V SA/Wa 675/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz r.pr. A. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy); 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. M.T., obywatelka F.R., dalej "skarżąca" lub "strona", w dniu [...] lutego 2012 r. złożyła skargę na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] o odmowie nadania statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydaleniu z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności dla udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca w dniu [...] listopada 2010 r. wystąpiła z wnioskiem o nadanie jej statusu uchodźcy. Jako powód wyjazdu z kraju pochodzenia i wszczęcia w Polsce procedury uchodźczej skarżąca wskazała obawy związane z pozostawaniem w kraju pochodzenia. Skarżąca wyjaśniła, że jej cioteczny brat działał w partyzantce c.i zginął. Ponieważ skarżąca otrzymała wezwanie do stawiennictwa w komendzie milicji jej matka wysłała ją do Polski. W dniu [...] listopada 2011 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowił odmówić nadania skarżącej statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej, odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej i postanowił wydalić skarżącą wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie jej zgody na pobyt tolerowany. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżąca nie podała we wniosku oraz w trakcie procedury uchodźczej żadnych przyczyn uzasadniających obawę przed prześladowaniami, o których mówi Konwencja Genewska. Nie stwierdził również, aby w jej przypadku istniało ryzyko doznania poważnej krzywdy w rozumieniu art. 15 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (Dz. U. z 2009 r. Nr 189, poz. 1472, z późn. zm.). Ponadto organ I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że może być narażona na naruszenie przesłanek zawartych w art. 97 ust. 1 i ust. 1a praw wymienionych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (art. 2-7), a zatem nie ma podstaw do udzielenia jej zgody na pobyt tolerowany. Skarżąca reprezentowana przez A.I., kuratora małoletniej ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego w G. M. w dniu [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], sporządziła odwołanie, w którym wyraziła sprzeciw wobec decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. W uzupełnieniu odwołania wniosła o uchylenie decyzji I instancji w całości oraz o orzeczenie co do istoty sprawy. Strona wystąpiła o objęcie ją ochroną międzynarodową na terytorium RP. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wskazała, że pozostaje w nieformalnym związku z K.I., który objęty został ochroną uzupełniającą na terytorium Polski. Dodatkowo powołała okoliczność zemsty rodowej mającej być dokonaną przez [...]. Do odwołania załączyła kopię badania usg z dnia [...] kwietnia 2011 r. stwierdzającego ciążę skarżącej. Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że warunkiem nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy w RP jest wykazanie przez niego uzasadnionej obawy przed prześladowaniami w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej, cudzoziemiec zaś nie może lub też nie chce korzystać z ochrony tego kraju. Rada wskazała, że kluczowym elementem oceny, czy cudzoziemiec spełnia przesłanki materialno - prawne warunkujące z mocy prawa nadanie statusu uchodźcy, jest ocena jego oświadczeń nie tylko z punktu widzenia subiektywnego (stan jego umysłu), ale wskazanie, czy stan ten jest uzasadniony przez sytuację obiektywną. W ocenie organu II instancji powody, dla których skarżąca obawia się powrotu do kraju pochodzenia, nie mogą być uznane za "uzasadnioną obawę" i nie stanowią podstawy do nadania jej statusu uchodźcy. Skarżąca nie udowodniła, jak też nie uprawdopodobniła, że władze [...] lub R.C.bądź inne podmioty wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 2-3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP podejmowały i mogłyby podejmować w przyszłości wobec niej jakiekolwiek działania krzywdzące na tle jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej czy poglądów politycznych. W ocenie Rady zasadniczą przesłanką wyjazdu z [...] były uwarunkowania osobiste i materialne. Organ odwoławczy argumentował, że skarżąca wiele lat żyła w regionie i nie spotkało jej z tego powodu żadne działanie prześladowcze lub dyskryminacyjne, a trudno za takie uznać wezwanie na przesłuchanie przez powołane do tego służby. Deklaracje skarżącej dotyczące "zemsty rodowej" są w świetle pozostałych oświadczeń niewiarygodne. W kraju pochodzenia pozostali jej krewni i nie doświadczają oni prześladowań ze względu na zaangażowanie w ruch partyzancki swoich nieżyjących członków rodziny. Rada na podstawie zgromadzonych w postępowaniu materiałów oceniła, że nie istnieją żadne formalne przesłanki uzasadniające uznanie deklarowanego przez skarżącą związku z K.I.. Deklarowany fakt bycia w ciąży nie wyklucza reemigracji do kraju pochodzenia, tym bardziej, że dziecko posiada/nabędzie z urodzenia obywatelstwo [...] Odmawiając skarżącej udzielenia zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP bądź udzielenia jej ochrony uzupełniającej organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nigdy nie należała do żadnej partii politycznej, nie była powiązana ze strukturami bojowników, nie udzielała pomocy ani członkom swojej rodziny ani też innym bojownikom. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia strona nie byłaby narażona na prześladowanie ani innego rodzaju represje. Rada nie uznała za wiarygodne wyjaśnień złożonych przez skarżącą, że w przypadku powrotu mogłoby grozić jej orzeczenie kary śmierci, tortury lub nieludzkie traktowanie, karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia. Cudzoziemka nie jest poszukiwana przez władze swego kraju, bez żadnych utrudnień poruszała się po jego terytorium i otrzymała paszport zagraniczny, co potwierdziła swymi zeznaniami. W konkluzji przeprowadzonego postępowania Rada stwierdziła, że nie istnieje rzeczywiste ryzyko doznania poważnej i realnej krzywdy w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. W ocenie Rady wydalenie skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie narusza jej prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Od decyzji tej cudzoziemka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie w całości zaskarzonej decyzji. Decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 13 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez: 1 odmowę uznania rodziny I., w skład której wchodzą (wchodzili) byli bojownicy c.i ich krewni, za określoną grupę społeczną, 2 odmowę uznania - wynikającej z pozostawania strony w związku partnerskim z K.I. oraz z faktu oczekiwania na narodziny wspólnego dziecka - przynależności skarżącej do tej grupy społecznej, 3 odmowę uznania powyższych okoliczności za uprawdopodobniające poddanie skarżącej prześladowaniu na terytorium A., w przypadku jej wydalenia z terytorium Polski, 2. art. 13 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 pkt 1 i 2 w związku z art. 14 ust. 1 pkt 4, w związku z art. 14 ust. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: 4 odmowę uznania, że przynależność wnioskodawczyni do rodziny byłych [...] - chociażby tylko przypisywana lub potencjalna - mogłaby spowodować postawienie jej w kraju pochodzenia swego rodzaju zarzutu posiadania poglądów sprzecznych z aktualną polityką władz federalnych i republikańskich w C., 5 odmowę uznania, iż okoliczność powyższa mogłaby stać się powodem zastosowania wobec skarżącej - zarówno przez odpowiednie władze federalne i republikańskie, jak i przez podmioty trzecie - represji, o których mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 3. art. 15 pkt 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez przyjęcie przez organy obu instancji, że wnioskodawczyni nie grozi na terytorium F.R. realne niebezpieczeństwo wyrządzenia poważnej krzywdy, w szczególności poprzez tortury i inne nieludzkie bądź poniżające traktowanie, 4. art. 16 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zignorowanie okoliczności, że poddanie skarżącej prześladowaniu albo wyrządzenie jej znacznej szkody mogłoby nastąpić przy udziale zarówno rosyjskich struktur siłowych, jak i osób trzecich, zmierzających do urzeczywistnienia na skarżacej i jej dziecku, tzw. zemsty rodowej za działania, których dopuszczali się podczas działań wojennych krewni jej narzeczonego, 5. art. 97 ust. 1 pkt 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: uznanie [...]. za państwo, w którym prawo wnioskodawczyni do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego nie byłoby zagrożone, przyjęcie, iż w [...] skarżącej nie grozi niebezpieczeństwo poddania torturom lub też innemu nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu, 6. art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: 4 uznanie, że wydalenie do A., tym samym - trwałe rozdzielenie z życiowym partnerem i ojcem jej dziecka, nie narusza prawa do życia rodzinnego, 5 przyjęcie, że wydalenie skarżącej nie stanowiłoby pogwałcenia podstawowych praw dziecka wnioskodawczyni, zagwarantowanych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne NZ dn. 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 - dalej: KPDz) oraz naruszenia obowiązków nałożonych przez ten akt prawa międzynarodowego na państwa, będące jego stronami, w szczególności: obowiązku państwa - strony KPDz do poszanowania tożsamości dziecka, w tym zagwarantowania mu prawa do zachowania więzi rodzinnych - art. 8 ust. 1 KPDz, zakazu odseparowywania dziecka od rodziców z wyłączeniem przypadków, gdy jest to uzasadnione jego dobrem; zapewnienia mu możliwości bezpośredniego i regularnego kontaktowania się z rodzicami - art. 9 ust. 1 i 3 KPDz, III. obowiązku państwa - strony przedmiotowej konwencji do przychylnego i humanitarnego rozpatrywania wniosków pobytowych, zmierzających do łączenia rodzin, złożonych przez dziecko lub jego rodziców - art. 10 KPDz, Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,tj.: 1. art. 7 oraz art. 77 § 1 w związku z art. 80 w związku z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. - dalej: k.p.a.), poprzez: naruszenie zasady prawdy materialnej, całościowe przerzucenie na skarżącą obowiązku dowodzenia istnienia obiektywnych podstaw dla żywionej obawy przed prześladowaniem i wyrządzeniem poważnej krzywdy na obszarze A. i niepodjęcie przez organy obu instancji stosownych czynności w tym zakresie z urzędu, nierozpatrzenie okoliczności, że powodem skierowania przeciwko skarżącej i jej dziecku, tzw. zemsty rodowej byłaby nie tyle działalność jej krewnych, co przynależność do rodziny I., której członkiem jest skarżąca, a będzie również jej dziecko, które to uchybienie stanowi zarazem naruszenie zasady ochrony zaufania strony postępowania do organów państwa, przyjęcie przez Radę, iż nie istnieją żadne formalne przesłanki uzasadniające uznanie związku skarżącej z K.I. wobec faktu, iż w związku z małoletniością skarżącej (dopiero w dniu [...] lutego 2012 r. skarżaca ukończyła 16 lat) wskazana przesłanka nie mogła powstać oraz niepodjęcie przez organ II instancji żadnych stosownych czynności z urzędu, w szczególności: I. nieprzeprowadzenie przesłuchania K.I. na okoliczność pozostawania w związku partnerskim ze skarżącą, II. niewstrzymanie się z wydaniem rozstrzygnięcia sprawy do czasu narodzin dziecka, który to krok umożliwiłby przeprowadzenie odpowiednich badań, potwierdzających ojcostwo K.I., nadanie przez Radę, deklarowanemu związkowi z K.I. charakteru okoliczności, przemawiającej za uznaniem skarżącej za migranta ekonomicznego, a całkowite pominięcie, wypływającego z tej okoliczności niebezpieczeństwa dla skarżacej i jej dziecka, co stanowi naruszenie art. 8 w związku z art. 11 k.p.a., polegające na tym, że jednemu i temu samemu oświadczeniu (związek nieformalny z K.I.) organ II instancji daje wiarę, jeżeli chodzi o dowiedzenie okoliczności niekorzystnej dla strony i odmawia wiarygodności oraz mocy dowodowej, jeżeli chodzi o wykazanie realnego niebezpieczeństwa dla skarżacej, które uzasadniałoby objęcie jej ochroną międzynarodową na obszarze RP, postawienie zarzutu zwlekania z ubieganiem się o ochronę międzynarodową - z którego to faktu Rada wywodzi brak rzeczywistego zagrożenia prześladowaniem - z powołaniem się przez ten organ na okoliczność, że wnioskodawczyni opuściła [...] dopiero w kwietniu 2011 r., które to twierdzenie nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy, jako że: wnioskodawczyni złożyła wniosek o nadanie statusu uchodźcy w dniu [...] listopada 2010 r., wobec Komendanta Placówki Straży Granicznej w T ., której to czynności nie mogłaby dopełnić przebywając w A., w dniu [...] marca 2011 r. przeprowadzono przesłuchanie statusowe skarżacej, która to czynność została przeprowadzona na terytorium RP, które to uchybienie każe poddać w wątpliwość dołożenie przez Radę należytej staranności w procesie oceny zasadności objęcia skarżacej ochroną międzynarodową w Polsce i potwierdza, iż zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne zostało wydane z naruszeniem art. 8 k.p.a. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji i stwierdził, że zarzuty zawarte w skardze nie dają podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Sądy administracyjne, w tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki określone w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podstawową funkcją sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie poprzedzające jej wydanie nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia organu administracji. Rozpatrując sprawę w oparciu o wskazane kryteria Sąd stwierdza, iż skarga jest zasadna. Powołując art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organy obu instancji, nie znajdując w sprawie okoliczności uzasadniających udzielenie cudzoziemce ochrony uzupełniającej albo zgody na pobyt tolerowany, orzekły o jej wydaleniu z Polski. Należy w powyższym kontekście wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany udziela Rada, gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie o nadanie statusu uchodźcy stwierdzi, że istnieje którakolwiek z okoliczności, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub pkt 1a. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia Rada wskazała, iż nie istnieją żadne formalne przesłanki uzasadniające uznanie deklarowanego przez skarżącą związku z K.I., któremu udzielona została ochrona uzupełniająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Również deklarowany przez skarżącą fakt bycia w ciąży nie wyklucza, w ocenie organu reemigracji do kraju pochodzenia. Powyższych ustaleń dokonano jednak w oderwaniu od oświadczeń złożonych na etapie postępowania odwoławczego przez kuratora skarżącej, nie podejmując przy tym żadnych kroków w celu uzyskania w tym zakresie oświadczenia K.I.. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wyżej wskazanych powodów postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów z art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a. W ocenie Sądu organ naruszył w toku postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zasady: dążenia do prawdy obiektywnej, pozyskiwania zaufania obywateli, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz swobodnej oceny dowodów. W toku ponownego rozpoznawania sprawy prowadzonego z poszanowaniem zasad wyrażonych w art. 7, 8, 77 § 1 i 80 k.p.a., dopiero dysponując pełnym materiałem dowodowym, organ mógłby na gruncie art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zająć stanowisko, czy wydalenie cudzoziemki nie narusza jej prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub nie narusza praw dzieci określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Sąd podkreśla równocześnie, iż obie Konwencje mają zastosowanie wprost jako ratyfikowane przez Polskę umowy międzynarodowe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póżn. zm.), uchylił zaskarżoną decyzję. Stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku znajduje podstawę w art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.