V SA/Wa 682/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant - st. ref. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej 1) uchyla decyzję w zaskarżonej części, tj. orzekającej o odmowie umorzenia zaległości w opłacie abonamentowej za okres od 1 lutego 2010 r. do 31 lipca 2014 r. wraz z odsetkami; 2) zasądza od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz [...] kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi G. W. (dalej: "Skarżąca") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: "KRRiT" lub "Organ") z [...] lutego 2018 r. nr [...] w części odmawiającej umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej za okres od 1 lutego 2010 r. do 31 lipca 2014 r. w wysokości 973,70 zł wraz z odsetkami w wysokości 529,91 zł. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Pismem z [...] sierpnia 2015 r., ostatecznie sprecyzowanym (po wezwaniach KRRiT z 19 lipca 2017 r. i 26 września 2017 r.) pismem z 13 października 2017 r. , Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu opłaty abonamentowej rtv za okres od 1 stycznia 2010 r. do 31 lipca 2014 r. Powołała się na trudną sytuację życiową, długoletnią chorobę nowotworową męża oraz schorzenia, na które sama cierpi. Wyjaśniała, że uregulowanie zadłużenia z tytułu opłat abonamentowych przekracza jej możliwości finansowe. Do wniosku dołączyła zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej na poczet zaległości z tytułu abonamentu. Pismem z 1 grudnia 2017 r. KRRiT wezwała Skarżącą do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające istnienie w Jej przypadku szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, uzasadniających uwzględnienie żądania na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi Skarżąca nadesłała kopię decyzji ZUS o wysokości otrzymywanej emerytury, zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej świadczące o prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego, kopię aktu zgonu męża - zmarłego ... sierpnia 2017 r. oraz zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia Skarżącej. W toku postępowania, organ otrzymał od wierzyciela z tytułu opłaty abonamentowej tj. od Poczty Polskiej informację, że tytułu wykonawczy dotyczący uległości za okres od 1 stycznia do 31 stycznia 2010 r. został zrealizowany. Decyzją nr [...] z [...] lutego 2018 r. Organ umorzył postępowanie administracyjne w części dotyczącej zaległości za okres od 1 do 31 stycznia 2010 r. oraz odmówił umorzenia zaległości za okres od 1 lutego 2010 r. do 31 lipca 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślił, że postępowanie w części dotyczącej zaległości za okres od 1 do 31 stycznia 2010 r. stało się - wobec ich wyegzekwowania –bezprzedmiotowe, co skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego w tej części na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Co do pozostałych należności, po wskazaniu unormowania zawartego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) stwierdził, że: "KRRiT rozpatrzyła wniosek w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci wniosku strony, stwierdzając, że nie wykazano przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a.". G. W. zaskarżyła to rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jedynie w zakresie pkt 2, w którym KRRiT odmówiła umorzenia zaległości 1 lutego 2010 r. do 31 lipca 2014 r. Zarzuciła organowi naruszenie art. 107 5 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się do przedstawionego materiału dowodowego oraz art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego skutkującą odmową umorzenia zaległości, a także naruszenie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak uwzględnienia przedawnienia części tych zaległości. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Jednocześnie, stosownie do treści przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w ramach wskazanych kompetencji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (Dz.U. z 2014 r. poz. 1204 ze zm.) - dalej: ustawy o opłatach abonamentowych, za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że użyty w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Organ administracji rozpatrując wniosek o umorzenie należności działa w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Wydanie aktu uznaniowego poprzedzać jednak powinno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy powinny przy tym znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 września 2014 r. sygn. akt V SA/Wa 2494/13). Sądowa kontrola legalności takich decyzji jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Skarżąca wystąpiła do KRRiT z prośbą o umorzenie płatności z tytułu opłat abonamentowych. Organ wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie dowodów wskazujących, że w jej przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Skarżąca przedłożyła dodatkowe dokumenty obrazujące jej sytuację rodzinną i finansową. Należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczynane jest na żądanie strony lub z urzędu. Kończy je wydanie decyzji rozstrzygającej istotę sprawy w całości lub w części albo w inny sposób kończącej sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 K.p.a.). W realiach sprawy Organ w sposób oczywisty niewystarczająco zbadał określone w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych przesłanki umorzenia zaległości Skarżącej. Sąd podkreśla, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a. i będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2001 r. sygn. akt I SA 1110/01, LEX 75 516). Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Organ, odnosząc się do przedstawionych przez Skarżącą dokumentów dotyczących jej sytuacji rodzinnej i finansowej, ograniczył się jedynie do jednozdaniowego ogólnego stwierdzenia że: "KRRiT rozpatrzyła wniosek w oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy w postaci wniosku strony, stwierdzając, że nie wykazano przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 u.o.a.". Istotne przy tym, że tej treści rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, w której decyzja ma charakter uznaniowy. Z tej przyczyny zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania administracyjnego lecz nosi cechy dowolności. Zasadnie Skarżąca podnosi, zarzut mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem decyzji w zaskarżonej części. W konsekwencji charakteru stwierdzonej wadliwości Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się o zarzutach skargi dotyczących odmowy umorzenia przedmiotowej zaległości. Niezasadny jest za to zarzut naruszenia art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak uwzględnienia przedawnienia części zaległości. Niezależnie od tego, że dyskusyjne jest, czy zarzut taki może być skutecznie podnoszony w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności, należy zwrócić uwagę, że obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin jej płatności. Jednak zgodnie z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Tym samym zajęcie wierzytelności na poczet zaległości abonamentowych dokonane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z [...] maja 2015 r. przerwało bieg terminu przedawnienia zobowiązania. Niezależnie od tego ponownie rozpoznając sprawę KRRiT - mając na uwadze wcześniejsze wskazania Sądu - podda analizie sytuację życiową i materialną Skarżącej, ze szczególnym uwzględnieniem dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji oraz uwzględniając obciążenia wynikające z innych tytułów, a następnie rozważy, czy w stosunku do Skarżącej zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie przedmiotowej należności. Analiza ta powinna zostać dokonana w ramach zakreślonych wskazanymi przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu przepisami prawnymi. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w punkcie 2 sentencji wyroku.