcznie, żona i dzieci nie pracują i nie pobierają zasiłku. Wydatki rodziny to: energia ... zł, składki KRUS ... zł, gaz ... zł, środki czystości – ... zł, wyżywienie – ... zł, opał – ... zł rata – ... zł. W dodatkowym oświadczeniu skarżący wskazał, iż uzyskuje dopłaty do gruntów rolnych, które za 2011 r. rok wyniosły ... zł. Skarżący nie posiada oszczędności pieniężnych. Z przedmiotów wartościowych skarżący posiada samochód osobowy z ... r. oraz samochód ciężarowy ... z ... r., które są wykorzystywane w prowadzonej działalności gospodarczej do przewozu ... . Jednocześnie skarżący poinformował, iż nie posiada stosownych dowodów potwierdzających wydatki w zakresie zakupu wyżywienia, ubrań, wydatków szkolnych, środków czystości, napraw samochodów itp. Skarżący nadesłał wyciąg z bankowego rachunku osobistego oraz firmowego, decyzje w sprawie przyznanych płatności do gruntów rolnych, zaświadczenie o posiadanych gruntach rolnych oraz kopie potwierdzenia opłat za energię (... zł), spłacanego kredytu (... zł), KRUS (... zł) oraz decyzję w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej za 2012 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składa się wpis od skargi w wysokości ... zł. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał braku środków na pokrycie kosztów postępowania. Zauważyć należy, iż skarżący prowadzi specjalistyczne gospodarstwo rolne (gospodarstwo rolno-ogrodnicze), które przynosi dochody zgodnie z PIT-7 z dnia .... 01.2012 r. w wysokości ... zł w skali roku. Z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania należało przyjąć, iż wnioskujący oraz jego rodzina nie należą do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto gospodarstwo rolne uzyskuje wsparcie w postaci dopłat do gruntów i upraw - rocznie ponad ... zł. Jednocześnie zauważyć należy, iż nadesłany dokument opłaty za energię elektryczną nie potwierdza okresu rozliczeniowego, a ponadto podana wysokość opłat za energię w wysokości ... zł miesięcznie budzi wątpliwości tak wysokiego zużycia energii w gospodarstwie domowym skarżącego. Mając powyższe na uwadze oraz doświadczenie życiowe przyjąć należało wydatek na energię w wysokości ... zł miesięcznie. Wskazać przy tym należy, iż jest to wydatek na gospodarstwo domowe, a nie wydatek związany z prowadzoną produkcją roślinną, gdzie określono dochody po uwzględnieniu nakładów na produkcję. Przyjęto również wydatki na zakup żywności ... zł, gazu - ... zł, środki czystości – ... zł, opału -... zł oraz składki KRUS –... zł (składka kwartalna). Ponadto należy wskazać, iż rozpoznając prawo pomocy brane są pod uwagę wyłącznie wydatki niezbędne dla utrzymania, do których nie można zaliczyć zobowiązań pieniężnych z tytułu zaciągniętych pożyczek czy kredytów. Nie można bowiem przyjąć jakoby takie zobowiązania miały charakter priorytetowy przed kosztami sądowymi. Jak to już prezentowano w orzecznictwie, strona która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). Zauważyć również należy, iż skarżący nie wyjaśnił z jakiego tytułu spłacany jest kredyt, którego miesięczna rata wynosi ... zł. Skarżący ujawnił w swoim oświadczeniu posiadanie majątku ruchomego w postaci m.in. dwóch samochodów. Nie można uznać za niezbędny koszt utrzymania wydatków związanych z zakupem i eksploatacją samochodu tj. rejestracją, naprawą, ubezpieczeniem itp. Wskazać bowiem należy, iż o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle posiadanie samochodu w przypadku osoby ubiegającej się o prawo pomocy standard ten przekracza. Samochody wykorzystywane natomiast w działalności gospodarczej generują koszty, które wpływają (obniżają) na wysokość dochodów do opodatkowania. Zauważyć również należy, iż z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż obroty na rachunku osobistym skarżącego w ciągu 3 miesięcy wyniosły ... zł, natomiast na rachunku firmowym ponad ... zł. Skarżący uzyskuje również zwroty z podatku VAT np. w dniu ....02.2012 r. w kwocie ... zł, w dniu ....03.2012 r. w kwocie ... zł. Podkreślić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych, o co wnosi w niniejszej sprawie skarżący, wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych kosztów. Wydatek tego rodzaju ma charakter publicznoprawny i może zostać zrealizowany tylko wtedy, gdy zostanie ustalone w sposób niewątpliwy, iż strona uczestnicząca w postępowaniu sądowym, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie finansowo podołać ciężarowi uiszczenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie, brak jest podstaw by takie ustalenie mogło zostać w sposób uzasadniony przyjęte. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.