V SA/Wa 674/09

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych; postanawia: - oddalić wniosek H. R. wnosząc skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2009r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 1 czerwca 2009r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną i dorosłym uczącym się synem (student), utrzymuje się z renty strukturalnej w wysokości 1650 złotych i dochodów żony z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2.000 złotych. Wskazał, iż obecnie spłaca kredyt hipoteczny w wysokości 744 złotych oraz płaci alimenty na przysposobionego syna w wysokości 300 złotych miesięcznie. Stwierdził także, iż jego dochody nie wystarczają na pokrycie kosztów leczenia, utrzymania dochodu i własne potrzeby, a koszty sądowe nie wynikają z jego winy i w związku z tym należy go z tych kosztów zwolnić. Oświadczył również, iż jest właścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni 1270 m2 i domu o powierzchni 124 m2. Innych nieruchomości, oszczędności pieniężnych i przedmiotów wartościowych nie posiada. Z akt administracyjnych wynika, iż skarżący 26 listopada 2004r. darował gospodarstwo rolne o powierzchni 6,66 ha synowi (k. 46-54 akt administracyjnych) w zamian za rentę strukturalną. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że omawiana instytucja, powinna być stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi wynosi, zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), 200 złotych. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę na fakt, iż rodzina skarżącego miesięcznie uzyskuje stałe dochody w łącznej wysokości 3.650 złotych. Z godnie z oświadczeniem wnioskodawcy z dochodów opłaca m.in. kredyt hipoteczny (rata miesięczna w wysokości 744 złotych) oraz alimenty w wysokości 300 złotych, ponadto utrzymuje syna, który jest na studiach. Porównując uzyskiwane dochody z ponoszonymi wydatkami oraz mając na uwadze, inne koszty (np. wyżywienia i lekarstw) nie można uznać, że poniesienie wydatku na koszty sądowe (w tym wpisu), wiązałoby się z uszczerbkiem w utrzymaniu koniecznym rodziny. Ponadto należy zauważyć, iż koszty kredytu nie mieszczą się w kategorii "wydatków niezbędnych do utrzymania". Zadłużenie w banku traktowane winno być, co najmniej na równi z obowiązkiem ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Dlatego też nie można uznać skarżącego za osobę, która nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący może wygospodarować z własnego budżetu kwotę 200 złotych niezbędną do opłacenia wpisu sądowego od skargi. W tym miejscu przywołać należy utrwalone już orzecznictwo, zgodnie z którym, strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Wnioskodawca winien zatem, jeżeli dysponuje jakimikolwiek zasobami majątkowymi, partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w tym postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.