V SA/Wa 674/17
WyrokWSA w Warszawie2017-05-11
Skład orzekający: Andrzej Kania, Krystyna Madalińska-Urbaniak, Jarosław Stopczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zawarcie umowy dzierżawy gruntu z posadowionym budynkiem magazynowym, bez żadnych urządzeń i wyposażenia, stanowi rozpoczęcie prac nad projektem w rozumieniu art. 2 pkt 23 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, uniemożliwiające przyznanie dofinansowania z uwagi na brak efektu zachęty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zawarcie umowy dzierżawy gruntu z posadowionym budynkiem magazynowym, bez urządzeń i wyposażenia, nie stanowi rozpoczęcia prac nad projektem w rozumieniu art. 2 pkt 23 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. Taka umowa nie jest nieodwracalnym zobowiązaniem, a grunt i hala mogą być wykorzystane na inne cele. Ponadto, umowa dzierżawy jest stosunkiem zobowiązaniowym możliwym do zmiany lub rozwiązania. W związku z tym, brak jest podstaw do uznania, że w przypadku projektu skarżącej nie wystąpił efekt zachęty, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój. Bank Gospodarstwa Krajowego (B) odrzucił wniosek na etapie oceny formalnej, uznając, że projekt został rozpoczęty przed złożeniem wniosku, co wyklucza efekt zachęty. Skarżąca wniosła protest, kwestionując ocenę. B. rozpatrzył protest, ale nie uwzględnił go, podtrzymując negatywną ocenę. Skarżąca złożyła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy wdrożeniowej i błędną wykładnię art. 6 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Zasądził od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. w C. na rozstrzygnięcie Banku Gospodarstwa Krajowego zawarte w piśmie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu: 1. stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Bank Gospodarstwa Krajowego; 2. zasądza od Banku Gospodarstwa Krajowego na rzecz A. w C. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi złożonej przez A. Sp. z o. o. Sp. komandytowa z siedzibą w C. (dalej: Skarżąca) jest rozstrzygnięcie B. (dalej: B.) zawarte w piśmie z [...] marca 2017r. nr [...] o nieuwzględnieniu protestu od oceny formalnej wniosku o dofinansowanie.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
Skarżąca wnioskiem nr [...] z [...] września 2016r. wystąpiła o dofinansowanie projektu pn. "[...]", zgłoszonego w konkursie przeprowadzonym w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój 2014 – 2020, III oś priorytetowa "Wsparcie innowacji w przedsiębiorstwach", Działanie 3.2 "Wsparcie wdrożeń wyników prac B + R", Poddziałanie 3.2.2 "Kredyt na innowacje technologiczne".
Pismem z [...] stycznia 2017r. B. poinformował skarżącą, że jej wniosek został odrzucony na etapie oceny formalnej, gdyż zobowiązanie związane z realizacją projektu (umowa dzierżawy) zaciągnięte zostało przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, zaś umowa nie ma charakteru warunkowego, o czym dodatkowo (ale nie wyłącznie) świadczy fakt, że obowiązek opłaty za czynsz dzierżawny nastąpił przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. W rezultacie organ uznał, że w przypadku rozpatrywanej inwestycji nie nastąpił efekt zachęty czyli sytuacja, gdy projekt zostanie rozpoczęty po dniu złożenia wniosku o dofinansowanie.
Skarżąca pismem z 10 lutego 2017r. wniosła protest od negatywnej oceny formalnej wniosku o dofinansowanie, domagając się stwierdzenia, że ocena projektu została przeprowadzona z naruszeniem prawa oraz o skierowanie projektu do właściwego etapu oceny. Podniosła, że organ pominął szereg informacji, wynikających wprost z wniosku o dofinansowanie, które wykluczały możliwość przyjęcia przez oceniających, iż projekt wnioskodawcy nie spełnia efektu zachęty. Wnosząca protest nie zgadza się z organem, że budowa hali rozpoczęła się przed złożeniem wniosku o dofinasowanie, a umowa dzierżawy nie zawiera warunku, zgodnie z którą wnioskodawca może się wycofać z realizacji umowy, w przypadku braku dofinansowania. Uważa, że organ nie skorzystał ze wskazówek co do wykładni pojęcia "rozpoczęcia prac" opublikowanych w dokumencie Komisji Europejskiej z marca 2016r. (wydanym w języku angielskim).
Skarżąca stoi na stanowisku, że samo zawarcie umowy dzierżawy terenu, na którym ma być realizowany projekt, przed dniem złożenia wniosku, nie stanowi o nieodwracalności inwestycji przedstawionej we wniosku. Spółka nie poniosła istotnych nakładów finansowych na realizację projektu, ani też projekt nie jest zagrożony na mocy postanowień umowy dzierżawy – stratą finansową, jeżeli nie zrealizuje inwestycji opisanej wnioskiem. W ocenie Skarżącej zobowiązanie do zapłaty czynszu miesięcznego za określony teren nie ma determinującego znaczenia ekonomicznego, ani nie stanowi nakładów na projekt. A samo podpisanie umowy dzierżawy nie daje podstawy do podjęcia przez wnioskodawcę jakichkolwiek prac związanych z projektem.
Po przeanalizowaniu protestu, B. pismem z [...] marca 2017r. nr [...] rozstrzygnął o nieuwzględnieniu protestu od oceny formalnej wniosku o dofinansowanie.
W rozstrzygnięciu wskazano, że wnioskodawca jednoznacznie podejmował działania zmierzające do realizacji przedmiotowego projektu pod inną marką, jeszcze na kilka miesięcy przed datą złożenia wniosku o dofinansowanie. Wynika to w ocenie organu, z następujących faktów:
1. inwestorem budowy hali była spółka P. i M., która wnioskowała o dofinasowanie projektu "[...] w Konkursie nr 1 (wniosek pozostał bez rozpatrzenia z uwagi na niedotrzymanie terminu uzupełnienia wniosku);
2. w dniu 3 grudnia 2015 r, dla budowy hali magazynowej został wydany Dziennik budowy nr [...], ostatnim wpisem w Dzienniku jest wpis kierownika budowy z 8 września 2016 r. informujący o zakończeniu budowy i gotowości obiektu do odbioru;
3. umowa spółki A. została podpisana w dniu 30 czerwca 2016 r., wpis do KRS nastąpił 16 sierpnia 2016 r. (komplementariuszem spółki jest A. sp. z o.o.; udziałowcami spółki są J.C. i K.K.;, komandytariuszami spółki są J. C. i K. K.);
4. podpisanie umowy dzierżawy nieruchomości nastąpiło w dniu 16 sierpnia 2016r. i stanowiło faktyczne przejęcie realizowanej przez P. i J. inwestycji przez wnioskodawcę i jednym z etapów realizacji projektu;
5. wniosek o dofinansowanie został złożony w dniu [...] września 2016r.
W ocenie B. powyższe świadczy o tym, że Wnioskodawca ubiegał się o możliwość uzyskania dodatkowego dofinansowania, które stanowiłaby dla niego opcję finansowana rozpoczętego już projektu (spółka P. i M. w ramach Konkursu 1), nie zaś motywację (zachętę) do wystąpienia o wnioskowaną pomoc przez "A." Sp. z o.o. Sp. komandytowa (Konkurs 2). Potwierdzają to także, jak podkreślił B. nakłady inwestycyjne projektu, które przewidują "przejęcie nieruchomości", oraz jej przystosowanie do realizacji projektu (hala produkcyjna /zmiana użytkowania/ - str. 30 Biznes planu złożonego przez Wnioskodawcę), a także zakup niezbędnych maszyn i urządzeń do produkcji estru metylowego kwasu tłuszczowego oraz wykonanie bazy magazynowej na surowiec i gotowe produkty (Biznes plan; str. 29 - Program inwestycyjny).
Organ wskazał ponadto na powiązania Wnioskodawcy ze spółką P. i M., poprzez fakt, że:
1. J.C. jest współwłaścicielem nieruchomości w C., która została wydzierżawiona Wnioskodawcy na podstawie umowy z 16 sierpnia 2016r.;
2. J.C. jest wspólnikiem w P. i M., która była inwestorem budowy hali magazynowej na nieruchomości należącej do J. i M.;
3. J.C. jest udziałowcem i prezesem zarządu spółki A. Sp. z o.o. komplementariusza spółki A. Sp. z o.o. Sp. k. oraz komandytariuszem w tej spółce;
4. Spółka A. Sp. z o.o. Sp. k. jest zarządzana jednoosobowo przez J.C.
Reasumując B. zauważył, że nie jest istotne, czy dany wnioskodawca rozpoczął realizację projektu przed datą złożenia wniosku świadomie (kierując się pewnym interesem gospodarczym), czy też nie miał świadomości konsekwencji swoich działań. Gdyż nawet niezawinione działania, powodujące naruszenie warunków statuowanych w art. 6 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. L 187/1 z 26.6.2014, dalej jako Rozporządzenie 651/2014), prowadzą do nie przyznania pomocy.
Pismem z 3 kwietnia 2017r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na negatywne rozpatrzenie protestu zawarte w piśmie z [...] marca 2017r.
Powołując się na 61 ust. 1 i 2 ustawy z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie 2014 – 2020; Dz. U. z 2016 r. poz. 207 ze zm. – dalej ustawy wdrożeniowej) oraz art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.) zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie:
1) art. 46 ust. 3, art. 53 ust. 1, art. 54 ust. 2 pkt. 4, art. 57 oraz art. 58 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej - polegające na: odstąpieniu od dokonania kontroli legalności informacji o negatywnej ocenie z [...] stycznia 2017r. z braku oceny zarzutów sformułowanych wobec przedstawionych w tym piśmie podstaw negatywnej oceny oraz dokonaniu nieuprawnionej zmiany podstaw negatywnej oceny. Działanie B., polegające na wskazaniu nowych, uprzednio nie podnoszonych argumentów, zastępujących oczywiście wadliwą argumentację przedstawioną w piśmie z [...] stycznia 2017r., stoi w sprzeczności z przepisami, określającymi tryb oceny, sposób formułowania pisma informującego o negatywnej ocenie oraz tryb rozpatrywania protestu. Dodatkowo, działanie B. pozbawiło Spółki prawa do rozpoznania jej zarzutów, podniesionych w proteście. Rozstrzygając protest, jak wskazała Skarżąca B. naruszył fundamentalne zasady, ustanowione w ustawie wdrożeniowej, co uzasadnia uchylenie zaskarżonego aktu oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez instytucję.
2) art. 41 ust. 2 pkt 10 ustawy wdrożeniowej oraz § 14 ust. 3 Regulaminu konkursu nr 2 (2016 rok) w ramach Działania 3.2, Poddziałania 3.2.2 Programu Operacyjnego Innowacyjny Rozwój - naruszenie to polegało na odstąpieniu przez B. od wiążącego regulaminu konkursu, określającego zasady rozpatrywania środka odwoławczego. B. odstąpił od weryfikacji prawidłowości oceny projektu Spółki i zamiast tego przedstawił w zaskarżonym rozstrzygnięciu nowe podstawy negatywnej oceny, uprzednio nie wyrażane.
3) art. 6 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr 651/2014 - polegające na dokonaniu jego błędnej wykładni; zaskarżone rozstrzygnięcie, ustalając nowe podstawy negatywnej oceny, przyjęło za przesłanki wnioskowania okoliczności inne, niż ustalone w art. 6 Rozporządzenia oraz nie uwzględniło zasad oceny występowania efektu zachęty, wskazywanych w praktyce decyzyjnej Komisji Europejskiej oraz orzecznictwie sądów administracyjnych.
Formułując w ten sposób zarzuty Skarżąca wniosła o:
- uwzględnienie skargi oraz stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez B.;
- zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę B. wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Na podstawie art. 3 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2016.718 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Takimi przepisami szczególnymi są także przepisy ustawy wdrożeniowej, które określają m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Jedynie w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ustawy p.p.s.a., z wyłączeniami, o których mowa w art. 64 ustawy wdrożeniowej.
Zgodnie z art. 61 ust.1 ustawy wdrożeniowej w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a.
W wyniku rozpatrzenia skargi, sąd może: uwzględnić skargę stwierdzając, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1a); orzec, że pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą lub pośredniczącą (pkt 1b); oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia (pkt 2); umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe (pkt 3).
Jednocześnie zgodnie z unormowaniem art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej w przypadku, gdy na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej wyczerpana zostanie kwota przeznaczona na dofinansowanie projektów w ramach działania sąd uwzględniając skargę, stwierdza tylko, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i nie przekazuje sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Strona postawiła zaskarżonemu rozstrzygnięciu dwa podstawowe zarzuty – jeden natury formalnej – wyjście poza granice protestu i tym samym naruszenie art. 46 ust. 3 , art. 53 ust. 1, art. 54 ust. 2 pkt 4 , art. 57 i art. 58 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej. Skarżąca twierdzi, że do naruszenia powyższych przepisów doszło na skutek tego, że B. rozpatrując protest odstąpił od argumentacji zaprezentowanej w piśmie z [...] stycznia 2017 r. ( niewystąpienie elementu zachęty, gdyż umowa dzierżawy zawarta 16.08.2016 r. była umową definitywną, a nie warunkową) i zaprezentował zupełnie inne argumenty.
Sąd tego poglądu nie podziela. Należy zauważyć, że projekt został odrzucony na etapie oceny formalnej z uwagi na niespełnienie kryterium "Projekt zostanie rozpoczęty po dniu złożenia wniosku". Powodem takiego stwierdzenia było zawarcie w dniu 16.08.2016 r. definitywnej umowy dzierżawy na czas określony . równocześnie należy wskazać, że w piśmie z [...].01.2017 r. są podniesione inne jeszcze okoliczności, które zdaniem Sądu w związku z w/w umową dzierżawy dały podstawę Instytucji Pośredniczącej do uznania, że projekt został rozpoczęty przed dniem złożenia wniosku o dofinansowanie. Była to przede wszystkim budowa hali, która ma zostać w ramach realizacji projektu przekształcona na halę produkcyjną, a pomiędzy inwestorem a wnioskodawcą występują powiązania osobowe. Ponadto zwrócono uwagę na fakt, iż Spółka została powołana jako spółka celowa – do realizacji projektu i na zapis w umowie dzierżawy zobowiązujący dzierżawcę do zabudowania działki budowlami zakładu produkcji chemicznej, czyli związanej z realizacją projektu.
Istotnie w piśmie rozpatrującym protest IP inaczej rozłożyła akcenty swojej oceny niespełnienia efektu zachęty. Argumentem podstawowym nie było już zawarcie bezwarunkowej umowy dzierżawy, ale rozpoczęta na działce inwestycja – budowa hali magazynowej zakończona 8.09.2016 r. , powiązania osobowe pomiędzy Spółką a właścicielami działki, inwestorami budowy oraz fakt, że ci ostatni jako spółka jawna złożyli tożsamy wniosek w poprzedniej edycji konkursu ( pozostawiony bez rozpatrzenia z uwagi na niedotrzymanie terminu uzupełnienia wniosku ).
Porównując treść obu pism Sąd nie doparzył się naruszenia wyżej wymienionych przepisów ustawy wdrożeniowej. W ocenie WSA pozostaje tożsame zakwestionowane kryterium, a nadto zestaw faktów, które prowadziły IP do wniosku o niespełnieniu efektu zachęty. Celem protestu jest przecież ponowne sprawdzenie wniosku o dofinansowanie w zakresie spełnienia kryteriów wyboru projektów. Nie stanowi o wyjściu poza zakres protestu, posiłkowanie się dodatkową stosunku do pierwotnej argumentacją, bo przecież przedmiot protestu sprowadza się do kontestacji oceny projektu w ramach określonych kryteriów i w tych granicach powinno pozostawać jego rozstrzygnięcie, odpowiadając na konkretne zarzuty przy czym uzasadnienie rozstrzygnięcia protestu może być różne. Trudno wymagać, aby kolejna, wydana w wyniku rozpatrywania protestu ocena projektu – w dalszym ciągu nieuprawniająca do dofinansowania – powielała argumentację oceny pierwotnej ( tak por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3.10.2012 r. sygn. akt II GSK 1535/12).
Jednak skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu ocena B. co do niespełnienia przez projekt efektu zachęty jest nieprawidłowa.
Zgodnie z art. 3 ust 2 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej udzielanie kredytu technologicznego oraz premii technologicznej następuje zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r, uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 1071108 Traktatu oraz zgodnie z przepisami dotyczącymi wydatkowania środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej.
Zgodnie z art. 6 ust 1 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 rozporządzenie to stosuje się jedynie do pomocy, która wywołuje efekt zachęty. W ustępie 2 art. 6 przyjęto, że pomoc wywołuje efekt zachęty, jeżeli beneficjent złożył do danego państwa członkowskiego pisemny wniosek o przyznanie pomocy przed rozpoczęciem prac nad projektem lub rozpoczęciem działalności. Z kolei zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 23 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 za "rozpoczęcie prac" uważa się rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Zakupu gruntów ani prac przygotowawczych, takich jak uzyskanie zezwoleń i przeprowadzenie studiów wykonalności, nie uznaje się za rozpoczęcie prac.
Powyższe zapisy prawodawcy unijnego przeniesione zostały do postanowień Regulaminu konkursu, który wchodzi w zakres systemu realizacji. Stanowi on mianowicie w § 5 ust.8, że "wnioskodawca może rozpocząć realizację projektu i ponosić wydatki lub podjąć jakiekolwiek zobowiązania niosące z sobą skutki finansowe w dniu następującym po dniu złożenia wniosku (początek okresu kwalifikowalności wydatków w projekcie). W przypadku rozpoczęcia przez (początek okresu kwalifikowalności wydatków w projekcie). W przypadku rozpoczęcia przez Wnioskodawcę realizacji projektu z naruszeniem powyższej zasady, wszystkie wydatki w ramach projektu stają się nie kwalifikującymi się do objęcia wsparciem.
Za rozpoczęcie prac uważa się rozpoczęcie robót budowlanych związanych z projektem lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, w tym w szczególności: podpisanie umowy z dostawcą lub wykonawcą usług, dostawę towaru lub wykonanie usługi oraz samo rozpoczęcie świadczenia usługi, wpłatę zaliczki lub zadatku na dostawę towaru lub wykonanie usługi, przy uwzględnieniu zapisów Wytycznych programowych (podrozdział 4.2 pkt 7 lit. b) (...)".
Jak wynika z powyżej zacytowanych postanowień Rozporządzenia 651/2014 sam fakt zawarcia umowy dzierżawy – chociażby definitywnej – nie oznacza rozpoczęcia realizacji projektu . Skoro nie jest nim zakup gruntów , wymagający zaangażowania znacznie większych środków , to tym bardziej nie jest nim zawarcie umowy dzierżawy. Stąd też zmiana stanowiska IP przy rozpatrywaniu protestu i przesunięcie akcentów argumentacji za tezą, że doszło do rozpoczęcia realizacji projektu przed dniem złożenia wniosku, na inne elementy stanu faktycznego. Są to przede wszystkim :
- fakt budowy na wydzierżawionym terenie hali magazynowej, która w ramach projektu zostałaby przekształcona w halę produkcyjną
- fakt, iż właściciele wydzierżawionej nieruchomości jako spółka jawna złożyli tożsamy wniosek w poprzedniej edycji konkursu
- powiązania osobowe pomiędzy skarżącą a właścicielami gruntu, a zarazem inwestorami hali magazynowej na nim posadowionej oraz fakt, iż Skarżąca Spółka została powołana jako spółka celowa dla celów realizacji projektu.
W ocenie Sądu wysuwanie na podstawie powyższych okoliczności wniosku , że Skarżąca przed dniem złożenia wniosku rozpoczęła realizację projektu jest błędne.
Nie ulega wątpliwości, że pomiędzy Skarżącą Spółką a inwestorem magazynu małżonkami J. i M. są powiązania osobowe. J. i M. są właścicielami gruntu wydzierżawionego przez Skarżącą dla celów realizacji projektu. Skarżąca nie kwestionuje też faktu, iż J. i M. małżonkowie C. działając w formie spółki jawnej P. złożyli do poprzedniej edycji konkursu analogiczny wniosek o dofinansowanie, odrzucony jednak z powodu nieusunięcia braków w terminie.
Jak wynika z aktu notarialnego z [...].06.2016 r. Nr [...] A. Spółka z o.o. spółka komandytowa została powołana przez A. Spółkę z o.o. oraz J.C. i K.K. – komplementariuszy. Każdy z komplementariuszy wniósł wkład pieniężny w wysokości 100 000 zł, każdy z nich w równym stopniu odpowiada za zobowiązania Spółki. Każdy z nim ma też w spółce równe prawo głosu ( uchwały wymagają jednomyślności ). Komplementariuszem jest spółka z o.o. , w której każdy z komandytariuszy ma równą liczbę udziałów. W ocenie Sądu nie można więc mówić ani o tożsamości Skarżącej z P. J. i M. ani o jakimkolwiek następstwie prawnym. Skarżąca jest odrębnym podmiotem , powiązanym co prawda osobowo ze spółką jawną, ale posiadającym innego jeszcze wspólnika i odrębny byt prawny. Skarżącej Spółki nie mogą więc "obciążać" działania spółki jawnej – z inwestycji spółki jawnej korzysta w formie umowy dzierżawy i za korzystanie z gruntu i budynku ma obowiązek płacić właścicielom czynsz. Nie jest to więc "przejęcie", o którym mowa w art. 2 pkt 23 Rozporządzenia 651/2014 .
Należy przypomnieć, że art. 6 ust. 1 Rozp. 651/2014 odnosi się wprost do beneficjenta – to w stosunku do podmiotu, który złożył wniosek ma nastąpić efekt zachęty, to beneficjent nie może rozpocząć realizacji projektu przed dniem złożenia wniosku. Taka sytuacja w tym przypadku nie ma miejsca . Z dokumentów zgromadzonych przez Instytucję Pośredniczącą wynika, że J.C. – wspólnik Spółki oraz jej Prezes Zarządu miał zamiar wcześniej sam zrealizować tożsamy projekt w tym samym miejscu. Rozpoczął jego realizację poprzez budowę hali określonej jako magazynowa. Nie zrealizował jednak tegoż zamiaru , wycofał się z ubiegania się o dofinansowanie. Powrót do pomysłu nastąpił w innej formie organizacyjnej, w spółce z drugim wspólnikiem, który nie brał udziału w poprzednim przedsięwzięciu. Spółka wydzierżawiła od J.C. grunt z budynkiem magazynowym . I to w stosunku do tej spółki mają być prowadzone ustalenia kiedy zaczęła realizację projektu.
Art.2 pkt 23 Rozporządzenia 541/2014 pojęcie "rozpoczęcia prac" definiuje m.in. przez nieodwracalność inwestycji. Dlatego zakupu gruntów nie uznaje za taką sytuację , chociaż jest to przecież poniesienie znacznego nakładu inwestycyjnego. Jednak nakład ten zazwyczaj nie determinuje w sposób ostateczny przeznaczenia nabytego składnika – może on być wykorzystywany w różny sposób , niekoniecznie dla potrzeb jednego konkretnego projektu. Dlatego też jako przykład nieodwracalności wskazano rozpoczęcie robót budowlanych związanych z inwestycją lub pierwsze prawnie wiążące zobowiązanie do zamówienia urządzeń lub inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna, zależnie od tego, co nastąpi najpierw. Treść art. 2 pkt 23 w sposób wyraźny sygnalizuje sposób wykładni pojęcia "rozpoczęcie prac" – muszą to być prace , które mogą być wykorzystane praktycznie tylko do konkretnego zamierzenia gospodarczego, bardzo ściśle z nim związane i praktycznie uniemożliwiające swobodną zmianę na inny projekt.
Zdaniem Sądu zawarcie umowy dzierżawy z posadowionym budynkiem magazynowym, bez żadnych urządzeń i wyposażenia ( tylko instalacja elektryczna ) tego warunku nie spełnia. Budynek ten w ramach projektu ma być dopiero zaadaptowany do jego potrzeb . Sytuacja przed dniem złożenia wniosku była taka, że budynek mógł być wykorzystany na różne cele bez utraty istotnych środków finansowych , bowiem istotne nakłady finansowe na jego adaptację i wyposażenie miały zostać poniesione dopiero po rozpoczęciu realizacji projektu.
Wracając do kwestii nakładów finansowych związanych z zawartą bezwarunkową umową dzierżawy to należy wskazać, że została ona zawarta na czas nieokreślony, dzierżawca może więc ją wypowiedzieć bez ograniczeń – ograniczenia są ustanowione tylko w stosunku do wydzierżawiającego ( § 14 Umowy z 16.08.2016 r. ). Rezygnacja z przedmiotu dzierżawy nie jest więc czymś dla skarżącej nierealnym i narażającym na straty finansowe o rozmiarach niemożliwych do poniesienia w typowych realiach gospodarczych. Sytuacja zresztą jest tym prostsza, że wydzierżawiającym jest jeden ze wspólników , a nie osoba obca w stosunku do spółki.
Reasumując w sprawie niniejszej Instytucja Pośrednicząca bezpodstawnie uznała, że przez zawarcie bezwarunkowej umowy dzierżawy gruntu z nowo zbudowaną halą magazynową oznacza rozpoczęcie prac przez Beneficjenta przed dniem złożenia wniosku. Nie jest to bowiem nieodwracalne zobowiązanie – grunt i hala mogą być wykorzystane nie tylko na cele projektu, zaś sama umowa dzierżawy jest stosunkiem zobowiązaniowym możliwym do zmiany lub rozwiązania. Dlatego też brak jest podstaw do uznania, że w przypadku projektu Skarżącej nie wystąpi efekt zachęty.
Z przedstawionych powyżej względów należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 61 ust 8 pkt 1 a ustawy wdrożeniowej.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. art. 64 ustawy wdrożeniowej .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło